Từ tháng 3/2013 đến tháng 12/2013, tác giả nghiên cứu Bạch Thị Như Quỳnh cùng cộng sự Trường Đại học Y Dược Hải Phòng đã thực hiện nghiên cứu “Tỷ lệ nhiễm và phân bố genotype human papillomavirus trên bệnh nhân ung thư dương vật” tại phía Bắc Việt Nam.
Đối tượng nghiên cứu bao gồm 162 mẫu bệnh phẩm ung thư dương vật đúc paraffin được thu thập tại Bệnh viện K Trung ương.
Nghiên cứu được tiến hành tại Labo Sinh học phân tử, Trường Đại học Y Dược Hải Phòng và Labo virus học Trường Đại học Kanazawa, Nhật Bản.
Các kỹ thuật được áp dụng trong nghiên cứu gồm tách chiết DNA tổng số từ mẫu đúc paraffin; kỹ thuật PCR phát hiện sự có mặt của HPV; xác định genotype HPV bằng kỹ thuật reverse dotblot và xác định genotype HPV bằng kỹ thuật xác định trình tự.
Theo tác giả Bạch Thị Như Quỳnh, trong tổng số 162 mẫu mô ung thư dương vật đã phát hiện được 137 mẫu dương tính với DNA HPV (chiếm tỷ lệ 84,6%).
Độ tuổi trung bình của các bệnh nhân ung thư dương vật trong nghiên cứu là 56,40 + 11,61 tuổi. Gần 70% số bệnh nhân được chẩn đoán ở giai đoạn 40-70 tuổi. Riêng nhóm tuổi dưới 30 chỉ ghi nhận duy nhất một trường hợp ung thư dương vật. Tuy nhiên tỷ lệ nhiễm HPV ở các nhóm tuổi khác nhau là tương đương nhau (từ 80,8% đến 87,3%).
Về tỷ lệ đơn nhiễm – đa nhiễm genotype HPV: Trong 137 trường hợp dương tính với DNA HPV, chỉ có 6 trường hợp đơn nhiễm một genotype HPV (4,38%), còn lại là đa nhiễm (95,62%).
Tất cả 6 trường hợp đơn nhiễm đều phát hiện thấy genotype “nguy cơ cao” 16 hoặc 18. Đa số các trường hợp đa nhiễm là nhiễm genotype “nguy cơ cao” và “nguy cơ thấp” (75,18%), tiếp đến là đa nhiễm các genotype “nguy cơ cao” (20,44%). Không ghi nhận bất kỳ trường hợp ung thư dương vật nào chỉ nhiễm genotype HPV “nguy cơ thấp”. Riêng đa nhiễm hai genotype HPV-16 và HPV-18 đã phát hiện thấy 119 trong tổng số 137 mẫu dương tính với DNA HPV (chiếm tỷ lệ 86,86%).
Đối với sự phân bố genotype HPV trên mô ung thư dương vật: Nghiên cứu đã xác định được 472 chủng HPV từ 137 mẫu ung thư dương vật nhiễm HPV. Các chủng này phân bố tập trung vào 14 genotype, bao gồm 9 genotype “nguy cơ cao” (16, 18, 35, 39, 45, 51, 53, 58, 82) chiếm tỷ lệ 73,1% và 5 genotype “nguy cơ thấp” (6, 11, 42, 71, 81) chiếm tỷ lệ 26,9%.
Trong các genotype HPV đã xác định, HPV-16 là genotype phổ biến nhất (chiếm tỷ lệ 95%), kế tiếp là HPV-18, HPV-11, HPV-58 và HPV-45 lần lượt chiếm tỷ lệ tương ứng là 91,2%, 77,4%, 29,2%, 13,9%.
Tác giả nghiên cứu phân tích và cho rằng tỷ lệ nhiễm HPV trên mô ung thư dương vật của nghiên cứu không cao như tỷ lệ nhiễm HPV trên mẫu ung thư cổ tử cung (99,7% các ca ung thư cổ tử cung đều phát hiện thấy HPV) nhưng rõ ràng đây là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng thúc đẩy sự hình thành ung thư dương vật bên cạnh các yếu tố nguy cơ khác như thói quen hút thuốc lá, lứa tuổi cắt bao quy đầu, sự suy giảm hệ thống miễn dịch, số lượng bạn tình đã được chứng minh trong một số nghiên cứu với giá trị p có ý nghĩa thống kê.
Một vấn đề khác là có một số nghiên cứu trên thế giới đã chỉ ra tỷ lệ bệnh nhân ung thư cổ tử cung và ung thư dương vật có sự phân bố tương đồng về khu vực địa lý. Từ đó đặt ra giả thuyết hai loại ung thư ở nam và nữ này có thể chia sẻ chung những yếu tố nguy cơ. Một trong các yếu tố nguy cơ đó là tỷ lệ nhiễm genotype HPV “nguy cơ cao”. Trong nghiên cứu này, tỷ lệ nhiễm genotype HPV “nguy cơ cao” (73,1%) cao gấp gần 3 lần so với tỷ lệ nhiễm genotype HPV “nguy cơ thấp” (26,9%). Điều đó phản ánh mối quan hệ chặt chẽ giữa việc nhiễm genotype HPV “nguy cơ cao” mang oncogene với sự phát triển ung thư dương vật.
Tác giả nghiên cứu đã đi đến kết luận có 84,6% các mẫu ung thư dương vật dương tính với DNA HPV, trong đó chủ yếu là đa nhiễm. Đa nhiễm genotype “nguy cơ cao” và “nguy cơ thấp” chiếm tỷ lệ 75,18%. Không có trường hợp nào chỉ phát hiện được genotype HPV “nguy cơ thấp”. Đa nhiễm hai genotype “nguy cơ cao” 16 và 18 chiếm tỷ lệ 86,86%. 14 genotype HPV đã được xác định, trong đó phổ biến nhất là genotype HPV-16, HPV-18, HPV-11 và HPV-58 lần lượt chiếm tỷ lệ tương ứng là 95%, 91,2%, 77,4% và 29,2%. Các kết quả thu được cho thấy nhiễm HPV typ “nguy cơ cao” có thể là một yếu tố quan trọng góp phần thúc đẩy sự hình thành ung thư dương vật. Việc sử dụng hai loại vaccine đang lưu hành trên thị trường (Cevarix phòng ngừa genotype HPV 16/18 và Gardasil phòng ngừa HPV 6/11/16/18) có thể giúp các bé trai giảm thiểu nguy cơ mắc ung thư dương vật khi trưởng thành do tránh được sự lây nhiễm của đa số các genotype HPV.
Chúng ta biết rằng ung thư dương vật tương đối hiếm gặp ở các quốc gia phương Tây bao gồm châu Âu, Bắc Mỹ và một số quốc gia phát triển như Nhật Bản, Israel. Tỷ lệ ung thư dương vật ở các quốc gia này dao động trong khoảng 0.3-1 trên 100.000 dân và chưa tới 1% trong tổng số các bệnh ung thư ở nam giới. Ngược lại, tỷ lệ này ở các quốc gia đang phát triển cao rất hơn nhiều (chiếm 18-20% số bệnh ung thư ở nam giới). Mặc dù ung thư dương vật được phát hiện ở cả những người trẻ tuổi nhưng nhìn chung tỷ lệ bệnh nhân ung thư dương vật có xu hướng tăng dần theo độ tuổi. Chẩn đoán sớm tình trạng bệnh không chỉ làm tăng khả năng cứu sống bệnh nhân mà còn giúp tăng cường hiệu quả điều trị nhằm duy trì chức năng cũng như thẩm mỹ cơ quan ung thư. Trên thế giới đã có nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng HPV đóng vai trò như một nhân tố nguy cơ dẫn tới ung thư dương vật nhưng giá trị tiên liệu của nó đối với ung thư dương vật ít được biết đến hoặc biết đến mờ nhạt. Bác sĩ Bạch Thị Như Quỳnh cho biết, tại Việt Nam, các nghiên cứu về thực trạng nhiễm HPV trên mô ung thư dương vật đến nay còn chưa được quan tâm một cách đầy đủ.
Minh Tâm