Trầm cảm là một rối loạn tâm thần rất phổ biến chiếm khoảng 6% dân số. Tác giả Bùi Quang Huy, Khoa Tâm thần, Bệnh viện 103 cùng cộng sự đã tiến hành nghiên cứu “Đặc điểm lâm sàng giai đoạn trầm cảm ở bệnh nhân rối loạn khí sắc có hành vi phạm tội”.
Tác giả sử dụng phương pháp nghiên cứu tiến cứu trên 60 bệnh nhân rối loạn khí sắc – giai đoạn trầm cảm, có hành vi phạm tội, tuổi từ 18-65, được các cơ quan pháp luật đưa tới giám định pháp y tâm thần từ tháng 12/2008 đến tháng 12/2011 tại Viện Pháp y Tâm thần Trung ương – Phân viện phía Nam.
Qua kết quả phân tích, tác giả Bùi Quang Huy cho thấy khí sắc trầm và mất cảm giác ngon miệng chiếm tỷ lệ cao nhất (98,33%), tiếp đến nhìn tương lai ảm đạm (90,00%), mệt mỏi mất năng lượng chiếm 83,33%, mất quan tâm, thích thú (73,33%), rối loạn giấc ngủ (70,00%).
Về triệu chứng giảm cảm xúc như giảm khí sắc, vô cảm, cảm giác buồn chán, bi quan và mất tự tin, luôn bận tâm, lo lắng, dễ xúc động, mau nước mắt, giảm hứng thú và sở thích, và khí sắc dễ bị kích thích.
Kết quả cho thấy triệu chứng giảm khí sắc chiếm tỷ lệ cao nhất (98,33%), tiếp đến là cảm giác buồn chán (90%), giảm hứng thú và sở thích (73,33%), các triệu chứng khác chiếm tỷ lệ thấp hơn như bi quan và mất tự tin (40,00%). Sự khác biệt giữa các triệu chứng là có ý nghĩa thống kê với p<0,001.
Về kết quả phân tích các triệu chứng rối loạn hình thức tư duy, tư duy chậm chạp chiếm tỷ lệ cao nhất (93,33%), tiếp đến là ít nói, ít giao tiếp (91,67%), nói nhỏ, nói chậm và nói thì thào (60,00%), có ý tưởng tự ti và có ý tưởng tự sát tái diễn chiếm tỷ lệ cao nhất (55,00%).
Còn đối với triệu chứng rối loạn hoạt động như giảm hoạt động, ngồi một chỗ, vận động chậm chạp, bất động, kích động trầm cảm, bồn chồn đứng ngồi không yên, hành vi tự sát, các hành vi xung động. Kết quả cho thấy vận động chậm chạp chiếm tỷ lệ 91,67%, giảm hoạt động, ngồi một chỗ, 81,67% nằm lì trên giường, 36,67% có hành vi tự sát. Sự khác biệt có ý nghĩa thống kê với p<0,001 (x2=73,70; p=0,000).
Khảo sát về các triệu chứng rối loạn cơ thể, kết quả cho thấy triệu chứng chán ăn, sút cân chiếm tỷ lệ (93,33%), tiếp theo là đau đầu (75,00%), chóng mặt (68,33%), giảm ham muốn tình dục (58,33%), các triệu chứng khác ít gặp hơn theo thứ tự là hồi hộp, đánh trống ngực (50,00%), táo bón và buồn nôn (21,67%).
Kết quả nghiên cứu cũng cho thấy hầu hết các bệnh nhân đều có rối loạn giấc ngủ, thường gặp là: mất ngủ đầu giấc (70,00%), ngủ không sâu (53,33%), mất ngủ cuối giấc (23,33%) và một tỷ lệ thấp hơn là mất ngủ giữa giấc (5,00%).
Trầm cảm là trạng thái buồn rầu, chán nản, không còn hứng thú gì trong cuộc sống, ngủ không ngon, ăn nhạt miệng, làm việc không hoàn thành, mặc cảm thua kém. Ngoài ra, bệnh nhân hay kèm lo lắng, nặng đầu đau mỏi vai gáy, hồi hộp, tay chân lạnh…
Những biểu hiện thường gặp ở người trầm cảm đó là: nét mặt trầm buồn, chán nản, cảm thấy cô độc, lẻ loi; Mất thích thú trong cuộc sống. Đi đứng chậm, cảm giác nặng nề, mệt mỏi, như không còn sức khỏe làm việc, làm công việc nhẹ cũng mau mệt, giảm hứng thú tình dục, không quan tâm xung quanh; Ăn ít, không ngon, nhạt miệng; Trằn trọc khó ngủ, thức dậy sớm; Đầu óc khó tập trung; Người bệnh hay than nhức đầu, mỏi cổ, mỏi gáy, hồi hộp, xoa bóp tay chân vì nhức mỏi; Có người có cảm giác lo lắng vô cớ, ám ảnh bệnh tật vô lý, có từng cơn sợ sệt nhưng lại dễ giận; Người còn đi làm thì giao tiếp miễn cưỡng, né tránh lời thăm hỏi, gắng gượng làm hết việc, đãng trí, cảm thấy bế tắc; Tự nghĩ chán đời như có lỗi với người thân với gia đình, thua người ta, không bằng người ta, trở nên vô dụng, không đáng sống, nghĩ và đôi khi tìm cách chết.
Một số hoàn cảnh dễ dẫn tới trầm cảm như: "Sang chấn tinh thần", những cú "sốc" như mất người thân, áp lực công việc, khó khăn quá lớn, gãy đổ sự nghiệp, bất hòa kéo dài. Học sinh, sinh viên quá nhiều bài vở, hẫng hụt, xuống sức học rồi đuối dần. Người lớn tuổi biểu hiện phiền muộn đau đớn, chậm chạp, ít nói, quên lẫn; dễ lầm với bệnh già. Người bệnh tâm thần phân liệt cũng có thời gian bị trầm cảm. Một số phụ nữ sau sinh con cũng có thể bị mắc bệnh trầm cảm.
Văn Hanh