Ngày 03/12/2016, Bệnh viện đa khoa tỉnh Khánh Hòa phối hợp cùng Besins Healthcare tổ chức hội thảo khoa học Nội tiết sinh sản trong bệnh lý sản phụ khoa.
TS Hồ Sỹ Hùng, Trường Đại học Y Hà Nội, Trung tâm hỗ trợ sinh sản quốc gia đã có bài trình bày vai trò progesterone trong 3 tháng đầu thai kỳ. Theo TS Hùng, một cặp vợ chồng vô sinh khi sau một năm chung sống, không áp dụng bất cứ biện pháp tránh thai nào mà không có thai. Tỷ lệ vô sinh khoảng 10 – 15% số cặp vợ chồng. Thường nếu người vợ trên 35 tuổi, thời gian này giảm chỉ còn 6 tháng. Có hai loại vô sinh, vô sinh nguyên phát là khi người vợ chưa có thai lần nào; vô sinh thứ phát khi người vợ có ít nhất một lần mang thai trước đây, sau đó tối thiểu một năm mong con nhưng chưa thụ thai lần nữa.
Về nguyên nhân vô sinh đối với người vợ có 3 nguyên nhân lớn do rối loạn phóng noãn; do vòi trứng; phúc mạc và do tại tử cung. Đối với rối loạn phóng noãn, bệnh lý trung tâm như suy hạ đồi, suy tuyến yên; cường androgen, cường Prolactin (do bướu hoặc do thuốc). Bệnh lý ngoại biên như buồng trứng không phóng noãn; suy buồng trứng sớm. Bệnh lý biến dưỡng như bệnh tuyến giáp, thừa androgen, u thượng thận; bệnh lý gan thận; béo phì. Đối với do vòi trứng, phúc mạc gồm tắc ống dẫn trứng; nhiễm trùng, viêm phúc mạc ruột thừa, viêm vùng chậu; lạc nội mạc tử cung buồng trứng. Đối với nguyên nhân tại tử cung do dị dạng bẩm sinh không có tử cung và cổ tử cung; u xơ cơ tử cung, lạc nội mạc tử cung trong cơ tử cung; dính buồng tử cung (Hội chứng Asherman); nội mạc tử cung không phát triển (<7mm). Một lý do nữa là vô sinh chưa rõ nguyên nhân.
Đối với người chồng, nguyên nhân do rối loạn chức năng sinh dục như xuất tinh ngược dòng, bất lực, giảm libido. Rối loạn nội tiết như hội chứng Kaliman (rối loạn chức năng hạ đồi), suy tuyến yên (do bướu, xạ trị hoặc do phẫu thuật), cường Prolactin (do bướu hoặc do thuốc), sử dụng thuốc androgen, tăng sinh tuyến thượng thận. Bất thường giải phẫu như bất sản ống dẫn tinh, tắc ống dẫn tinh, bất thường bẩm sinh túi tinh. Bất thường sinh tinh như bất thường nhiễm sắc thể, viêm tinh hoàn do quai bị, tinh hoàn lạc chỗ, xạ, hóa trị, dãn tĩnh mạch thừng tinh. Bất thường di động như tinh trùng không có đuôi, có kháng thể kháng tinh trùng.
Trong công tác khám, điều trị một cặp vợ chồng vô sinh, theo các chuyên gia, bác sĩ Bệnh viện Từ Dũ TP Hồ Chí Minh sẽ hỏi tiền sử, bệnh sử gồm chu kỳ kinh, các biện pháp tránh thai áp dụng, các lần mang thai, sẩy thai, các phẫu thuật, xét nghiệm đã thực hiện, các thông tin bệnh nội khoa tổng quát, cần lưu ý đến việc sử dụng rượu, thuốc lá, tiếp xúc với các hóa chất, các bệnh lây truyền qua đường tình dục. Khám lâm sàng như khám vợ: quan sát các đặc điểm rậm lông, hói đầu, mụn trứng cá hay các biểu hiện thừa androgen, khám lượng giá tuyến giáp, khám vú xem có tiết sữa, khám âm đạo đánh giá có bất thường sinh dục, tử cung đôi, bất sản âm đạo, vách ngăn âm đạo. Khám chồng như khảo sát dáng đi, chiều dài các chi giúp phát hiện trường hợp bất thường nhiễm sắc thể như Hội chứng Klinefelter, bất thường của lỗ tiểu, khám bìu, tinh hoàn, mào tinh, ống dẫn tinh, phát hiện xem có dãn tĩnh mạch thừng tinh, thoát vị bẹn khi ở tư thế đứng không.
Xét nghiệm cận lâm sàng bao gồm các xét nghiệm thường quy và xét nghiệm chọn lọc. Đối với xét nghiệm thường quy cho người vợ gồm HIV, HBsAg, giang mai, Pap smear, siêu âm phụ khoa. Đối với người chồng như HIV, HBsAg, giang mai, tinh dịch đồ, nếu kết quả tinh dịch đồ bất thường: xét nghiệm thêm FSH và nhiễm sắc thể đồ.
Đối với xét nghiệm chọn lọc gồm: FSH, LH, Estradiol, PRL, Progesterone, Testosterone hoặc AMH, hormone tuyến giáp: T3,T4, TSH, chụp cản quang tử cung – vòi trứng (HSG), nội soi buồng tử cung, ổ bụng (nếu có chỉ định), xét nghiệm chất nhầy cổ tử cung sau khi giao hợp.
Về điều trị, nếu vô sinh không rõ nguyên nhân, các bác sĩ sẽ giải thích và làm cho cặp vợ chồng yên tâm. Hướng dẫn thời điểm giao hợp có hiệu quả. Nếu sau giao hợp 6 – 12 chu kỳ không hiệu quả có thể can thiệp bằng cách kích thích buồng trứng và bơm tinh trùng vào buồng tử cung.
Nếu tìm được nguyên nhân vô sinh: giải thích cho cặp vợ chồng hiểu và tư vấn phương pháp điều trị. Có thể sử dụng thuốc hoặc can thiệp phẫu thuật giúp họ đạt mong muốn có con. Đồng thời giải thích rõ các bước sẽ tiến hành, khó khăn có thể gặp phải và thời gian cần thiết để có được kết quả mong muốn.
Hữu Cao