Chi phí điều trị bệnh đái tháo đường là gánh nặng cho gia đình và xã hội. Chi phí điều trị đái tháo đường là một chi phí phức tạp, tổng hợp của nhiều yếu tố do nó phải gắn liền với giải quyết biến chứng của bệnh, đặc biệt là những người phải nằm viện thì thường chi phí điều trị các biến chứng chiếm tới 2/3 tổng chi phí điều trị.
Việc phân tích chi phí trực tiếp bệnh đái tháo đường là cần thiết làm cơ sở cho việc xây dựng giá trọn gói và đề xuất các giải pháp để làm giảm gánh nặng kinh tế của bệnh đái tháo đường cho mọi người dân.
Trong năm 2014, BS.CKII Trương Phước An đã tiến hành nghiên cứu đề tài “Chi phí trực tiếp khám chữa bệnh đái tháo đường tại khoa nội Bệnh viện Đa khoa khu vực Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa”.
Tiêu chuẩn chọn đối tượng nghiên cứu là tất cả bệnh nhân thuộc nhóm nghiên cứu có và không có bảo hiểm y tế đến khám và điều trị tại Khoa Nội Bệnh viện Đa khoa khu vực Ninh Hòa. Bệnh nhân tham gia nghiên cứu, không bỏ viện giữa chừng hoặc trốn viện hoặc chuyển viện khi đang điều trị. Bệnh nhân hoặc người nhà đồng ý tham gia nghiên cứu với trạng thái tinh thần tỉnh táo, sẵn sàng hợp tác với điều tra viên, đủ khả năng đáp ứng nội dung phiếu điều tra.
Theo BS.An, chi phí trực tiếp bệnh nhân có nghĩa là chi phí được thể hiện trên bệnh án theo các dịch vụ y tế mà bệnh nhân được cung cấp và sử dụng trong quá trình điều trị nội trú như: thuốc, máu dịch truyền, vật tư y tế, xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh, thủ thuật, phẩu thuật và ngày giường. Bệnh nhân điều trị tại Bệnh viện Đa khoa khu vực Ninh Hòa không phải mua thuốc, vật tư y tế…bên ngoài, bệnh viện cung ứng đầy đủ cho tất cả các đối tượng.
Chi phí trực tiếp bệnh nhân không bao gồm các phần được trợ cấp từ ngân sách nhà nước: tiền lương, tiền công và phụ cấp cho nhân viên y tế; chi phí sửa chữa, duy tu nhà cửa, máy móc và thiết bị; chi phí nghiên cứu khoa học, đào tạo phục vụ trực tiếp cho khám chữa bệnh…
Kết quả nghiên cứu cho thấy có 354 trường hợp đủ điều kiện tham gia phân tích trong nghiên cứu; người Kinh chiếm 99,4%; tỷ lệ nữ giới chiếm 73,4% cao hơn so với nam giới (26,6%). Nhóm tuổi từ 75 trở lên chiếm tỷ lệ 22,5%; nhóm 65-74 tuổi chiếm tỷ lệ gần 30%; nhóm 55-64 tuổi có tỷ lệ là 21,5%. Tỷ lệ bệnh nhân có bảo hiểm y tế là 96,6%; không có bảo hiểm y tế chỉ chiếm 3,4%.
Đối tượng nghiên cứu là những bệnh nhân đái tháo đường týp 2; tỷ lệ có biến chứng chung cả 2 giới là 68,4%; đái tháo đường đơn thuần có tỷ lệ là 31,6%.
Phần lớn, bệnh nhân đái tháo đường đến khám ngoại trú và nhận thuốc về điều trị tại nhà chỉ những trường hợp điều trị nhưng đường huyết không đạt mục tiêu hoặc khi có biến chứng thì họ mới vào nhập viện, sau đó ổn định lại về nhà tiếp tục điều trị; do vậy ở bệnh viện tỷ lệ đái tháo đường có biến chứng thường chiếm ưu thế hơn nhóm đái tháo đường đơn thuần chưa phát hiện biến chứng. Điều đó cũng cho thấy nếu có nhiều biến chứng thì bệnh nhân phải vào nhập viện nhiều lần, điều trị phức tạp và như vậy chi phí điều trị phải tăng lên.
Qua phân tích, BS.Trương Phước An có những kết luận: Về chi phí trực tiếp trung bình của một bệnh nhân là khoảng 1,7 triệu đồng/ đợt điều trị. Theo nhóm bệnh, chi phí đối với đái tháo đường chưa có biến chứng gần 800.000 đồng; đái tháo đường có biến chứng chi phí gần 2,2 triệu đồng. Theo số lượng biến chứng, đái tháo đường có một biến chứng gần 1,9 triệu đồng, đái tháo đường có hai biến chứng gần 2,9 triệu đồng.
Đối với ngày nằm viện, trung bình ngày nằm viện của một bệnh nhân là 5,64 ngày. Ngày nằm viện theo nhóm bệnh đái tháo đường chưa có biến chứng là 2,17 ngày; ngày nằm viện của bệnh nhân đái tháo đường có biến chứng là 7,25 ngày.
Các yếu tố cấu thành chi phí khám chữa bệnh bao gồm: chi phí thuốc (29,5-43,5%), chi phí xét nghiệm (21,8-43,6%), chi phí giường bệnh (16,6-22,3%), chi phí chẩn đoán hình ảnh (6,3-9,1%), chi phí dịch truyền (2,9-4,0%), chi phí thủ thuật (0,7-3,0%), chi phí cho vật tư y tế (0,3-0,7%)
Kết quả nghiên cứu cũng cho thấy, không có sự khác biệt về chi phí trực tiếp khám chữa bệnh theo giới, nghề nghiệp, có bảo hiểm y tế hay không có bảo hiểm y tế (p>0,05) và độc lập với tuổi. Chi phí điều trị của người bệnh có biến chứng cao gấp 2,7 lần so với chi phí điều trị của người bệnh không có biến chứng (p<0,05); bệnh nhân càng có nhiều biến chứng thì chi phí trực tiếp khám chữa bệnh càng cao (p<0,05); chi phí thuốc và xét nghiệm chiếm tỷ lệ cao nhất trong cơ cấu chi phí trực tiếp khám chữa bệnh bệnh nhân. Độ chênh lệch khá cao giữa mức chi phí cao nhất và mức chi phí thấp nhất (15,1-20,9 lần)
Tác giả nghiên cứu có kiến nghị bệnh đái tháo đường có nhiều biến chứng khiến chi phí gia tăng, do đó cần tăng cường giáo dục kiến thức về bệnh đái tháo đường cho người bệnh, tổ chức các buổi truyền thông rộng rãi trên các phương tiện thông tin hay các buổi nói chuyện trực tiếp với người dân tại bệnh viện và cộng đồng.
Xây dựng hệ thống phát hiện và điều trị bệnh sớm tại bệnh viện, các dịch vụ xét nghiệm, tư vấn bệnh sẵn có để người dân dễ dàng tiếp cận khi cần thiết.
Bảo hiểm y tế đã chia sẻ hiệu quả gánh nặng kinh tế cho người bệnh, do đó cần có các cơ chế khuyến khích người dân tham gia bảo hiểm y tế 100%, đặc biệt là hệ thống bảo hiểm y tế tự nguyện.
Đức Bảo