[Đăng ngày: 29/11/2016]
Năm 1984, tác giả Lipkim cùng cộng sự mô tả “ Lấy bệnh nhân làm trung tâm”. Đây là phương pháp tiếp cận bệnh nhân như một cá thể với tính cách riêng mình để thúc đẩy sự tự tin, làm rõ và đặc điểm của triệu chứng và mối quan tâm của bệnh nhân, tạo ra và thử nghiệm nhiều giả thuyết có thể bao gồm tính chất sinh lý và tâm lý xã hội của bệnh, và tạo cơ sở cho một mối quan hệ liên tục.
Đến những năm đầu thế kỷ 21, Viện Y học Hoa Kỳ (IOM) mới đưa ra định nghĩa về quan điểm “Lấy bệnh nhân làm trung tâm trong quá trình khám và điều trị” “Sự cung cấp dịch vụ chăm sóc đảm bảo sự tôn trọng và đáp ứng nhu cầu, sở thích, giá trị của từng bệnh nhân, và quan trong là ý nguyện của bệnh nhân là nền tảng cho tất cả các quyết định lâm sàng”.
Trong mô hình bệnh nhân là trung tâm của dịch vụ chăm sóc sức khỏe, các nhân viên y tế làm việc với nhau để đáp ứng nhu cầu mong muốn của bệnh nhân và mục đích của việc điều trị. Nhóm điều trị có thể bao gồm những nhân viên y tế trong bệnh viện và những nhân viên bên ngoài, tức là những nhân viên chăm sóc tại cộng đồng. Tất cả nhân viên y tế khi điều trị phải dựa trên nhu cầu và sở thích của bệnh nhân, cùng với những lời khuyên mà họ nhận được từ các bác sĩ, điều dưỡng và các nhân viên chăm sóc khác.
Để nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe tất cả các cá nhân được đối xử tôn trọng và bình đằng; giá trị của từng bệnh nhân được xem xét và được tôn trọng bởi tất cả các chuyên gia y tế, sự chia sẻ trách nhiệm trong việc đưa ra quyết định – quyết định phải được thảo luận với bệnh nhân và gia đình của họ, nhân viên y tế phải cung cấp đầy đủ thông tin và giáo dục bệnh nhân về việc tham gia vào quá trình đưa ra các quyết định về họ; trọng tâm của lấy bệnh nhân làm trung tâm là kế hoạch chăm sóc bệnh nhân. Tại cơ sở y tế, bệnh nhân và gia đình bệnh nhân tham gia đánh giá về y tế - chẩn đoán và điều trị/làm giảm các triệu chứng; Đánh giá về điều dưỡng – theo dõi các triệu chứng và đánh giá các nhu cầu về chăm sóc; Đánh giá về vật lý trị liệu – Đánh giá về thể chất – vận động; Đánh giá về hoạt động trị liệu.
Để đạt được những nội dung trên, nhóm điều trị của cơ sở y tế phải cùng làm việc với nhau để thiết lập được các biện pháp can thiệp, tiếp cận đa ngành – tất cả làm việc để hướng tới cùng mục tiêu; có sự tham gia của bệnh nhân và gia đình; giáo dục và hướng dẫn bệnh nhân; hỗ trợ về mặt tinh thần, cảm xúc – để giảm lo âu; phải có các chiến lược quản lý bản thân, có các cuộc thảo luận với gia đình.
Theo chia sẻ của BS. Nguyễn Hữu Tùng – Chủ tịch tập đoàn Y khoa Tâm Trí tại Hội nghị khoa học Hội hành nghề y tế tư nhân thành phố Hồ Chí Minh – Khánh Hòa tháng 10/2016, mối quan hệ bác sĩ với bệnh nhân và gia đình hiện nay đã thay đổi nhiều, nhưng về truyền thống tôn sư trọng đạo, cho nên bệnh nhân của chúng ta ít khi đòi hỏi tham gia vào quá trình điều trị của chính mình, hơn nữa thời gian tiếp xúc giữa bác sĩ và bệnh nhân và gia đình quá ít, vì khách quan – bệnh quá đông, hay chủ quan, cơ chế tổ chức bệnh viện muốn bác sĩ khám càng nhiều càng tốt. Hệ thống Bệnh viện Tâm trí đã quy định khám một bệnh nhân ít nhất 12 phút để đảm bảo chất lượng.
BS. Tùng cũng cho rằng đa số các trường hợp bệnh hiểm nghèo như mắc bệnh ung thư gia đình đều yêu cầu dấu bệnh nhân. Như vậy làm sao bệnh nhân tham gia vào các quyết định điều trị của chính mình; Không ít bác sĩ cũng cho rằng các quyết định của mình là tốt nhất cho bệnh nhân, bất kể nguyện vọng của bệnh nhân như thế nào, hoặc nguyện vọng gia đình – đôi khi trái với ước vọng của bệnh nhân: “còn nước còn tát”; có bác sĩ khi hết được bệnh nhân hỏi ý kiến một bác sĩ khác về tình trạng bệnh tật của mình, thì cảm thấy bị xúc phạm: Quan điểm “the second opinion” chưa được chấp nhận.
Theo BS. Nguyễn Hữu Tùng điều trị toàn diện bao gồm cả điều trị tại bệnh viện và điều trị tại nhà, vai trò của hoạt động trị liệu và y tế xã hội rất quan trọng khi bệnh nhân xuất viện và sinh hoạt với cộng đồng. Đối với mối quan hệ bác sĩ – bác sĩ, mỗi bác sĩ chuyên ngành đóng một vai trò một công đoạn trong quá trình điều trị: như phẫu thuật, hóa trị, xạ trị, chăm sóc giảm nhẹ… tất cả phải ngồi lại bàn một kế hoạch điều trị toàn diện, trong đó từng thời điểm mỗi chuyên khoa sẽ đóng vai trò quan trọng khác nhau, nhưng tất cả vẫn là “lấy bệnh nhân làm trung tâm”.
BS. Tùng cũng có đề nghị người điều dưỡng tại cơ sở y tế phải nâng lên tầm cao hơn, tự lập kế hoạch chăm sóc và hợp tác cùng bác sĩ và các ngành nghề khác như phục hồi chức năng bao gồm vật lý trị liệu, hoạt động trị liệu, tiếng nói trị liệu; Xây dựng tinh thần làm việc theo nhóm, mỗi thành viên đều có trách nhiệm ngang nhau, với “bệnh nhân làm trung tâm” kể cả nhân viên y tế xã hội (social woker).
BS. Nguyễn Hữu Tùng nhấn mạnh, ở Anh mô hình lấy bệnh nhân làm trung tâm được tóm tắt bởi khẩu hiệu “không có quyết định nào về tôi mà không thông qua tôi”. Tại Việt Nam, Bộ Y tế đã có văn bản chỉ đạo nguyên tắc điều trị toàn diện hướng bệnh nhân làm trung tâm là đầy đủ, vậy vấn đề là tất cả các cán bộ nhân viên y tế của toàn hệ thống y tế có quyết tâm thực hiện điều đó để góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ chăm sóc bảo vệ sức khỏe người dân lên tầm cao mới, đáp ứng yêu cầu của người bệnh.
Văn Hanh
    

  



 

THỜI TIẾT
Độ ẩm:
Gió:

Đang online: 406

Số lượt truy cập: 9365674

SỞ Y TẾ TỈNH KHÁNH HÒA
Khu liên cơ Số 2, 03 Hàn Thuyên, TP. Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa
Điện thoại: 058.3822987 Fax: 058.3827908 Email:syt@khanhhoa.gov.vn
Website: https://syt.khanhhoa.gov.vn
Chịu trách nhiệm chính: BS. CK2 Lê Văn Khoa - Giám đốc Sở Y tế tỉnh Khánh Hòa 
Chung nhan Tin Nhiem Mang