Rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD – Attention Deficit Hyperactivity Disorder) là một rối loạn phổ biến ở trẻ em.

Tỷ lệ trẻ em mắc rối loạn tăng động giảm chú ý (ADHD) ước tính khoảng 5% và hiện có xu hướng ngày càng tăng lên ADHD dẫn đến nhiều hệ lụy nghiêm trọng ở trẻ em, đặc biệt làm tăng các nguy cơ bị chấn thương và rối loạn tâm thần. Nghiên cứu của tác giả nước ngoài báo cáo có sự liên quan giữa các biểu hiện rối loạn nhân cách, tội phạm và hành vi chống đối xã hội ở trẻ mắc ADHD. Những trẻ mắc ADHD và rối loạn hành vi (conduct Disorder) có nguy cơ về sau phát triển rối loạn nhân cách chống đối xã hội (ASPD).

Từ tháng 9/2015 đến tháng 6/2016, nhóm tác giả nghiên cứu Trương Thị Mai Hồng, Thành Ngọc Minh cùng cộng sự Bệnh viện Nhi Trung ương tiến hành nghiên cứu đề tài “Đặc điểm lâm sàng một số rối loạn tâm thần phối hợp ở trẻ tăng động giảm chú ý từ 6-14 tuổi tại Bệnh viện Nhi Trung ương”.

Tác giả nghiên cứu chọn đối tượng nghiên cứu là trẻ phù hợp tiêu chí có các dấu hiệu, biểu biện của rối loạn tăng động giảm chú ý; độ tuổi 6-14; không chọn các trẻ bị bại não, trẻ chậm phát triển tâm thần, trẻ tự kỷ, trẻ bị động kinh và trẻ bị tổn thương hệ thần kinh trung ương. Tất cả có 96 trẻ tham gia nghiên cứu, phiếu điều tra được xây dựng dựa vào mục tiêu nghiên cứu gồn 55 câu hỏi chia 7 phần, điều tra viên hướng dẫn bố mẹ của trẻ điền vào phiếu hỏi.

Theo phân tích của tác giả Trương Thị Mai Hồng, về rối loạn tâm thần ở trẻ mắc ADHD, mắc ODD là 37 trường hợp, chiếm tỷ lệ 38,5%; trong đó giảm chú ý có 2 trường hợp, tăng động 3 trường hợp và kết hợp cả 2 là 32 trường hợp. Trẻ mắc ADHD kèm theo rối loạn hành vi (CD) là 10,4%; nhóm kết hợp chiếm tỷ lệ 10/10 trẻ. Trẻ mắc ADHD có lo âu, trầm cảm ở nhóm kết hợp có 9 trẻ (10,5%). Tỷ lệ mắc ADHD và mắc ít nhất một rối loạn tâm thần kèm theo chiếm 38,1%. Sự khác biệt tỷ lệ ADHD giữa các dạng ADHD trẻ mắc phải có ý nghĩa thống kê. Tác giả nghiên cứu Mai Hồng cho biết trẻ mắc ADHD kèm theo trầm cảm trong nghiên cứu có tỷ lệ là 0,38%, ADHD kèm theo rối loạn hành vi chiếm 2,46%.

Đối với trẻ mắc ADHD trội về giảm chú ý có 12,2% kèm theo rối loạn hành vi, trẻ ADHD trội về tăng động có 13,3% kèm với loạn hành vi, trẻ ADHD kết hợp có 16,39% kèm rối loạn hành vi.

BS Mai Hồng chia sẻ, cắn móng tay có biểu hiện ở nhóm ADHD kèm ODD với tỷ lệ 32,4%. Ở nhóm ADHD kèm rối lọan hành vi với tỷ lệ 10%, ADHD kèm lo âu trầm cảm là 40%; ở nhóm ADHD kèm rối loạn tâm thần là 30%. Tác giả nghiên cứu cho rằng cần có thêm nhiều nghiên cứu để tìm hiểu sự ảnh hưởng của các rối loạn tâm thần phối hợp với ADHD đến các rối loạn thực thể ở trẻ.

BS Mai Hồng cho biết tỷ lệ Tic nháy mắt ở nhóm ADHD kèm ODD là 5,41%, ở nhóm ADHD kèm rối loạn hành vi không có biểu hiện, nhóm ADHD kèm AD là 9%, nhóm ADHD kèm ít nhất một rối loạn tâm thần là 5%. Do vậy tác giả nghiên cứu kiến nghị khi BS điều trị Tic nháy mắt cần quan tâm điều trị phối hợp để khả năng trẻ mắc các rối loạn lo âu, trầm cảm. Đối với nhún vai ở nhóm ADHD kèm ODD cùng chiếm tỷ lệ 2,7%, ở nhóm ADHD chiếm 10%, nhóm ADHD kèm rối loạn tâm thần chiếm 2,5%. Nhóm ADHD kèm lo âu trầm cảm không có trường hợp nào có Tic nhún vai. Do vậy việc điều trị Tic nhún vai cần quan tâm để trẻ mắc rối loạn hành vi.

Đối với khịt mũi ở nhóm ADHD kèm ODD chiếm 10,8%; nhóm ADHD kèm rối loạn hành vi chiếm 20%, nhóm ADHD kèm lo âu trầm cảm cũng chiếm 36,3%, nhóm ADHD kèm rối loạn tâm thần chiếm 12,5%, việc điều trị cần lưu ý hơn đối với trẻ mắc chứng rối loạn hành vi. Đối với chậm nói cao nhất ở nhóm ADHD kèm theo rối loạn tâm thần, nhóm ADHD kèm rối loạn hành vi chiếm tỷ lệ là 20%. Nhóm ADHD kèm ODD chiếm tỷ lệ thấp nhất với 16,2%. Đối với trẻ nói ngọng ở nhóm ADHD kèm rối loạn hành vi là 40%, vì vậy việc điều trị trẻ nói ngọng cần quan tâm đến mắc chứng rối loạn hành vi.

Kết quả nghiên cứu cũng cho thấy rối loạn chức năng ở trẻ mắc ADHD phối hợp với ít nhất 01 rối loạn tâm thần gồm ỉa đùn (12,5%), đái dầm (2,5%) cắn móng tay (30%) rối loạn Tic nháy mắt (5%), nhún vai (2,5%), hắng giọng (5%) khịt mũi (12,5%).

Đối với rối loạn ngôn ngữ thì chậm nói (20%) nói ngọng (35%) nói lắp (17,5%) nhại lời (5%) sắp xếp lộn xộn (12,5%) diễn đạt sai từ (32,5%), nói khó (15%).

Văn Hanh