Tại Hội nghị Khoa học bệnh truyền nhiễm và HIV/AIDS toàn quốc tổ chức vào tháng 9/2015 vừa qua, nghiên cứu “Đặc điểm quần thể có nguy cơ cao trong nghiên cứu các bệnh lây nhiễm từ động vật sang người ở Việt Nam” của Ngô Trí Tuệ cùng cộng sự đơn vị nghiên cứu lâm sàng Đại học Oxford tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Thành phố Hồ Chí Minh được đại biểu quan tâm chú ý.
Theo tác giả nghiên cứu, Đông Nam Á và Đông Nam Trung Quốc được xem là điểm nóng của các bệnh lây nhiễm mới nổi, các vụ dịch lây từ động vật sang người. Nghiên cứu được thực hiện trên nhóm đối tượng trong cộng đồng và tiếp xúc với động vật trong môi trường nghề nghiệp hoặc tại nơi sinh sống, những người có nguy cơ cao mắc bệnh lây nhiễm từ động vật sang người. Nghiên cứu được thực hiện từ tháng 3/2013 đến tháng 8/2014, trên 852 người có nguy cơ cao ở 3 tỉnh Đồng Tháp, Hà Nội và Đắc Lắc, gần 73% đối tượng nghiên cứu sống ở các trang trại, hộ, chăn nuôi, tiếp đến là người giết mổ gia súc gia cầm (16,3%) và cán bộ thú y (8,5%). Kết quả nghiên cứu cho thấy nhóm đối tượng ở Đắc Lắc (53,7%) tiếp xúc nhiều với động vật hoang dã nuôi như lợn rừng, nhím, chồn, dúi, dơi, khỉ, còn tại thành phố Hà Nội tỷ lệ này chiếm 13,7%, tỉnh Đồng Tháp chiếm tỷ lệ 4%. Tổng cộng tại 3 tỉnh, thành phố có gần 27% người tham gia nghiên cứu ghi nhận có tiêu thụ tiết canh động vật trong nhiều năm qua. Qua quá trình giám sát, ghi nhận có 213 nghìn lượt người nghi ngờ có nhiễm trùng, tương đương 0,35 lượt bệnh đối với 1 người/năm. Tác giả nghiên cứu đã kết luận tỷ lệ người tham gia nghiên cứu có tiêu thụ máu động vật sống và tiếp xúc với động vật là tương đối cao, tác giả nghiên cứu cho rằng phương pháp thực hiện của nghiên cứu sẽ giúp cho công tác kiểm soát, điều tra các vụ dịch bệnh.
Một nghiên cứu khác của Lê Ngọc Anh cùng cộng sự Cục Quân Y – Bộ Quốc phòng với đề tài “Mô hình bệnh truyền nhiễm và dịch bệnh trong quân đội trong 5 năm 2010-2014. Kết quả nghiên cứu cho thấy tổng số 59 vụ dịch xảy ra tại 41 đơn vị, gồm 8 loại bệnh dịch. Bệnh truyền nhiễm có tỷ lệ thu dung cao là nhiễm vi rút đường hô hấp cấp trên 30%, sốt xuất huyết từ 7-19%/năm, viêm gan B, C từ 11-20%/năm; lao từ 4-8% năm. Tác giả nghiên cứu lưu ý viêm gan virut B,C đang có xu hướng gia tăng, vì vậy công tác kiểm soát nhiễm khuẩn, khám tuyển sàng lọc, khám sức khỏe định kỳ, quản lý sức khỏe bộ đội cần được chú ý nhiều hơn.
Còn nghiên cứu của tác giả Triệu Phi Long cùng cộng sự viện Y học Dự phòng quân đội với đề tài “Giám sát nhiễm não mô cầu tại một số đơn vị quân đội khu vực miền Bắc từ 2008-2014” cho thấy qua điều tra 45 ca bệnh được chẩn đoán lâm sàng do nhiễm não mô cầu có 29 ca. Trong đó, tác nhân gây bệnh do nhóm huyết thanh B nhiều nhất là 25 ca, huyết thanh C có một trường hợp, huyết thanh W 135 có 2 trường hợp. Có 5 trường hợp tử vong xác định do nhóm huyết thanh B. Các ca bệnh rải rác quanh năm nhưng tập trung chủ yếu vào tháng 2-3. Tỷ lệ người bệnh mang trùng là 29%, trong vụ dịch là 32,6% và ở ngoài vụ dịch là 26%. Tỷ lệ người lành mang trùng thuộc các nhóm huyết thanh gây bệnh là 92%. Cơ cấu nhóm huyết thanh trên người lành mang trùng gồm nhóm B (83%), nhóm C (10%) nhóm W 135 (1%) và có 6% không xác định được nhóm.
Đối với kết quả nghiên cứu “Đặc điểm dịch tễ lâm sàng bệnh viêm não – màng não do Angiostrongylus Cantoneusis” của Bùi Vũ Huy cùng cộng sự trường Đại học Y Hà Nội trên 14 bệnh nhân cho thấy bệnh xảy ra chủ yếu ở độ tuổi lao động, nghề nghiệp hay gặp là làm nông và học sinh. Biểu hiện triệu chứng lâm sàng là sốt nhẹ, đau đầu, gáy cứng và nôn. Các biểu hiện rối loạn ý thức, liệt khu trú, rối loạn đại tiểu tiện ít gặp. Xét nghiệm cận lâm sàng cho thấy tỷ lệ bạch cầu ái toan tăng trong máu ngoại vi và trong xét nghiệm dịch não tủy. Tác giả nghiên cứu đã có kết luận bệnh nhân viêm não màng não cần nghi ngờ do ký sinh trùng khi số lượng bạch cầu ái toan tăng trong máu hoặc trong dịch não tủy.
Nguyễn Phương