Từ tháng 1/2017 đến tháng 8/2017, nhóm tác giả nghiên cứu Hồ Thị Thanh Tâm cùng cộng sự trường Cao đẳng Y tế Khánh Hòa, trường đại học Y Dược Huế thực hiện nghiên cứu “Áp lực tâm lý ở cặp vợ chồng vô sinh và mối liên quan với rối loạn tình dục”.
Bác sĩ Thanh Tâm báo cáo, trong nghiên cứu, bộ câu hỏi DASS-21 đạt hệ số Cronbach/s α 0,89, trong đó nhóm nội dung trầm cảm, lo âu, stress có hệ số Cronbach/s α lần lượt là 0,79; 0,72; 0,78, vì vậy đạt “độ tin cậy” cao. Đối với đặc điểm chung của mẫu khá tương đồng với nhiều nghiên cứu về vô sinh trong và ngoài nước, đặc biệt là tuổi trung bình, loại và nguyên nhân vô sinh.
- Độ tuổi trung bình của chồng khá trẻ 33,4 + 6,2; Tuổi trung bình của vợ nhỏ hơn chồng nhưng không chênh lệch nhiều 30,5 + 5,1.
- Trình độ học vấn: Tất cả các đối tượng đều không thất học, cấp I chỉ chiếm < 5%; giáo dục đại học (cao đẳng, đại học, sau đại học) chiếm cao nhất: chồng 47,9%, vợ 56,9%.
- Nghề nghiệp: Thất nghiệp chỉ gặp ở người vợ 8,9% và chiếm tỷ lệ cao nhất là công nhân viên: chồng 42,3% và vợ 47,4%.
- Tôn giáo: Có tới 82,2% người chồng, 77,5% vợ không theo tôn giáo nào.
- Tình trạng kinh tế: Theo đối tượng tự nhận định chỉ có 5,6 % là khó khăn, chủ yếu đủ sống.
- Tình trạng hôn nhân: Kết hôn trung bình là gần 5 năm (60 + 47 tháng).
- Tình trạng vô sinh: Thời gian trung bình gần 3 năm rưỡi (44,5 + 34,4 tháng), trải qua điều trị 16,6 + 14,3 tháng, 70,4% là nguyên phát, 37,1% là chỉ do nữ, 30,5% chỉ do nam, 18,3% do cả 2 vợ chồng, 7,5% đã trải qua IVF. Thời gian vô sinh dài nhất là 16 năm.
Về mức độ trầm cảm, lo âu, stress ở người vợ, người chồng và cặp vợ chồng vô sinh.
Người vợ trong cặp vô sinh có tỷ lệ rối loạn trầm cảm, lo âu, stress và ít nhất 1 rối loạn tâm lý lần lượt là: 17,4%; 29,1%; 13,6%; 34,7%. Người chồng trong cặp vô sinh có tỷ lệ rối loạn trầm cảm, lo âu, stress và ít nhất 1 rối loạn tâm lý lần lượt là: 7,5%; 15,5%; 5,6%; 19,2%. Cặp vợ chồng vô sinh có tỷ lệ rối loạn trầm cảm, lo âu, stress và ít nhất 1 rối loạn tâm lý lần lượt là: 22,1%; 39,0%; 17,8%; 44,1%. Trong đó, những cặp chỉ có người vợ bị rối loạn đã chiếm hơn một nửa. Ở cả vợ, chồng, cặp vợ chồng thì cả trầm cảm, lo âu, stress mức độ nhẹ và vừa chiếm tỷ lệ rối loạn cao. Ở cả vợ, chồng, cặp vợ chồng thì tỷ lệ rối loạn lo âu cao nhất, rồi đến trầm cảm, stress ít gặp hơn. Tỷ lệ rối loạn tâm lý ở người vợ cao hơn chồng cả về trầm cảm, lo âu, stress và ít nhất có 1 rối loạn, có ý nghĩa thống kê.
Tác giả nghiên cứu phân tích kết quả nghiên cứu, tỷ lệ rối loạn tâm lý cao ở cả vợ và chồng của cặp vô sinh. Mức độ rối loạn có cả nặng và rất nặng. Mức độ vừa là phổ biến. Mức độ rối loạn tâm lý nhẹ và vừa chiếm đa số cũng tìm thấy trong nghiên cứu của Domar.
Áp lực tâm lý khá nặng nề ở bệnh nhân vô sinh còn có thể được nhận ra ở tỷ lệ trầm cảm, lo âu cao hơn cả rối loạn stress, nghĩa là có thể những phản ứng không đặc hiệu của stress đã chuyển biến thành những rối loạn đặc trưng trầm cảm hoặc lo âu.
Các cặp vợ chồng cặp vô sinh chịu nhiều áp lực tâm lý là bởi vì, mỗi cá nhân khi lập gia đình hầu như đều có một dự định sẽ làm cha mẹ, đây là một mục tiêu quan trọng và là tiêu chí cần thiết để đạt được sự hài lòng cá nhân và chấp nhận xã hội. Khi trải qua vô sinh, cặp vợ chồng dễ phát triển cảm xúc tiêu cực như cảm giác bản thân có khuyết tật, thiếu năng lực, cảm giác thất vọng, lo lắng cho tương lai tuổi già không con cái và chịu sự kỳ thị, áp lực với các thành viên của gia đình và những người xung quanh. Thêm nữa, quá trình chẩn đoán và điều trị vô sinh cũng gây gia tăng áp lực tâm lý. Phản ứng của mỗi cá nhân với vô sinh bị ảnh hưởng bởi văn hóa và môi trường xã hội. Những yếu tố văn hóa sẽ ảnh hưởng đến tác động tâm lý của vô sinh và cách cá nhân điều chỉnh phản ứng cảm xúc của họ.
Tác giả nghiên cứu kết luận, kết quả nghiên cứu cho thấy nhu cầu xây dựng chiến lược chăm sóc tâm lý thích hợp cho các cặp vợ chồng nhằm từng bước tiến tới tiếp cận toàn diện để quản lý vô sinh. Gần một nửa số cặp vợ chồng có rối loạn về tâm lý, trong đó người vợ chịu áp lực nhiều hơn chồng. Các vấn đề tâm lý nên được quan tâm đồng thời với các vấn đề về tình dục.
Thanh Tùng