Tại các bệnh viện, trung tâm điều trị ung thư, đối với hoạt động xạ trị, khi cơ sở được trang bị mới hoặc thay thế một thiết bị phát bức xạ, phòng máy đặt thiết bị đó là cần được đánh giá về mặt đảm bảo an toàn bức xạ cho con người và môi trường xung quanh trước khi tiến hành xây dựng.
Các cơ sở đang sử dụng thiết bị phát bức xạ với mức độ thường xuyên, phòng máy đặt thiết bị đó cần được đánh giá về mặt bảo đảm an toàn bức xạ cho con người và môi trường xung quanh một cách tối ưu nhất theo quy định an toàn bức xạ để kiểm soát được mức độ an toàn và xây dựng phương án phòng tránh rủi ro sự cố về an toàn bức xạ.
Nhóm tác giả nghiên cứu Nguyễn Thị Vân, Đại học Khoa học tự nhiên Tp. Hồ Chí Minh và Bệnh viện ung bướu Tp. Hồ Chí Minh đã báo cáo đề tài nghiên cứu “Đánh giá thiết kế che chắn đảm bảo an toàn bức xạ cho máy gia tốc tại Bệnh viện Ung bướu Tp. Hồ Chí Minh”.
Mục tiêu của nghiên cứu là tính toán bề dày các tường sơ cấp và tường thứ cấp của phòng máy gia tốc xạ trị từ đó so sánh với thiết kế của hãng sản xuất máy Varian. Nghiên cứu tìm hiểu việc sử dụng vật liệu thép mật độ 7,87g/cm3 đồng thời với vật liệu bê tông mật độ 2,35g/cm3 để rút gọn bề dày tường che chắn của phòng máy gia tốc xạ trị nhưng vẫn đảm bảo an toàn bức xạ, từ đó làm giảm kích thước xây dựng, tiết kiệm được diện tích phòng máy.
Đối tượng nghiên cứu là máy gia tốc Linac hãng Varian – Mỹ; có một mức năng lượng 6MV phát chùm tia photon đặt tại Bệnh viện Ung bướu Tp. Hồ Chí Minh. Theo tác giả nghiên cứu Nguyễn Thị Vân, nhóm nghiên cứu tính toán bề dày, bề rộng tường che chắn của phòng máy gia tốc xạ trị căn cứ vào lý thuyết của Ủy ban quốc tế về An toàn bức xạ (International Commission on Radiological protection, NCRP). Đánh giá an toàn bức xạ từ kết quả bề dày, bề rộng tính được của các tường che chắn thông qua liều giới hạn trong mỗi giờ, được căn cứ vào cơ sở lý thuyết của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (International Atomic Energy Agency, IAEA).
Nếu kết quả có Rh nhỏ hơn 20μSv/giờ thì bề dày tường che chắn đủ tiêu chuẩn an toàn bức xạ.
Tác giả Nguyễn Thị Vân chia sẻ kết quả nghiên cứu, sau tính toán cho từng vị trí cho thấy bề dày tường sơ cấp che chắn bức xạ sơ cấp trong khoảng 1,6m đến 1,8m. Bề dày tường sơ cấp che chắn bức xạ rò rỉ và bức xạ tán xạ trong khoảng 0,9m đến 1m. Bề rộng của tường sơ cấp trong khoảng 2,3m đến 3,5m. Bề dày cửa ra vào xấp xỉ 15cm thép mật độ 7,87g/cm3.
Áp dụng tiêu chuẩn an toàn bức xạ IAEA, qua tính toán cho thấy giá trị liều giới hạn trong mỗi giờ Rh tại các tường là 3,0μSv/giờ cho đến 7,5μSv/giờ; các kết quả này đều nhỏ hơn giới hạn cho phép của tiêu chuẩn IAEA là 20μSv/giờ; như vậy độ dày các tường từ 1,6m đến 1,8m là bề dày che chắn đảm bảo an toàn bức xạ.
Tác giả Nguyễn Thị Vân có kết luận nghiên cứu, bề dày của hãng máy sản xuất Varian lớn hơn so với bề dày tường che chắn tính toán từ phương pháp giải tích NCRP – 151; để tăng tính an toàn cho phòng máy. Qua tính toán nhóm nghiên cứu lưu ý bề dày tường che chắn sử dụng vật liệu thép mật độ 7,87g/cm3 đồng thời với vật liệu bê tông mật độ 2,35g/cm3 để rút gọn bề dày tường che chắn của phòng máy gia tốc xạ trị nhưng cũng đảm bảo an toàn bức xạ, từ đó làm giảm kích thước xây dựng, tiết kiệm được diện tích phòng máy.
Mai Trang