Từ tháng 1/2017 đến tháng 12/2017, BS Dương Xuân Lực – Trường Đại học Y Dược Thái Nguyên thực hiện nghiên cứu cắt ngang, báo cáo đề tài “Nồng độ NT-proBNP huyết tương của bệnh nhân tăng huyết áp nguyên phát điều trị nội trú tại Bệnh viện Trung ương Thái Nguyên”.
Đối tượng nghiên cứu là 76 bệnh nhân THA điều trị nội trú tại Bệnh viện Trung ương Thái Nguyên, được chẩn đoán dựa vào tiêu chuẩn của Tổ chức y tế thế giới và hội THA quốc tế (ISH), và theo JNC VI, chẩn đoán THA khi huyết áp tâm thu > 140 mmHg và/ hoặc huyết áp tâm trương > 90 mmHg. Phân loại dựa vào khuyến cáo JNC VII (1997).
Bác sĩ Lực báo cáo, các xét nghiệm nồng độ Triglycetid, Glucose, NT-proBNP huyết tương tăng so với bình thường ở các bệnh nhân THA, sự khác biệt có ý nghĩa thống kê (p < 0,05). Theo nhiều nghiên cứu lượng lipid tăng cao là một nguyên nhân gây tổn thương thành mạch, mất cân bằng giữa sản xuất prostacyclin và thromboxan, hậu quả là co thắt mạch máu, tăng huyết áp. Trong nghiên cứu này, nhóm nghiên cứu xem xét tương quan giữa các giá trị cholesterol, Triglycetid, HDL-C, LDL-C với sự thay đổi huyết áp tâm thu, huyết áp tâm trương huyết áp trung bình của các bệnh nhân THA. Tác giả nhận thấy có mối tương quan thuận giữa các xét nghiệm glucose, cholesterol, triglycetid, HDL-C, LDL-C, creatinin, CPK với giá trị huyết áp tâm thu và huyết áp trung bình của các bệnh nhân THA. Tuy nhiên, mối tương quan này yếu, do vậy nếu so sánh theo các giai đoạn THA sẽ không thấy rõ được sự khác biệt.
Có mối tương quan nghịch yếu giữa nồng độ NT-proBNP huyết tương với giá trị huyết áp tâm thu, huyết áp tâm trương và huyết áp trung bình của các bệnh nhân THA. Như vậy, huyết áp không phải là yếu tố ảnh hưởng đến nồng độ NT-proBNP. Kết quả cho thấy: giá trị trung bình NT-proBNP huyết tương ở nhóm bệnh nhân có RLN là 6386,3 + 9351,2 pg/ml, cao hơn rất nhiều so với nhóm không có RLN (2015,8 + 5581,5 pg/ml), sự khác biệt có ý nghĩa thống kê (p<0,05). Kết quả này cho thấy: các rối loạn nhịp tim gồm rung nhĩ, rối loạn nhịp thất, các rối loạn dẫn truyền nhĩ thất trong đó rung nhĩ là rối loạn nhịp rất thường gặp làm tăng nguy cơ đột quỵ não, là yếu tố tiên lượng độc lập cho tử vong, ngược lại suy tim là yếu tố nguy cơ dẫn đến rung nhĩ. Tuy nhiên những ảnh hưởng có thể có của rung nhĩ trên NT-proBNP vẫn còn là vấn đề tranh cãi.
Kết quả nghiên cứu cho thấy, nồng độ BNP huyết tương trung bình của các đối tượng nghiên cứu là 2082 + 5226 pg/ml, trung vị là 204 pg/ml, thấp nhất là 20 pg/ml, cao nhất là 25334 pg/ml. Không có sự khác biệt về nồng độ NT-proBNP huyết tương trung bình giữa giới nam và giới nữ (p>0,05). Có 62,8% bệnh nhân THA có tăng nồng độ NT-proBNP huyết tương. Nồng độ NT-proBNP trung bình thay đổi theo mức độ THA (Độ I, II, III), tuy nhiên sự khác biệt chưa có ý nghĩa thống kê (p < 0,05).
Về liên quan giữa nồng độ NT-proBNP huyết tương với biến chứng suy tim ở đối tượng nghiên cứu, trong nghiên cứu, nồng độ NT-proBNP huyết tương trung ở nhóm có dày vách liên thất tâm trương (4670 + 8914,6 pg/ml) cao hơn ở nhóm không dày vách liên thất tâm trương (1203 + 2573, 1 pg/ml) có ý nghĩa thống kê với p < 0,05. Nồng độ BNP huyết tương trung bình ở nhóm có phì đại thất trái (4332 + 8455,2 pg/ml) cao hơn ở nhóm không có phì đại thất trái (1371 + 3565,9 pg/ml) có ý nghĩa thống kê với p<0,05. Nồng độ BNP huyết tương trung bình ở nhóm có rối loạn chức năng tâm thu thất trái dựa vào EF (8545 + 10822,9 pg/ml) cao hơn ở nhóm không rối loạn (871,6 + 2122 pg/ml) có ý nghĩa thống kê với p<0,05. Tỷ lệ biến chứng tim là cao nhất, trong đó rối loạn chức năng tâm trương chiếm 83,9%, phì đại thất trái là 48,2%. Như vậy tim là cơ quan dễ bị tổn thương và tổn thương sớm nhất ở bệnh nhân THA, trong nhóm bệnh nhân nghiên cứu chủ yếu THA vừa và nhẹ nhưng các biến chứng tim vẫn rất cao. Do đó những bệnh nhân có THA nặng thì biến chứng tim là không tránh khỏi.
Nghi Anh