Nghiên cứu của TS Nguyễn Khoa Hùng cùng cộng sự Trường Đại học Y Dược Huế được báo cáo tại Hội nghị thường niên Tiết niệu – Thận học Việt Nam lần thứ IX được tổ chức vào tháng 8/2015 tại TP Nha Trang là nghiên cứu chỉ định về kết quả đo niệu dòng đồ tại phòng khám ngoại tiết niệu.
Nghiên cứu được thực hiện từ tháng 7/2014 đến tháng 01/2015 trên 147 bệnh nhân. Các bệnh nhân đến khám lần đầu tại phòng khám do triệu chứng đường tiểu dưới. Nghiên cứu chia đối tượng nghiên cứu thành 3 nhóm: nhóm 1 chỉ có triệu chứng kích thích; nhóm 2 chỉ có triệu chứng tắc nghẽn và nhóm 3 có cả triệu chứng kích thích và tắc nghẽn.
Bệnh nhân được đo niệu dòng đồ bằng máy ghi niệu đòng đồ trên giấy, sử dụng một bộ cảm ứng điện. Điều kiện để niệu dòng đồ có giá trị là lượng nước tiểu mỗi lần đi tiểu từ 150ml trở lên, nếu 200 – 400ml là tốt nhất. Độ tuổi trung bình của nhóm bệnh nhân nghiên cứu là 59 tuổi, nhỏ nhất là 19 tuổi và cao nhất là 90. Nam giới chiếm gần 83%. Có đến 83,6% bệnh nhân đến khám được chỉ định đo niệu dòng đồ là do rối loạn tiểu tiện; số bệnh nhân tái khám sau điều trị chiếm 16,3% như sau cắt đốt nội soi bướu lành tuyến tiền liệt hoặc bệnh nhân sau phẫu thuật hẹp niệu đạo.
Kết quả nghiên cứu cho thấy có gần 70% bệnh nhân đến khám do rối loạn tiểu tiện có cả hai nhóm triệu chứng kích thích và tắc nghẽn; có 21,4% bệnh nhân chỉ có triệu chứng kích thích và gần 9% bệnh nhân chỉ có triệu chứng tắc nghẽn. Triệu chứng tiểu khó chiếm 63,4%; tiểu nhiều lần 61%; tiểu đêm 60%; tiểu yếu 57,7%; tiểu không hết 52%. Có 105/147 (71,4%) bệnh nhân được chỉ định đo niệu dòng đồ có thể tích nước tiểu > 150ml. Lưu lượng dòng tiểu tối đa (Qmax) là thông số quan trọng nhất của niệu dòng đồ. Thông thường Qmax ở người khỏe mạnh là 20 – 25ml/giây. Khi Qmax > 15ml/giây được xem không có tắc nghẽn, Qmax nhỏ hơn 15 lớn hơn bằng 10ml/giây thì nghi ngờ có tắc nghẽn và Qmax < 10ml/giây thì 90% được cho là có tắc nghẽn. Kết quả nghiên cứu cho thấy nhóm bệnh nhân chỉ có triệu chứng kích thích không có tắc nghẽn; nhóm chỉ có triệu chứng tắc nghẽn và nhóm có cả 2 triệu chứng kích thích và tắc nghẽn có trung bình Qmax là 11,64ml/giây và 13,29ml/giây như vậy giá trị Qmax của 2 nhóm đều nằm trong giới hạn nghi ngờ có tắc nghẽn.
Đối với nhóm bệnh nhân tái phát sau điều trị trung bình Qmax là 16,52ml/giây đây là chỉ số gợi ý không có tắc nghẽn, trường hợp bệnh nhân sau mỗ u tuyến tiền liệt như vậy được xem là có kết quả tốt.
Theo các tác giả nghiên cứu, phép đo niệu dòng (uroflow metry) là phương pháp ghi lại sự thay đổi của tốc độ dòng tiểu trong một đơn vị thời gian trong suốt quá trình tiểu tiện. Đây là phép đo thường được chỉ định nhiều nhất trong số những phép đo niệu động học. Phương pháp thực hiện đơn giản, an toàn, chi phí thấp. Niệu dòng đồ thực hiện trên những bệnh nhân bị rối loạn chức năng đường tiểu dưới, giúp các bác sĩ mô tả tình trạng đi tiểu của những bệnh nhân có các triệu chứng đường tiểu tắc nghẽn, kích thích hay sự kết hợp cả hai. Phép đo niệu dòng đồ cũng giúp theo dõi diễn tiến bệnh, đánh giá kết quả điều trị các rối loạn đường tiểu dưới. Ở Việt Nam việc áp dụng phép đo niệu dòng đồ chỉ có một số ít cơ sở y tế thực hiện được. Thường sau khi đo, dựa vào các thông số Qmax, Qave sẽ đưa ra các dạng niệu dòng đồ gồm 5 loại: niệu dòng đồ bình thường, niệu dòng đồ tuyến tiền liệt (sự tắc nghẽn kéo dài do tiền liệt tuyến).
Niệu dòng đồ biến động (sự tắc nghẽn nặng mà nguyên nhân có thể là do sự lồi quá mức của thùy giữa tiền liệt tuyến vào lòng bàng quang, hẹp niệu đạo hoặc hẹp nặng miệng sáo); Niệu dòng đồ gián đoạn (do bị rối loạn cơ vòng bàng quang do chấn thương tủy); Niệu dòng đồ cao nguyên (đồ thị chỉ sự tắc nghẽn liên tục, thể hiện tình trạng hẹp của niệu đạo).
Minh  Tâm