Theo các chuyên gia chấn thương chỉnh hình, thoát vị đĩa đệm là sự dịch chuyển tổ chức đĩa đệm vượt quá giới hạn giải phẫu sinh lý của vòng xơ. Khối thoái vị có thể là nhân nhày, sụn, bản xương sụn, có khi là cả vòng xơ đĩa đệm. Độ tuổi hay gặp bị thoát vị đĩa đệm là 30-50 tuổi, gây ảnh hưởng nhiều đến khả năng lao động.
Điều trị thoát vị đĩa đệm gồm phương pháp điều trị nội khoa và điều trị phẫu thuật. Khi bệnh nhân có thoát vị đã vỡ chèn ép vào rễ thần kinh gây triệu chứng đau tương ứng hoặc những bệnh nhân có thoát vị điều trị nội khoa 3 tháng không có kết quả sẽ được điều trị ngoại khoa. Trong điều trị phẫu thuật, mổ mở được áp dụng nhiều. Mổ mở có hạn chế là đường mổ dài, tổn thương phần mềm lớn, người bệnh mất nhiều máu; có thể gây mất vững cột sống. Do vậy, các nước có trình độ y học phát triển, phẫu thuật mổ mở chỉ áp dụng trong các trường hợp thoát vị đã vỡ; thể thoát vị ở vị trí khó hoặc thoát vị kèm theo mất vững cột sống, hẹp ống sống, hội chứng đuôi ngựa.
Áp dụng phẫu thuật nội soi qua lỗ liên hợp lấy nhân thoát vị trong thoát vị đĩa đệm; đường mổ là đường bên qua lỗ liên hợp giúp không làm tổn thương đến giải phẫu của cột sống; sẹo sơ dính rất ít vì đường mổ nhỏ khoảng 0,7cm. Trong quá trình mổ, bệnh nhân tỉnh táo vì vậy phẫu thuật viên có thể đánh giá hiệu quả của phẫu thuật; bệnh nhân nằm viện 1-2 ngày, trong vòng 4 tuần sau mổ trở về sinh hoạt bình thường.
Từ tháng 3/2014 đến tháng 4/2015, nhóm tác giả nghiên cứu Đinh Ngọc Sơn, Nguyễn Lê Bảo Tiến, Bệnh viện Hữu Nghị Việt Đức, Đại học Y Hà Nội tiến hành nghiên cứu báo cáo đề tài “Đánh giá kết quả điều trị thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng L4 L5 bằng phẫu thật nội soi qua lỗ liên hợp”. Theo báo cáo của tác giả nghiên cứu, có 40 đối tượng nghiên cứu được mời tham gia nghiên cứu; đau cột sống thắt lưng là triệu chứng thường gặp ở gần 90% đối tượng nghiên cứu. Tác giả nghiên cứu đánh giá mức độ đau ảnh hưởng đến chức năng thắt lưng cột sống theo thang điểm OWESTRY (ODI). BS. Bảo Tiến cho biết điểm ODI trung bình của đối tượng nghiên cứu trước phẫu thuật là 66; sau phẫu thuật 1 tháng là 11; sau 3 tháng là 10,7; sau 6 tháng là 11,6. Điểm ODI sau phẫu thuật 6 tháng có tương quan với mức độ thoái hóa đĩa đệm, hệ số tương quan r=0,274 (p<0,05). BS.Tiến chia sẻ do đau cột sống thắt lưng có liên quan chặt chẽ với mức độ thoái hóa, nên sau mổ đối với những bệnh nhân có mức độ thoái hóa đĩa độ 4, độ 5; đau lưng vẫn còn nhưng đã cải thiện rõ rệt so với trước mổ.
Đối với kết quả đánh giá mức độ hài lòng của bệnh nhân theo thang điểm MACNAD cải tiến; sau mổ 3 tháng tỷ lệ tốt và rất tốt là 90%, trung bình là 10%. Tỷ lệ này giữ nguyên sau 6 tháng phẫu thuật. Có 01 trường hợp ở mức trung bình xuống mức độ xấu do bệnh nhân bị thoát vị tái phát.
Theo phân tích của BS.Bảo Tiến, phẫu thuật nội soi qua lỗ liên hợp, lối đi phía sau có nhiều ưu điểm như đường mổ nội soi không sợ sẹo cũ, không sợ dính, giảm được nguy cơ rách màng cứng, bao rễ trong lúc mổ. Mổ nội soi là phương pháp mổ can thiệp ít xâm lấn, không làm ảnh hưởng thêm phía sau cột sống, nguy cơ mất vững sau mổ giải phẫu đáng kể; có nghiên cứu cho thấy mổ mở vi phẫu có tỷ lệ gần 7% bị rách màng cứng, trong khi mổ nội soi không có ca nào.
Đối với thoát vị tái phát, theo các chuyên gia cột sống đây là hiện tượng triệu chứng đau lan theo rễ thần kinh; triệu chứng này hết hoàn toàn sau mổ và xuất hiện lại có thể sau vài tuần hoặc vài năm; triệu chứng đau lan theo rễ thần kinh có thể cùng bên hoặc bên đối diện. Trong nghiên cứu, BS.Tiến cho biết một bệnh nhân thoát vị tái phát sau 7 tháng phẫu thuật, bệnh nhân này 47 tuổi, nam giới, vào viện với hội chứng thắt lưng và hội chứng chèn ép rễ thần kinh rõ; bệnh nhân đau chân phải; điểm VAS chân khi vào viện là 7 điểm, ODI 90%; chụp MRI cột sống thắt lưng có hình ảnh thoát vị đĩa đệm L4, L5 thể trung tâm. Bệnh nhân tiếp tục được theo dõi sau tái phát, nếu không giảm sẽ được mổ mở lấy thoát vị tái phát, sau khi được can thiệp phong bế chọn lọc rễ thần kinh bằng thuốc chống viêm corticoid.
Trong thoái hóa cột sống, tổn thương các đĩa đệm, thân sống ở cột sống thắt lưng gây các biểu hiện lâm sàng là đau cột sống. Một số trường hợp bệnh nhân có chèn ép rễ thần kinh gây ra các biểu hiện đau rễ thần kinh tọa. Lâm sàng bệnh nhân đau âm ỉ vùng cột sống thắt lưng, có khi đột ngột sau mang vác, khiêng xách nặng hay sai tư thế. Đau có thể liên tục hoặc từng đợt, đau hay tái phát, bệnh nhân nằm nghỉ thường giảm đau. Đau thường tại chỗ, không lan xa, đau tăng khi thay đổi tư thế, vận động nhiều, khi thay đổi thời tiết, có khi đau phối hợp với đau thần kinh tọa một hoặc hai bên do đĩa đệm bị thoát vị đè ép vào các rễ thần kinh, cột sống có thể biến dạng, vẹo làm hạn chế một số động tác.
Anh Huy