Theo BS Trần Văn Tin – Giám đốc Trung tâm phòng chống HIV/AIDS tỉnh dự báo trong thời gian đến tại tỉnh Khánh Hòa nhiễm mới HIV có xu hướng tăng ở nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới.
Theo kết quả giám sát trọng điểm, năm 2013 số ca nhiễm HIV ở nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới là 3/150 trường hợp; năm 2014 là 4/150 trường hợp; năm 2015 là 4/150 trường hợp, năm 2016 tăng lên 11/150 trường hợp (tỷ lệ 7,3%).
Báo cáo ước tính kích cỡ quần thể nam quan hệ tình dục đồng giới ở TP Hồ Chí Minh của tác giả Lê Anh Tuấn, Phạm Đức Mạnh cùng cộng sự Cục phòng chống HIV/AIDS và Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương cho kết quả từ 8500 – 10.500 người; đối với tỉnh Khánh Hòa ước tính kích cỡ quần thể nam quan hệ tình dục đồng giới vào khoảng 2000-6000 người.
Hiện nay các nghiên cứu về nam quan hệ tình dục đồng giới ở Việt Nam còn được quan tâm đối với thực trạng trầm cảm, lo âu. Tác giả Bùi Thị Minh Hảo cùng cộng sự Trung tâm nghiên cứu và đào tạo HIV/AIDS, Trường Đại học Y Hà Nội đã nghiên cứu nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới tuổi từ 16 – 29 tại Hà Nội và TP Hồ Chí Minh cho kết quả tỷ lệ bị trầm cảm là 49,1%; lo âu 57,7%; tác giả nghiên cứu đã phân tích chỉ ra các hành vi có nguy cơ lây nhiễm HIV như sử dụng chung bơm kim tiêm, không sử dụng bao cao su khi quan hệ tình dục; bị bạo lực tình dục là các yếu tố có liên quan với tình trạng trầm cảm, lo âu.
Tác giả nghiên cứu Lê Minh Giang – Bộ môn Dịch tễ, Đại học Y Hà Nội nghiên cứu 195 nam quan hệ tình dục đồng giới tuổi 16 – 35 tại TP Hà Nội cho thấy có gần 5% đối tượng nghiên cứu sử dụng rượu bia mức độ thấp; 33% sử dụng rượu bia ở mức độ có nguy cơ; 25% sử dụng rượu bia ở mức có hại và gần 37% đối tượng nghiên cứu sử dụng rượu bia ở mức lệ thuộc. (Theo thang điểm AUDIT). Tác giả nghiên cứu chỉ ra việc sử dụng rượu bia ở mức có hại, lệ thuộc có liên quan với tình trạng đối tượng nghiên cứu bị trầm cảm, bị kỳ thị của gia đình và cộng đồng.
Một nghiên cứu khác của tác giả Lê Quang Sơn cùng cộng sự Trung tâm phòng chống HIV/AIDS tỉnh Vĩnh Phúc phỏng vấn trực tiếp 324 nam quan hệ tình dục đồng giới tuổi từ 16 trở lên cho thấy tỷ lệ đối tượng nghiên cứu sử dụng bao cao su cho tất cả các lần quan hệ tình dục chỉ đạt 49,5%. Có 2,5% đối tượng nghiên cứu có bạn tình thường xuyên có tiêm chích ma túy, có 19% đối tượng nghiên cứu có sử dụng thuốc lắc hoặc ma túy tổng hợp; 2,8% đã từng tiêm chích ma túy.
Tác giả nghiên cứu Vũ Đức Việt –Trường Đại học Y Hà Nội nghiên cứu trên 589 nam quan hệ tình dục đồng giới tại TP Hà Nội năm 2014 cho thấy nhận thức của đối tượng nghiên cứu cho rằng bệnh giang mai có thể được dự phòng bằng tiêm vacxin là 28%. Nghiên cứu đã ghi nhận đối tượng nghiên cứu chưa có kiến thức đầy đủ về HIV/AIDS và bệnh lây truyền qua đường tình dục.
Một nghiên cứu của Cục Y tế Dự phòng – Bộ Y tế đối với 25 nam quan hệ tình dục đồng giới tại Hải Phòng có độ tuổi trung bình là 24; 100% đối tượng nghiên cứu đều nghiện rượu, có 36% dùng chung bơm kim tiêm; 12% quan hệ tình dục không sử dụng bao cao su, chỉ có 40% tham gia các buổi truyền thông phòng chống HIV/AIDS.
Nghiên cứu của tác giả Phạm Duy Quang cùng cộng sự Viện Pasteur TP Hồ Chí Minh từ 2010-2014 cho kết quả tỷ lệ xét nghiệm HIV ở nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới có xu hướng tăng, dịch HIV có xu hướng giảm ở nhóm đối tượng nam tiêm chích ma túy, ổn định ở nhóm phụ nữ mại dâm nhưng có xu hướng tăng đối với nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới. Tác giả nghiên cứu cũng chỉ ra chỉ có 6-19% các quần thể nguy cơ dễ bị nhiễm HIV tiếp cận được thuốc kháng retrovirus (ARV).
Tác giả nghiên cứu Vũ Thị Thu Nga cùng cộng sự Trung tâm Nghiên cứu Y xã hội học, Đại học UNSW Australia năm 2014, đã nghiên cứu trên 319 nam quan hệ tình dục đồng giới tại TP Hồ Chí Minh cho kết quả có 26% đối tượng nghiên cứu sử dụng methaphetamine; có 22,6% đối tượng nghiên cứu sử dụng methaphetamine trước hoặc trong khi quan hệ tình dục; gần 20% đối tượng nghiên cứu sử dụng methaphetamine sử dụng ở mức nguy cơ cao, tham gia vào hành vi bán dâm hoặc đi kèm các hành vi tình dục nguy cơ liên quan đến HIV.
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO) nam quan hệ tình dục đồng giới hay còn gọi là MSM (tiếng Anh: Men who have sex with men) chỉ những người nam có hành vi quan hệ tình dục với người nam khác. Thuật ngữ này được định nghĩa nhằm nghiên cứu sự lây truyền bệnh giữa những người nam có quan hệ tình dục với nam. Thuật ngữ này hướng tới một nhóm người nam có nguy cơ mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục cao như HIV. Nó được sử dụng chủ yếu để nghiên cứu sự lây lan của đại dịch HIV.
Hiện nay đã có nhiều hoạt động và mô hình can thiệp cho nhóm MSM từ truyền thông, tiếp cận cộng đồng, tư vấn xét nghiệm dựa vào cộng đồng, cấp phát bao cao su, chất bôi trơn và thí điểm điều trị trước phơi nhiễm (PREP) cho nam giới có quan hệ tình dục đồng giới. Tuy nhiên, MSM vẫn là nhóm khó tiếp cận do đặc thù là nhóm quần thể ẩn, các tiêu chuẩn về đạo đức, văn hóa, kỳ thị và phân biệt đối xử... đang là các trở ngại cho người quản lý thiết kế các chương trình cũng như rào cản để MSM tiếp cận các dịch vụ phòng, chống HIV/AIDS. Ngày 02-03/3/2017, Cục phòng chống HIV/AIDS đã tổ chức Hội thảo sử dụng bộ công cụ MSMIT (MSM Implementation Tools), đây là bộ công cụ giúp phát hiện các vấn đề từ đó giúp để thiết kế một chương trình can thiệp toàn diện cho nhóm MSM.
Văn Hanh