Chẩn đoán và xử trí ung thư thanh quản thường ở giai đoạn muộn. Vì vậy, ung thư thường di căn vào các nhóm hạch.
Do đó, điều trị ung thư thanh quản bằng phẫu thuật trong giai đoạn này thường kết hợp nạo vét hạch cổ, nhằm loại bỏ tế bào ung thư di căn hoặc phòng ngừa ung thư tái phát. Trong nước chưa thấy các nghiên cứu nào về tỷ lệ di căn hạch nhóm VI trong ung thư thanh quản, các nghiên cứu được công bố tập trung vào các nhóm hạch II, III, IV. Một số tác giả nước ngoài báo cáo tỷ lệ di căn hạch này trong ung thư thanh quản thấp nhưng khi có di căn hạch này thì tiên lượng của bệnh nhân xấu hơn.
Riêng tại Khoa Tai Mũi Họng – bệnh viện Chợ Rẫy mỗi năm gặp khá nhiều trường hợp ung thư thanh quản vào viện với giai đoạn muộn. Lâm sàng đôi khi không sờ được hạch Delphian nhưng trong lúc phẫu thuật thì phát hiện có hạch. Những trường hợp ung thư thanh quản ở giai đoạn sớm (T1, T2) xuất hiện hạch Delphian to nhưng không rõ tế bào ung thư có di căn hạch này hay không. Vì vậy, đánh giá di căn hạch là rất cần thiết trong điều trị và tiên lượng bệnh nhân ung thư thanh quản, đặc biệt là nhóm hạch Delphian.
Vừa qua, nhóm tác giả nghiên cứu Phạm Thế Hiền cùng cộng sự Khoa Y Dược – trường Đại học Trà Vinh thực hiện nghiên cứu tiến cứu mô tả hàng loạt ca báo cáo đề tài “Khảo sát tương quan ung thư thanh quản với di căn hạch nhóm VI tại Bệnh viện Chợ Rẫy”.
Đối tượng nghiên cứu là bệnh nhân ung thư thanh quản nhập viện tại Khoa Tai Mũi Họng – bệnh viện Chợ Rẫy được phẫu thuật cắt thanh quản từ tháng 06/2015 đến tháng 06/2016. Tiêu chuẩn chọn vào mẫu nghiên cứu: bệnh nhân được chẩn đoán ung thư thanh quản, được phẫu thuật cắt thanh quản tại bệnh viện Chợ Rẫy. Tiêu chuẩn loại khỏi mẫu nghiên cứu: bệnh nhân không đồng ý tham gia nghiên cứu, bệnh nhân ung thư thanh quản điều trị bằng xạ hoặc hóa trị trước đó. Thiết kế nghiên cứu: nghiên cứu tiến cứu mô tả hành loạt ca. Phương pháp xử lý số liệu: các số liệu được thu thập và xử lý bằng phần mềm SPSS 20.0.
Bác sĩ Phạm Thế Hiền phân tích báo cáo, có 36 bệnh nhân được chẩn đoán ung thư thanh quản, khám lâm sàng, chú ý khám kỹ các nhóm hạch đặc biệt là hạch Delphian, làm các xét nghiệm tiền phẫu, nội soi thanh quản ống mềm, chụp CT Scan, MRI vùng cổ và được phẫu thuật cắt thanh quản toàn phần Khoa Tai Mũi Họng – bệnh viện Chợ Rẫy từ tháng 06/2015 đến tháng 06/2016. Trong lúc phẫu thuật cố gắng bóc tách các nhóm hạch, phân nhóm để vào các lọ riêng biệt có đánh số để tránh nhầm lẫn, sau đó gửi đọc kết quả giải phẫu bệnh cùng với khối u thanh quản. Theo dõi kết quả giải phẫu bệnh sau mổ nhóm nghiên cứu nhận thấy có các kết quả sau: Vị trí u và di căn hạch nhóm VI (Delphian), trong số 36 trường hợp ung thư thanh quản có đến 15 trường hợp ung thư 3 tầng thanh quản, 1 trường hợp ung thư thanh quản có di căn hạch Delphian là ung thư thanh quản thượng thanh môn, thể sùi, ung thư xâm nhập đến mô sụn. Khảo sát mối tương quan giữa di căn hạch Delphian và vị trí u không có ý nghĩa thống kê (kiểm định Chi-Square, p = 0,235).
Có một số tác giả nước ngoài cho rằng biệt hóa cao hay gặp nhất trong ung thư thanh quản tầng thanh môn, và biệt hóa kém hay gặp nhất ở ung thư tầng thượng thanh môn. Trong nghiên cứu BS Hiền, liên quan giữa độ biệt hóa và vị trí u được ghi nhận. Tuy sự tương quan này không có ý nghĩa về mặc thống kê, nhưng với độ biệt hóa kém ít gặp trong u ba tầng thanh quản và ung thư thanh môn – thượng thanh môn và biệt hóa trung bình vẫn cho di căn hạch sớm. Theo tác giả Trần Phan Chung Thủy thì tương quan giữa độ biệt hóa và di căn hạch cổ có ý nghĩa thống kê. Biệt hóa càng kém thì tỷ lệ di căn hạch càng nhiều. Tuy nhiên tác giả khảo sát trên nhiều nhóm hạch nhưng không có di căn hạch nhóm VI, nếu chỉ xét riêng hạch nhóm VI thì mối tương quan này không có ý nghĩa thống kê. Do mẫu nghiên cứu còn nhỏ nên khảo sát này chưa thấy được mối tương quan.
Tương quan giữa giai đoạn ung thư và di căn hạch nhóm VI (Delphian). Do ung thư xâm lấn trong lúc mổ nhiều hơn so với chẩn đoán mổ nên giai đoạn ung thư trong nhóm nghiên cứu có sự thay đổi. Trường hợp di căn hạch nhóm VI thì bệnh nhân cũng ở giai đoạn IV. Theo tác giả Trần Phan Chung Thủy thì mối tương quan giữa giai đoạn ung thư thanh quản và di căn hạch cổ có ý nghĩa thống kê. Giai đoạn càng muộn thì di căn càng nhiều. Theo nghiên cứu của BS Hiền thì mối tương quan giữa giai đoạn ung thư thanh quản và di căn hạch nhóm VI là không có ý nghĩa thống kê.
Độ xâm nhập ung thư và di căn hạch nhóm VI. Ung thư xâm nhập tại chỗ ít cho di căn hạch, qua khảo sát 36 trường hợp ung thư thanh quản cho thấy độ xâm nhập như sau: trường hợp di căn hạch nhóm VI thì ung thư xâm nhập đến mô sụn, độ xâm nhập đến mô sụn chiếm tỷ lệ 58,33% khá cao nhưng chỉ có một trường hợp di căn hạch nhóm VI. Theo tác giả Thaler ER (1997) ông khảo sát 92 trường hợp cắt thanh quản thì có 8 trường hợp di căn hạch nhóm VI chiếm 8,7% trong đó ung thư xâm lấn dưới niêm mạc 7 trường hợp, ung thư xâm nhập đến sụn nhẫn 6 trường hợp. Mối tương quan giữa độ xâm nhập ung thư với di căn hạch nhóm VI là không có ý nghĩa thống kê.
Bác sĩ Hiền có kết luận, do tỷ lệ di căn hạch Delphian thấp, mẫu nghiên cứu nhỏ nên nghiên cứu chưa thấy mối tương quan giữa vị trí, giai đoạn, mô học của ung thư thanh quản với sự di căn hạch này. Hình ảnh đại thể dạng sùi là thường gặp nhất chiếm 94,4% và cũng là hình ảnh đại thể cho di căn hạch nhóm VI. Biệt hóa trung bình chiếm tỷ lệ cao nhất đến 97,2% sau mổ.
Mai Trang