BS CKII Lê Hồng Quân – Trưởng phòng Nghiệp vụ Y Sở Y tế tỉnh- nhận xét về hạn chế đối với công tác phòng chống dịch bệnh sốt xuất huyết (SXH), một số địa phương xử lý ổ dịch SXHD chưa tốt, chậm, ổ dịch còn kéo dài. Trong phun hóa chất diệt muỗi, kỹ năng giám sát, điều tra, định loại véc tơ của cán bộ làm công tác côn trùng của một số Đội Y tế Dự phòng chưa đạt yêu cầu, điều này làm khó khăn cho việc đưa ra các nhận định, xử lý dịch kịp thời, chính xác.
Theo báo cáo kết quả giám sát côn trùng hàng tháng tại xã điểm của Đội Y tế Dự phòng (YTDP) thì chỉ số muỗi đều bằng "không", mặc dù trong tháng báo cáo có bệnh nhân SXH và có ghi nhận ổ dịch, kết quả điều tra của Trung tâm YTDP tại ổ dịch SXH đó thì lại có muỗi. Một khó khăn khác là Thông tư 26 qui định mức chi cho người mang máy phun thấp hơn qui định trước đó của UBND tỉnh (năm 2017). Công tác chuẩn bị trước phun tại một số địa phương chưa tốt. Một số nơi ở khu vực thành phố người dân có tâm lý lo sợ hóa chất độc hại ảnh hưởng đến sức khỏe nên không đồng ý để đội phun hóa chất vào nhà phun. Theo quyết định 3711 của Bộ Y tế, nồng độ hóa chất cần pha theo đúng hướng dẫn của nhà sản xuất, tuy nhiên theo báo cáo của Đội YTDP các địa phương việc pha hóa chất theo hướng dẫn thì hiệu quả diệt muỗi không cao. Hiệu quả phun hóa chất bằng xe phun còn hạn chế. Ở một số nơi người dân chưa phối hợp chặt chẽ với ngành y tế, đóng cửa khi xe phun đi qua…Một số khu vực khó tiếp cận xử lý dịch như các khu vực đang xây dựng, khu vực người dân vắng nhà. Khó khăn trong việc thuê nhân công vác máy phun, không có đội phun chuyên nghiệp nên việc phun hóa chất một số nơi còn chưa đảm bảo kỹ thuật. Thiếu máy phun ULV do máy trang bị cho các huyện đang hỏng khá nhiều, chưa sửa hoàn chỉnh và không được cấp mới.
Đối với công tác diệt lăng quăng/bọ gậy (LQBG), một số (xã/phường) chưa làm tốt công tác tổ chức chiến dịch diệt LQBG. Sự tham gia của các tổ chức đoàn thể một số địa phương chưa nhiệt tình, đôi khi cán bộ đoàn thể ở địa phương xem mình là người dẫn đường mà không trực tiếp thực hiện việc diệc bọ gậy, hoặc tham gia tuyên truyền, nhắc nhở các hộ gia đình. Ở một số địa phương là xã đảo, vùng thiếu nước sinh hoạt (người dân phải mua nước dùng với giá cao), do đó họ phải tích trữ nước để sử dụng điều này tạo điều kiện thuân lợi cho muỗi sinh sản và công tác xử lý, diệt bọ gậy gặp khó khăn.Việc tiếp cận các công trình xây dựng để xử lý bọ gậy, phun hóa chất diệt muỗi tại một số nơi như TP.Nha Trang gặp nhiều khó khăn, Ban Quản lý công trình không cho vào khu vực công trình để xử lý. Một số nơi cán bộ y tế (CBYT) địa phương đã thực hiện thả abate vào nước thải, nước đọng, có hiệu quả giảm LQBG, tuy nhiên nhiều nơi cán bộ y tế vẫn chưa vào được. Một số trường hợp xác minh ca bệnh khó khăn do địa chỉ bệnh nhân không chính xác, bệnh nhân tạm trú nhiều nơi không có địa chỉ cố định.
Trong Thực hiện báo cáo bệnh truyền nhiễm (BTN) bằng phần mềm theo Thông tư 54, hiện tại, hệ thống phần mềm theo thông tư 54 đang hoạt động ổn định. Tuy nhiên vẫn còn ghi nhận báo cáo trường hợp bệnh 24h, 48h chưa đúng thời gian quy định. Báo cáo ổ dịch chậm, không báo cáo cập nhật ổ dịch, báo cáo kết thúc vẫn chưa đúng thời gian quy định. Hệ thống chưa ghi nhận các trường hợp trùng tên nhập viện từ các cơ sở y tế khác nhau hay tại một CSYT (ví dụ phòng khám và khoa phòng của Bệnh viện Bệnh Nhiệt Đới).
Nguyên nhân của những hạn chế, theo BS Lê Hồng Quân là do một số đơn vị chưa chủ động, tích cực, thiếu cụ thể trong công tác tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương chỉ đạo, tổ chức thực hiện công tác phòng chống dịch (PCD).Tại xã Diên Xuân, huyện Diên Khánh, sau khi kiểm tra lần thứ 5, kết quả chỉ số véc tơ còn cao, chính quyền địa phương đã giải thích địa phương đã triển khai rất tích cực diệt LQBG song mỗi khi vừa diệt xong trời lại mưa, nên kết qủa hạn chế, và đề nghị tỉnh tiếp tục cho phun hóa chất, không chỉ cho thôn Xuân Đông mà còn thêm các thôn lân cận. Lý do khác là cán bộ y tế cơ sở chưa tham mưu đầy đủ, phân tích chính xác nguyên nhân, xử lý dịch chưa hiệu quả do còn bỏ sót các ổ bọ gậy, chứ không phải do trời mưa, việc phun hóa chất chỉ xử lý phần ngọn, các ổ bọ gậy sẽ tiếp tục nở thành muỗi. Kết quả giám sát lần tiếp theo chỉ số BI còn cao hơn so với giám sát lần trước, đồng thời ca bệnh SXH vẫn còn.
Giám sát sự quan tâm của chính quyền địa phương, tại xã Đại Lãnh, chính quyền địa phương đã hỗ trợ kinh phí PCD 16 triệu, trong khi một số địa phương khác không có.Ban chỉ đạo PCD một số địa phương chưa thực sự quan tâm kiểm tra, giám sát, chỉ đạo công tác PCD, nhất là các địa phương đang có dịch xảy ra. Công tác kiểm tra dịch SXH của địa phương chưa được quan tâm đúng mức. Lãnh đạo đơn vị và địa phương chưa trực tiếp kiểm tra, chất lượng kiểm tra hạn chế, hiệu quả thấp.7 tháng đầu năm 2018 Sở Y tế và Tỉnh Đoàn đã tổ chức Đoàn kiểm tra, đánh giá hoạt động phối hợp với Đoàn Thanh niên, cũng như hoạt động PCD SXH-Zika tại 8/8 huyện thị.Trung tâm YTDP phối hợp Trung tâm Y tế kiểm tra/giám sát hoạt động xử lý dịch tại các điểm nóng trên toàn tỉnh, qua đó thấy chưa có Đoàn kiểm tra PCD bệnh của chính quyền địa phương các cấp. Công tác truyền thông về PCD chưa đến được với mọi người dân, thiếu hình thức trực quan, chưa làm thay đổi nhận thức của cán bộ, hành vi của người dân. Ý thức chủ động PCD bệnh trong một bộ phận dân cư còn thấp. Khi có dịch xảy ra, việc cán bộ y tế đến từng nhà diệt bọ gậy thay dân, cùng với phun hóa chất diệt muỗi, vô tình làm cho người dân nhầm tưởng rằng "công việc diệt bọ gậy là của cán bộ y tế". Tâm lý trông chờ, ỷ lại vào hiệu quả phun hóa chất là thường trực trong suy nghĩ của người dân và ngay cả trong cán bộ.
Lâm Quyên