Liên kết website








Đề tài khoa học
Tầm quan trọng điều chỉnh tâm lý trong điều trị ung thư vú
[Đăng ngày: 28/11/2016]
Ung thư vú đứng hàng thứ hai trên toàn thế giới, chiếm 10,9% các loại ung thư; chiếm 23% ung thư ở phụ nữ.
Theo Ths Bùi Thị Hy Hân, trong số các yếu tố góp phần vào kết quả điều trị ung thư vú, việc điều chỉnh tâm lý đã được chứng minh là một yếu tố rất quan trọng. Bệnh nhân ung thư vú có tâm lý tích cực nhiều khả năng có kết quả điều trị tốt hơn và chất lượng cuộc sống tốt hơn. Các nghiên cứu cho thấy, cảm xúc tự vệ và hành vi trốn tránh không đối mặt với bệnh tật liên quan đáng kể với thời gian sống còn ngắn hơn. Một số thử nghiệm lâm sàng được tiến hành cũng cho thấy những can thiệp tâm lý xã hội có lợi ích trong việc giảm căng thẳng của bệnh nhân và giúp bệnh nhân sống lâu hơn. Yếu tố tâm lý cũng có thể liên quan đến một số chu trình sinh học của bệnh.
Mặc dù có một tỷ lệ khá cao căng thẳng tâm lý liên quan đến ung thư vú và hậu quả của nó, nhưng vấn đề tâm lý ở bệnh nhân chưa được chẩn đoán và điều trị đầy đủ tại nhiều nước trên thế giới. Vấn đề sức khỏe tâm thần và tác động của nó trong bệnh ung thư vú tại Việt Nam vẫn chưa rõ ràng. Có nhiều chương trình và dự án hỗ trợ của quốc tế được triển khai tại Việt Nam, đa số đều tập trung vào vấn đề điều trị ung thư. Cho đến nay, chưa có nghiên cứu chiều sâu và có hệ thống nào được thực hiện để điều tra mức độ căng thẳng tâm lý và chất lượng cuộc sống ở những bệnh nhân ung thư vú tại Việt Nam. Thiếu kiến thức về vấn đề này có thể dẫn đến chiến lược can thiệp và phòng ngừa kém hiệu quả tại Việt Nam.
Thuật ngữ “ung thư vú” dùng để chỉ một khối u ác tính đã được phát triển từ các tế bào vú. Theo thời gian, các tế bào ung thư có thể xâm nhập vào mô vú lân cận lành tính và tiến vào các hạch bạch huyết dưới nách, là các hạch nhỏ có chức năng lọc các chất lạ ra ngoài cơ thể, sau khi xâm nhập hạch, các tế bào ung thư sẽ xâm lấn đến các cơ quan khác trong cơ thể.
Một số yếu tố làm tăng khả năng bị ung thư vú như: giới tính, tuổi tác, tiền sử gia đình bị ung thư vú, chủng tộc, tiếp xúc với phóng xạ, mang thai và cho con bú. Phụ nữ có nguy cơ phát triển bệnh ung thư vú, bởi vì các tế bào vú liên tục thay đổi và phát triển do kích thích tố nữ estrogen và progesterone. Hơn nữa, những phụ nữ có tuổi, nguy cơ cao phát triển bệnh ung thư vú hơn phụ nữ trẻ tuổi. Từ 30 tuổi đến 39 tuổi, nguy cơ là 0,44% và từ hơn 60 năm tuổi, nguy cơ gia tăng đến 3,49%. Hơn nữa, người thân có mối quan hệ huyết thống gần nhất mà bị ung thư vú có thể là yếu tố nguy cơ cao bị ung thư vú cho các thế hệ tiếp theo, đặc biệt là cho thế hệ nữ. Phụ nữ da trắng nhiều khả năng phát triển ung thư vú hơn là phụ nữ Mỹ gốc Phi. Phụ nữ Châu Á, Tây Ban Nha và người Mỹ bản địa có nguy cơ mắc và tử vong do ung thư vú thấp hơn. Ngoài ra, tiếp xúc với bức xạ vào vùng ngực làm tăng đáng kể nguy cơ ung thư vú. Những người phụ nữ chưa bao giờ có thai đủ tháng hoặc mang thai đủ tháng đầu tiên sau 30 tuổi, có khả năng mắc bệnh ung thư vú nhiều hơn. Cho con bú từ 1-2 năm làm giảm nguy cơ ung thư vú.

Điều chỉnh tâm lý và các yếu tố liên quan của ung thư vú
Sau khi chẩn đoán bị ung thư vú, hầu hết phụ nữ sẽ trải qua một số giai đoạn điều chỉnh tâm lý như sau. Đầu tiên, họ không thể tin kết quả dương tính ung thư vú và họ hoàn toàn phủ nhận nó. Sau đó, họ tức giận với nhân viên y tế đọc kết quả. Họ cảm thấy bất lực, khi cảm nhận họ không thể làm gì để giúp bản thân thoát khỏi căn bệnh này. Cuối cùng, họ chấp nhận sự thật và quyết định chiến đấu chống lại căn bệnh với tất cả mọi thứ mà họ có.
Xét về các yếu tố có liên quan, đặc điểm nhân khẩu học, tình trạng bệnh, thông tin điều trị y tế và trợ giúp xã hội đều được chứng minh có liên quan với căng thẳng tâm lý của bệnh nhân ung thư vú. Tuổi, trình độ học vấn hoặc thu nhập là yếu tố dự báo về căng thẳng tâm lý, trong đó người trẻ tuổi, học vấn thấp và thu nhập thấp có nhiều khả năng bị trầm cảm nhiều hơn. Nghiên cứu của Manning-Walsh và cộng sự cho thấy hỗ trợ từ các thành viên trong gia đình hoặc bạn bè làm giảm các triệu chứng bệnh và căng thẳng tâm lý. Đa số phụ nữ bị ung thư vú có từ 10-23 triệu chứng hoặc hơn thì sẽ càng trải qua trầm cảm nhiều hơn những bệnh nhân có số triệu chứng ít hơn.
Đối với những người có căng thẳng tâm lý, sẽ tạo ra những tiêu cực ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống có thể được nhìn thấy rõ và đối với những bệnh nhân ung thư vú việc này càng rõ ràng do họ phải thích nghi với căng thẳng tâm lý và tình trạng bị đe dọa cuộc sống cùng một lúc. Ngoài ra, tình trạng sức khỏe tâm thần đã được chứng minh có liên quan đến việc tuân thủ điều trị. Chính vì thế, tình trạng sức khỏe tâm thần có thể cải thiện hoặc làm trầm trọng sức khỏe thể chất của người mắc bệnh ung thư vú. Nếu không có sự chăm sóc và can thiệp để giải quyết các vấn đề tâm lý thì sẽ làm chất lượng cuộc sống xấu hơn và thậm chí có các hành vi nghiêm trọng như tự tử. Nói cách khác, mặc dù hầu hết các bệnh nhân ung thư vú hy vọng sẽ sống được nhiều năm, các bệnh nhân ung thư vú sống với căng thẳng tâm lý thì nhiều khả năng họ chết không phải vì bệnh nhưng vì những tư tưởng tự sát. Do đó, việc điều trị thích hợp kết hợp với sự hỗ trợ tâm lý từ các bác sĩ và hỗ trợ xã hội sẽ có được kết quả điều trị hiệu quả và chất lượng cuộc sống cao hơn.
Chất lượng cuộc sống của phụ nữ ung thư vú
Theo định nghĩa của Tổ chức Y tế Thế giới, chất lượng cuộc sống là “nhận thức cá nhân về vị trí của họ trong bối cảnh văn hóa và giá trị của xã hội mà họ đang sống và chất lượng cuộc sống cũng liên quan đến mục tiêu, kỳ vọng, các tiêu chuẩn và các mối quan tâm mà họ mong đạt được”. Do đó, chất lượng cuộc sống không chỉ phản ánh sức khỏe thể chất của người đó, mà còn phản ánh đến tình trạng tâm lý, mối quan hệ xã hội, niềm tin cá nhân. Một số lớn các nghiên cứu trên thế giới cho biết chất lượng cuộc sống của những bệnh nhân ung thư vú đều ở mức thấp và khẳng định có mối liên hệ giữa chẩn đoán ung thư vú và chất lượng cuộc sống. Chính vì thế, nâng cao chất lượng cuộc sống cũng cần được coi như mục tiêu của việc điều trị ung thư vú, bởi vì nếu chỉ tăng cường sức khỏe về mặt thể chất thì không đủ cho bệnh nhân bị đe dọa cuộc sống này sống tốt hơn trong khoảng thời gian còn lại của cuộc đời.
Về yếu tố liên quan, các yếu tố tâm lý xã hội, tình trạng sức khỏe, điều trị lâm sàng và hỗ trợ xã hội được đánh giá cao là có liên quan đến mức chất lượng cuộc sống ở những bệnh nhân ung thư vú. Ví dụ, bệnh nhân trẻ, độc thân và trình độ học vấn cao được báo cáo là có chất lượng cuộc sống tốt hơn. Các yếu tố dân số - xã hội học, tình trạng sức khỏe trước đó, các yếu tố lâm sàng và điều trị/chẩn đoán giải thích đến 27% sự khác biệt kết quả về chất lượng cuộc sống của các bệnh nhân ung thư vú. Sự gia tăng các triệu chứng và mức độ trầm trọng trong quá trình điều trị liên quan với chất lượng cuộc sống thấp. Trong số các yếu tố này, phản ứng tâm lý đối với bệnh ung thư vú có sức ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng cuộc sống của bệnh nhân và sự can thiệp tâm lý sẽ tạo nên chất lượng cuộc sống tốt hơn. Hơn nữa, trầm cảm giải thích đến 46% sự khác biệt về chất lượng cuộc sống của các bệnh nhân ung thư vú.
Ung thư vú tại Việt Nam  
Ung thư vú là một trong mười nguyên nhân hàng đầu dẫn đến tử vong tại Việt Nam và là nguyên nhân đứng hàng thứ hai giải thích cho số năm sống bị mất. Tỷ lệ ung thư vú cao nhất là ở Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh khoảng 20/100.000 phụ nữ. Về chi phí điều trị ung thư vú ở Việt Nam, một nghiên cứu của Nguyễn Hoàng Lan và cộng sự vào năm 2013 báo cáo rằng tổng chi phí y tế trực tiếp mà bệnh nhân phải trả cho điều trị trong vòng 5 năm ước tính khoảng 975 đô la Mỹ cho mỗi người. Bên cạnh đó, ngân sách nhà nước hỗ trợ 30% đến 40% trong tổng số chi phí điều trị. Không có bảo hiểm y tế là yếu tố chính làm hạn chế sử dụng dịch vụ điều trị ung thư vú. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng những bệnh nhân có bảo hiểm y tế tuân thủ điều trị hoàn toàn hoặc một phần so với các bệnh nhân không có bảo hiểm y tế. Mặc dù có tỷ lệ mắc cao và gánh nặng bệnh tật cao của bệnh ung thư vú, nhưng vẫn chưa có bất kỳ các nghiên cứu có chiều sâu và có hệ thống, cũng như chưa có chiến lược y tế quốc gia nào về sức khỏe tâm thần và chất lượng cuộc sống của bệnh nhân ung thư vú. Vì vậy, cần lồng ghép sức khỏe tâm thần vào chiến lược y tế quốc gia ở Việt Nam để chất lượng cuộc sống của các bệnh nhân ung thư vú tốt hơn và có các chương trình phòng chống và kiểm soát ung thư vú hiệu quả hơn trong tương lai.
Trần Mai
Chi tiết
Các tin khác
Tìm kiếm
    

  



 

THỜI TIẾT
Độ ẩm:
Gió:
Thống kê online

Đang online: 230

Số lượt truy cập: 9360853
SỞ Y TẾ TỈNH KHÁNH HÒA
Khu liên cơ Số 2, 03 Hàn Thuyên, TP. Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa
Điện thoại: 058.3822987 Fax: 058.3827908 Email:syt@khanhhoa.gov.vn
Website: https://syt.khanhhoa.gov.vn
Chịu trách nhiệm chính: BS. CK2 Lê Văn Khoa - Giám đốc Sở Y tế tỉnh Khánh Hòa 
Chung nhan Tin Nhiem Mang