Răng khôn nói chung và răng khôn hàm dưới nói riêng thường mọc muộn hơn nhiều so với các răng vĩnh viễn khác trên cung hàm, chúng thường mọc sai vị trí (mọc lệch, mọc kẹt, mọc ngầm) và những biến chứng mà chúng gây ra không hề nhỏ.
Các tai biến, biến chứng mà răng khôn mọc lệch gây ảnh hưởng đến sức khỏe người bệnh bao gồm: túi viêm răng khôn, viêm tổ chức liên kết lân cận, áp xe quanh răng, viêm xương tủy hàm, sâu mặt xa răng 7, nặng hơn nữa có thể gây phlegmnon, nhiễm khuẩn huyết và có thể gây tử vong.
Quan niệm của người dân đối với răng khôn cũng khá nặng nề. Đa số người dân cho rằng răng khôn là không được nhổ bỏ, nhổ răng khôn rất nguy hiểm, có thể gây chết người. Chính vì những quan niệm sai lầm đó hầu hết các ca bệnh đến khám đều đã ở giai đoạn biến chứng. Răng khôn hàm dưới có tỷ lệ lệch lạc và gây biến chứng nhiều hơn so với răng khôn hàm trên. Đối với tăng khôn hàm dưới có nhiều kiểu lệch lạc khác nhau như: lệch gần, lệch xa, lệch ngoài, lệch trong. Tuy nhiên, kiểu lệch gần chiếm đại đa số và nó cũng là kiểu lệch gây ra nhiều biến chứng nhất.
Theo tác giả nghiên cứu Nguyễn Xuân Thực- Bệnh viện Bạch Mai Hà Nội, ở Việt Nam rất ít có các nghiên cứu về biến chứng răng khôn. Từ tháng 9/2014 đến tháng 8/2015 tác giả đã tiến hành nghiên cứu đề tài “Nhận xét biến chứng của răng khôn hàm dưới mọc lệch gần ở bệnh nhân được điều trị tại khoa Răng Hàm Mặt bệnh viện Bạch Mai”
Có 106 đối tượng nghiên cứu tham gia nghiên cứu, là những bệnh nhân khám và điều trị biến chứng do răng khôn hàm dưới lệch gần tại Khoa Răng hàm mặt- Bệnh viện Mạch Mai. Theo tác giả nghiên cứu, bệnh nhân được đánh giá các biến chứng răng khôn hàm dưới lệch gần, đánh giá mức độ há miệng, tình trạng niêm mạc lợi và tình trạng vệ sinh răng miệng; đánh giá răng 7 về tình trạng sâu mặt xa, tổ chức quanh răng; tư thế lệch của răng khôn: gần, xa, ngoài, trong; độ sâu của răng khôn ở vị trí nào; niêm mạc, lợi vùng răng khôn.
Theo phân tích của tác giả Nguyễn Xuân Thực, nhóm tuổi đối tượng nghiên cứu gặp nhiều nhất là nhóm tuổi từ 25 đến 40 chiếm tỷ lệ 52,8%; nhóm tuổi dưới 25 chỉ chiếm tỷ lệ 31,1%; gặp ít nhất là nhóm tuổi trên 40 chỉ chiếm 15,1%. Tuổi trung bình của đối tượng nghiên cứu là 29,5 + 9,3 tuổi. Điều này cho thấy đối tượng nghiên cứu tập trung chủ yếu ở độ tuổi lao động chính. Các biến chứng do răng khôn hàm dưới lệch gần gây ra ảnh hưởng không nhỏ tới sức khỏe toàn thân nói chung và tới khả năng học tập, lao động nói riêng của đối tượng nghiên cứu. Tỷ lệ nam/ nữ xấp xỉ 1/7.
Đối tượng nghiên cứu có răng khôn hàm dưới lệch gần ở cả 02 bên cung hàm chiếm tỷ lệ gần 37%. Tuy nhiên, đối tượng nghiên cứu có răng khôn hàm dưới lệch gần có cả 02 răng gây biến chứng chỉ chiếm gần 20%; trong đó răng số 48 có tỷ lệ gây biến chứng cao nhất là 43,4%; răng số 38 có tỷ lệ gây biến chứng là 36,8%; cả 02 răng 38 và 48 gây biến chứng có tỷ lệ là 19,8%. Tác giả cho rằng không phải tất cả các răng khôn hàm dưới lệch gần đều gây biến chứng ở cùng thời điểm, nhiều trường hợp bị răng khôn hàm dưới lệch gần gây biến chứng ở một bên đến thăm khám và chụp X-quang, tình cờ phát hiện thấy bên đối diện cũng có răng khôn hàm dưới lệch gần. Răng khôn hàm dưới lệch gần bên phải (răng số 48) có tỷ lệ gây biến chứng nhiều hơn so với răng khôn lệch gần bên trái (răng số 38) (43,4% so với 36,8%). Tuy nhiên, sự khác biệt này không có ý nghĩa thống kê (p>0,05).
Về các triệu chứng chủ yếu của viêm cấp do biến chứng của răng khôn hàm dưới lệch gần; trong tổng số gần 60% biến chứng viêm cấp bao gồm viêm tấy lan tỏa và viêm cơ cắn gây khít hàm, các triệu chứng thu nhận được bao gồm viêm lợi trùm (56,6%), viêm hạch dưới hàm (51,9%), đau vùng góc hàm (40,6%), sốt (36,8%). Viêm mạn tính gây rò ra phần mềm tương ứng ở vùng dưới hàm hoặc má chiếm tỷ lệ ít hơn (17%).
Tác giả nghiên cứu kết luận viêm lợi trùm răng khôn, viêm hạch vùng dưới hàm, sốt, viêm tấy lan tỏa và khít hàm là những triệu chứng thường gặp nhất. Biến chứng nhiễm trùng chiếm tỷ lệ cao nhất với 81%; biến chứng cơ học và phản xạ ít gặp với các tỷ lệ tương ứng là 13% và gần 6%. Trong nhóm biến chứng nhiễm trùng viêm mô tế bào chiếm đến 73,3%.
Huy Hoàng