Tuyến tiền liệt là cơ quan tiết ra tinh dịch, tuyến chỉ có ở đàn ông. Tuyến tiền liệt nằm sát đáy bàng quang, bao quanh một phần niệu đạo.
Khi có bệnh gây ra các triệu chứng rối loạn đường tiểu và bàng quang. Ung thư tuyến tiền liệt đang ngày được phát hiện nhiều hơn.
Ở giai đoạn sớm bệnh thường im lìm, trễ hơn mới có triệu chứng. Người lớn tuổi thường mắc tiểu nhiều lần trong ngày hoặc đêm, hoặc bị bí tiểu thường là triệu chứng của một bệnh lành tính hay gặp đó là tuyến tiền liệt phì đại.
Ung thư tuyến tiền liệt cũng mượn các triệu chứng này và có thêm tiểu máu, tinh dịch có máu, đau lưng, đau háng hoặc đùi, khó chịu vùng chậu, đau xương và bất lực. Khám tổng quát thấy có thiếu máu và sụt cân. Nếu bệnh lâu có thể bị thận trướng nước hoặc viêm bể thận. Bệnh giai đoạn muộn xâm lấn mô lân cận, lan tràn đến xương vùng chậu và các cơ quan xa, đến xương gây đau nhức và gãy xương.
Để chẩn đoán ung thư tuyến tiền liệt bác sỹ sẽ khám tuyến tiền liệt qua ngã hậu môn có thể thấy một hột cộm hoặc cả tuyến lớn đều. Bs chuyên khoa dùng kim làm sinh thiết để xác định bệnh lành hay ác. Xác định giai đoạn bệnh bằng cách kết hợp các xét nghiệm siêu âm, chụp CT, cộng hưởng từ MRI và PET.
Tại Hội nghị phòng chống ung thư thành phố Hồ Chí Minh lần thứ 18 được tổ chức vào tháng 12/2015, Bs Nguyễn Phúc Cẩm Hoàng – Khoa Niệu B – Bệnh viện Bình Dân thành phố Hồ Chí Minh báo cáo đề tài “Tiếp cận điều trị ung thư tuyến tiền liệt khu trú: cập nhật các hướng dẫn điều trị”.
Theo tác giả nghiên cứu phân loại ung thư theo TNM 2009, T1a là bướu tình cờ phát hiện qua mô học ≤ 5% mô bướu cắt ra; T1b có tỷ lệ >5% mô bướu cắt ra; T1C bướu phát hiện qua sinh thiết bằng kim; T2 bướu khu trú trong tuyến tiền liệt; T2a bướu ăn lan ≤ một nửa của một thùy; T2b bướu ăn lan hơn một nửa của một thùy, T2C bướu ăn lan hai thùy, T3 bướu vượt quá vỏ bao tuyến tiền liệt; T3a xâm lấn ra ngoài vỏ bao; T3b xâm lấn một hay hai túi tinh; T4 bướu dính cứng hay xâm lấn các cơ quan kế cận: cơ thắt ngoài, trực tràng, cơ nâng hậu môn, vách chậu.
Đối với phân tầng nguy cơ ung thư theo EAU2014 nguy cơ thấp khi PSA < 10ng/mL, GS<7,cT1c; nguy cơ trung bình có PSA 10-20ng/ml; GS7, hay cT2b-2c. Nguy cơ cao có PSA>20ng/mL; GS8-10 hay ≥ cT3a.
Còn phân tầng theo hướng dẫn điều trị của NCCN 2014, nguy cơ thấp T1-T2a, nguy cơ trung bình T2b-T2c; Nguy cơ cao T3a và nguy cơ rất cao T3b-T4.
Bs Nguyễn Phúc Cẩm Hoàng chia sẻ nguyên lý xạ trị gồm xạ trị ngoài, xạ trị trong tuyến tiền liệt, xạ trị sau cắt tuyến tiền liệt tận gốc; Xạ trị bằng thuốc Radium 223 và xạ trị giảm nhẹ.
Đối với ung thư tuyến tiền liệt nguy cơ thấp dùng liều 75,5-79,2 Gy. Đối với ung thư ở nguy cơ trung bình, nguy cơ cao dùng liều 81Gy. Xạ trị điều biến cường độ liều (IMRT) giảm phân liều dưới hướng dẫn hình ảnh 2-4 Gy mỗi phân liều, 4-6 tuần có hiệu quả; giảm được tác dụng phụ.
Đối với bệnh nhân ung thư nguy cơ cao được xạ trị hạch chậu kết hợp dùng ADT hỗ trợ trong 2-3 năm. Đối với bệnh nhân ung thư nguy cơ trung bình thời gian hỗ trợ trong 4-6 tháng. Bệnh nhân nguy cơ thấp không cần xạ trị hạch chậu hay dùng ADT.
Trường hợp xạ trị trong tuyến tiền liệt, dùng liều thấp kéo dài được chỉ định cho người bệnh nguy cơ thấp. Đối với bệnh nhân nguy cơ trung bình kết hợp ADT hỗ trợ 4-6 tháng, bệnh nhân nguy cơ cao thời gian kéo dài 2-3 năm.
Đối với liệu pháp triệt androgen (ADT) trong ung thư tuyến tiền liệt khu trú, nguy cơ thấp không khuyến cáo sử dụng ADT hỗ trợ do phẫu thuật cắt tuyến tiền liệt tận gốc. Dùng ADT trước, trong và sau xạ trị giúp kéo dài thời gian sống còn ở một số bệnh nhân xạ trị chọn lọc.
Đối với ung thư tuyến tiền liệt nguy cơ trung bình kết hợp ADT ngắn hạn với xạ trị là một chọn lựa điều trị còn đối với nguy cơ cao hoặc rất cao ADT kết hợp với xạ trị là điều trị đầu tiên và kết hợp dài hạn.
Tác giả nghiên cứu lưu ý cần phân tầng nguy cơ ung thư tuyến tiền liệt bên cạnh việc xác định giai đoạn lâm sàng của ung thư để có phương pháp điều trị phù hợp.
Theo số liệu của Hội Tiết Niệu Thận học Việt Nam, ung thư tuyến tiền liệt tại Việt nam có tần suất 3,4/100.000 dân; tử suất 2,5/100.000 dân mắc mới 1275 trường hợp/năm và tử vong 72 trường hợp/năm. Mặc dù hiện tỷ lệ ung thư tuyến tiền liệt tại Châu Á được xem thấp trên thế giới, nhưng ung thư tuyến tiền liệt vẫn là một trong những ung thư hàng đầu đối với nam giới tại Châu Á.
Hiện nay trong điều trị trừ căn, cả xạ trị và phẫu thuật tận gốc đều có nhiều bước tiến mới về công nghệ và kỹ thuật mổ nhằm nâng cao kết quả ung thư học, bảo tồn chức năng sống và chất lượng sống, giảm thiểu các tác dụng phụ, Bs Nguyễn Phúc Cẩm Hoàng nhấn mạnh.
Hữu Lai