BSCKI. Nguyễn Anh Văn cùng với nhóm nghiên cứu của Bệnh viện đa khoa tỉnh Khánh Hòa đã có báo cáo đề tài “Phẫu thuật kết hợp hai lối trước và sau với hệ thống súc rửa kín trong điều trị nhiễm trùng sâu sau phẫu thuật cố định và hàn liên thân đốt cột sống thắt lưng lối sau tại Hội nghị khoa học trẻ Bệnh viện đa khoa tỉnh Khánh Hòa lần thứ IV năm 2015.
Theo báo cáo trường hợp của bác sĩ Nguyễn Anh Văn, bệnh nhân nam 63 tuổi, cư ngụ tại Vĩnh Phương – TP Nha Trang; bệnh nhân có tiền sử phẫu thuật hàn liên thân đốt và kết hợp xương tầng TL3 – TL4 trước ngày nhập viện khoảng 3 tháng, tại một bệnh viện tư TP Hồ Chí Minh. Sau phẫu thuật bệnh nhân bị nhiễm trùng sâu vết mổ, liệt hai chân; bệnh nhân được điều trị nội khoa nhiễm trùng vết mổ tại bệnh viện trên với kháng sinh Vancomycin và Invanz sau 3 tuần thì xuất viện; sau khi ra viện, bệnh nhân vẫn được chỉ định dùng kháng sinh chích tại nhà, tuy nhiên tình trạng lâm sàng vẫn không cải thiện.
Bệnh nhân nhập viện vào khoa Ngoại Cột sống - Bệnh viện đa khoa tỉnh Khánh Hòa sau lần phẫu thuật trên khoảng 3 tháng.
Bệnh nhân vào viện với triệu chứng lâm sàng đau nhiều ở vùng cột sống thắt lưng, đau tê lan xuống hai chân; Hai chân liệt vận động; Tiểu không tự chủ, vết mổ vùng cột sống thắt lưng đã lành da.
Trên hình ảnh chụp cộng hưởng từ (MRI) cho thấy có tổn thương dạng viêm thân sống đĩa đệm và mô mềm xung quanh tầng thắt lưng 3 và 4; chèn ép chùm đuôi ngựa nặng ngang tầng thắt lưng 3 và 4. Bệnh nhân được chẩn đoán nhiễm trùng sâu sau phẫu thuật PLIF bằng nêm PEEK tầng thắt lưng 3 và 4.
Chúng ta biết rằng phẫu thuật cố định ốc chân cung và hàn liên thân đốt cột sống thắt lưng lối sau (PLIF) bằng miếng nêm đĩa đệm PEEK trong điều trị bệnh lý trượt mất vững cột sống thắt lưng là một phẫu thuật hàn xương hữu hiệu, tỷ lệ hàn xương cao trên 90%. Tuy nhiên đây là một phẫu thuật khó, có thể xảy ra các biến chứng nặng, đòi hỏi phẫu thuật viên hết sức cẩn thận và tỷ mỷ. Một trong những biến chứng nặng và khó điều trị nhất là viêm thân sống đĩa đệm do vi trùng sau phẫu thuật PLIF.
Việc sử dụng miếng nêm đĩa đệm có nhồi xương ghép trong phẫu thuật PLIF thay vì dùng xương ghép mào chậu hoặc xương ghép đồng loại hay khác loài sẽ phòng được sụp ghép và tăng tỷ lệ hàn xương. Tuy nhiên phẫu thuật PLIF đòi hỏi thời gian phẫu thuật lâu hơn so với phẫu thuật cổ điển cố định ốc chân cung và hàn xương sau bên, kèm theo việc sử dụng miếng nêm nhân tạo sẽ làm tăng nguy cơ nhiễm trùng sau mổ.
Qua nhiều nghiên cứu trên thế giới, đối với phương án lựa chọn đầu tiên điều trị các trường hợp nhiễm trùng sâu sau phẫu thuật PLIF là làm sạch và súc rửa ổ nhiễm trùng, nếu thất bại phải tháo phương tiện kết hợp xương để khống chế tình trạng nhiễm trùng.
Các bác sĩ của Bệnh viện đa khoa tỉnh Khánh Hòa cùng với các chuyên gia Chấn thương Chỉnh hình đã tiến hành mổ lại cho bệnh nhân nói trên; làm sạch các ổ nhiễm trùng mủ và các tổ chức viêm hoại tử; ốc chân cung ở TL3, TL4 phía sau lỏng lẻo được thay bởi ốc chân cung CD – Legacy (8,5x40mm) và đặt thêm ốc chân cung TL2, TL5 (7,5x40mm) để cố định chắc chắn hơn.
Phẫu thuật được mổ ra lối trước, bên trái làm sạch mủ, tổ chức viêm hoại tử chèn ép vào màng tủy và lan ra xung quanh; thay miếng nêm đĩa đệm cũ đã bị lỏng bằng miếng nêm đĩa đệm có nhồi xương ghép kích cỡ 16x26mm.
Đường mổ đều được đóng kín với hệ thống dẫn lưu kín, đặc biệt đường mổ sau được đặt hệ thống súc rửa vết mổ kín, gồm 2 đường truyền dịch vào và 2 đường dẫn lưu dịch ra. Dung dịch rửa vết mổ là nước muối sinh lý pha Polyvinyl Iodine (Betadine) loãng, cho rửa liên tục 7 ngày, mỗi ngày 1000ml.
Kết quả cấy mủ: Không mọc vi trùng gây bệnh. Bệnh nhân được sử dụng 2gam Vancomycin/ngày và 2g Tienam/ngày trong 04 tuần, sau khi các xét nghiệm máu đánh giá tình trạng viêm tốc độ lắng máu, CRP và bạch cầu trở về bình thường. Bệnh nhân tiếp tục dùng Zinnat uống trong vòng 6 tuần tiếp theo và theo dõi định kỳ sau khi ra viện.
Khi ra viện bệnh nhân đỡ tê hai chân, còn tiểu không tự chủ, sức cơ hai chân theo rễ TL3 hai bên 3/5, còn rễ TL4 TL5 S1 hai bên là 0/5, vẫn chưa cải thiện.
Trong quá trình theo dõi 1 năm, bệnh nhân không bị nhiễm trùng tái phát, hai chân bớt tê, tổn thương liệt vận động cải thiện không nhiều, vận động rễ TL3 hai bên hồi phục hoàn toàn 5/5, tuy nhiên các rễ TL4 TL5 và S1 không cải thiện 0/5, tiểu vẫn còn không tự chủ.
Sau 1 năm theo dõi, chụp CT scanner kiểm tra cho thấy hình ảnh hàn xương liên thân đốt tầng L3L4.
Phải nói rằng đây là trường hợp bệnh rất nặng vì bị nhiễm trùng kéo dài, thể trạng bệnh nhân không tốt, nhưng các bác sĩ của Bệnh viện đa khoa tỉnh Khánh Hòa cùng các chuyên gia đã quyết định phẫu thuật và đã phẫu thuật thành công.
Kết luận cho nghiên cứu của mình, bác sĩ CKI Nguyễn Anh Văn đã cho rằng: Với phương pháp phẫu thuật hai lối làm sạch, súc rửa ổ nhiễm trùng và thay các phương tiện kết hợp xương bị lỏng, kết hợp với hệ thống súc rửa kín, ê kíp phẫu thuật đã điều trị thành công một trường hợp nhiễm trùng sâu sau phẫu thuật PLIF bằng nêm PEEK từ phía sau.
Đây là kết quả báo cáo một trường hợp, tuy nhiên để khẳng định chắc chắn hiệu quả phương pháp này, ê kíp phẫu thuật cần nghiên cứu tiếp với số lượng bệnh nhân nhiều hơn trong thời gian tới.
              Quốc Nguyên