Ung thư âm hộ là loại ung thư ít gặp, chiếm từ 3-5% các ung thư sinh dục nữ, thường gặp nhất ở nhóm 65-75 tuổi, khoảng 60% số bệnh nhân trên toàn thế giới thuộc các quốc gia phát triển (WHO, 2010). Ung thư âm hộ là loại ung thư sinh dục phổ biến thứ 4 (sau ung thư nội mạc tử cung, cổ tử cung, buồng trứng). Theo Hiệp hội ung thư Mỹ, năm 2013 khoảng 4.700 trường hợp ung thư âm hộ và 1.000 trường hợp tử vong; năm 2014, khoảng 4.850 trường hợp và 1.030 trường hợp tử vong; dự báo trong 2015, số trường hợp ung thư âm hộ là hơn 5000 người và số tử vong là 1.080 người. Tại Mỹ, tỷ lệ sống sót sau 5 năm đối với ung thư âm hộ là khoảng 70%. Theo số liệu của Viện Ung thư Hoa Kỳ năm 2015 (The National Cancer Institute) thống kê trên toàn thế giới cho thấy số trường hợp ung thư âm hộ số ca tử vong trên 100.000 phụ nữ mỗi năm là 2,4 và 0,5 tương ứng. Ở Việt Nam, tỷ lệ mắc đã được báo cáo là 1,98 trên 100.000 phụ nữ mỗi năm.
Thông thường ung thư âm hộ phát sinh từ tổn thương tiền ung thư gọi là tân sản nội biểu mô âm hộ (vulva intraepithelial neoplasia-VIN). Bên cạnh các yếu tố nguy cơ đã được xác định liên quan đến ung thư âm hộ như hút thuốc lá, bệnh ức chế miễn dịch và các bệnh da mãn tính của âm hộ như lichen sclerosus, ung thư âm đạo hoặc cổ tử cung …, ung thư âm hộ có liên quan chặt chẽ với tình trạng nhiễm HPV. Nhiễm HPV là nguyên nhân của khoảng 43% trường hợp ung thư âm hộ trên toàn thế giới. Khoảng 70-100% tổn thương tiền ung thư âm hộ (VIN) và 27,3-100% ung thư âm hộ có sự hiện diện của HPV. HPV genotype 16 được phát hiện phổ biến nhất và chiếm tới 76% ở mô tổn thương tiền ung thư âm hộ (VIN) và 71% ở mô ung thư âm hộ. Theo sau HPV 16 là các genotype HPV 18, 33, 45, 52 xuất hiện với tần suất thấp hơn (WHO, 2010).
Trong năm 2013, tác giả Nguyễn Hùng Cường cùng cộng sự Trường Đại học Y Dược Hải Phòng đã tiến hành nghiên cứu tỷ lệ nhiễm và phân bố genotype của Human Papillomavirus trên bệnh nhân ung thư âm hộ ở phía Bắc Việt Nam”. Tổng cộng có 184 bệnh nhân ung thư âm hộ chấp thuận tham gia vào nghiên cứu. Hai mẫu bệnh phẩm được sinh thiết hoặc lấy trực tiếp tại phòng mổ sau phẫu thuật với kích cỡ 0,2x0,2x0,2cm, một dùng để chẩn đoán mô bệnh học được bảo quản ngay trong dung dịch formaldehyde 5% để đúc khối nến. Mẫu còn lại được cho vào ống cryotube có nắp chặt và được bảo quản trong nitơ lỏng dùng để xác định sự có mặt của HPV-AND.
Theo báo cáo của tác giả nghiên cứu, kết quả nghiên cứu cho thấy trong tổng số 184 mẫu mô ung thư âm hộ, có 164 mẫu được xác định là dương tính với HPV đạt tỷ lệ khá cao 89,1%. Tuổi trung bình của bệnh nhân ung thư âm hộ là 52,54 + 11.88. Số lượng bệnh nhân ung thư âm hộ chiếm tỷ lệ cao nhất ở độ tuổi 40-69 với 74,5%. Điều đặc biệt là HPV ADN được phát hiện với tỷ lệ 100% ở bệnh nhân ung thư âm hộ nhóm tuổi < 30 (n=6) và nhóm > 70 tuổi (n=11).
Trong tổng số 154 trường hợp ung thư âm hộ dương tính với HPV, chỉ có 10 trường hợp đơn nhiễm HPV chiếm 6,1% (10/164), các chủng này đều là genotype nguy cơ cao. 154 trường hợp đa nhiễm chiếm tỷ lệ 93,9% (154/164).
Trong nhóm đa nhiễm này, đa nhiễm các genotype nguy cơ cao chiếm 93,5% (144/154), đa nhiễm genotype nguy cơ cao – nguy cơ thấp là 94,8% (146/154), đa nhiễm của riêng 2 genotype 16 và 18 là 89,6% (138/154).
Tổng hợp164 mẫu mô ung thư âm hộ dương tính với HPV cho thấy có sự hiện diện của 13 loại genotype HPV khác nhau gồm 9 loại genotype nguy cơ cao: HPV 16, 18, 35, 39, 45, 51, 52, 58, 82 và 4 genotype nguy cơ thấp: 6, 11, 71 và 81. Tính trên tổng số 603 chủng HPV phân lập được từ 164 mẫu mô có HPV dương tính, các genotype có tần suất hiện diện cao nhất là HPV 16 (156/603=25,87%), 11(147/603=24,37%), 18 (145/603=24,04%), 58 (68/603=11,27%), 45 (32/603=5,3%) và 6 (15/603=2,48%).
Mai Trang