Theo BS.CKII Lê Hồng Quân – Trưởng phòng Nghiệp vụ Y Sở Y tế tỉnh Khánh Hòa- thuốc lá là một trong những nguyên nhân gây ra các bệnh nghiêm trọng liên quan đến phổi, tim mạch, đột quỵ... với 90% các ca ung thư phổi, 75% các ca viêm phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) và là nguyên nhân thứ hai gây ra các bệnh tim mạch. 30% số ca tử vong do bệnh tim mạch có nguyên nhân từ việc tiếp xúc thụ động với khói thuốc lá.
Sử dụng thuốc lá dẫn đến 8 triệu ca tử vong mỗi năm trên toàn thế giới (con số năm 2013 do Tổ chức Y tế thế giới đưa ra), trong đó 70% số ca tử vong là ở các nước đang phát triển.
Riêng Việt Nam, mỗi năm có khoảng 40.000 người tử vong vì các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá. Việt Nam nằm trong nhóm 15 nước có số người hút thuốc lá nhiều nhất trên thế giới. Ước tính đến năm 2030, sẽ có khoảng 70.000 trường hợp tử vong trong một năm vì liên quan đến việc sử dụng thuốc lá nếu Việt Nam không thực hiện tích cực các biện pháp phòng chống tác hại thuốc lá.
Ngoài ra, theo điều tra tình hình sử dụng thuốc lá của người trưởng thành tại Việt Nam, năm 2015 số tiền người dân chi mua thuốc là 31 nghìn tỉ đồng. Trong khi đó, tổng chi phí điều trị và tổn thất do mất khả năng lao động vì ốm đau và tử vong sớm 5 nhóm bệnh trong số 25 bệnh do sử dụng thuốc lá gây ra là ung thư phổi, ung thư đường tiêu hóa - hô hấp trên, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, nhồi máu cơ tim, đột quỵ là hơn 23 nghìn tỉ đồng/năm.
Giống như tất cả các cơ của cơ thể, cơ tim cần đủ máu để thực hiện chức năng riêng. Máu cung cấp cho cơ tim được cung cấp từ động mạch vành. Khi các động mạch vành trở nên bị tắc do mảng bám xơ vữa và cục máu đông, cơ tim sẽ không nhận được đủ oxy và dinh dưỡng và tạo cơ hội dễ dàng bị cơn đau tim.
PGS.TS Huỳnh Văn Thưởng- Phó Giám đốc bệnh viện Đa khoa tỉnh Khánh Hòa- cho biết, một người khi bị đau tim sẽ gặp phải các triệu chứng rầm rộ và mang tính cấp cứu. Trong các triệu chứng đó thì cơn đau thắt ngực hay gặp nhất, có diễn biến nghiêm trọng và thường rất rõ ràng. Hầu hết mọi người đều biết đau thắt ngực bên trái có liên quan với cơn đau tim hay còn gọi là nhồi máu cơ tim, nhưng ngược lại ít người biết rằng trong một cơn nhồi máu cơ tim không phải lúc nào cũng có cơn đau thắt ngực xảy ra. Một số người cảm thấy chỉ là một sự khó chịu, trong khi những người khác sẽ cảm thấy một cảm giác co thắt, đau đớn dữ dội hoặc một cảm giác đầy tức trong ngực. Cơn đau lan ra phía sau ngực, một hoặc cả hai cánh tay, lan xuống vùng dạ dày hoặc lan lên vùng cổ. Đôi khi khó thở có thể là triệu chứng duy nhất gặp phải khi bị một cơn đau tim.
Một số người sẽ có triệu chứng toát mồ hôi lạnh hoặc sẽ có cảm giác lâng lâng hay buồn nôn, đôi lúc đây là triệu chứng duy nhất của họ.
Kết quả nghiên cứu gần đây cho thấy có khoảng 20-60% của tất cả các cơn đau tim xảy ra ở những người trên 45 tuổi là hoàn toàn không được chẩn đoán và được coi là "cơn đau tim im lặng". Một người càng lớn tuổi, càng có nhiều nguy cơ có cơn đau tim im lặng.
Những người bị các cơn đau tim im lặng thường có các triệu chứng rất không đặc hiệu hoặc triệu chứng rất tinh tế mà họ không nhận thấy được. Bệnh nhân có thể cảm thấy họ đang phải chịu đựng một tình trạng căng cơ ngực, căng cơ vùng lưng, như bị cúm hoặc khó tiêu.
Bản chất đau do căn nguyên từ đau tim, có thể không biểu hiện trong ngực, nhưng lại có thể cảm nhận ở phần trên của lưng, cánh tay hoặc ở vùng hàm mặt. Một số cảm thấy mệt mỏi kéo dài, nhưng không thể giải thích lý do và khó để nghĩ đến một cơn đau tim. Những triệu chứng không đặc hiệu này có thể được hoàn toàn bị bỏ qua bởi cá nhân hoặc tại các cơ sở khám chữa bệnh. Thật ra, bạn đã bị một cơn đau tim nhưng không biểu hiện thành các triệu chứng điển hình theo y văn đã mô tả.
Một người được coi là có nguy cơ cao bị cơn đau tim nếu có những yếu tố nguy cơ như: hút thuốc lá, tăng huyết áp, tiền sử gia đình bị bệnh tim, béo phì, không vận động, tăng mỡ máu.
PGS.TS Thưởng khuyến cáo một người đã bị cơn đau tim im lặng, dù có triệu chứng hay không, vẫn cần được điều trị. Cần gặp ngay bác sĩ tim mạch và sẽ được điều trị tương tự như một cơn đau tim. Bác sĩ tim mạch chỉ định kiểm tra gắng sức về tim của bạn, thực hiện chạy trên máy chạy bộ nối với máy ECG để tầm soát bệnh mạch vành. Nếu thấy bất thường trên ECG, bác sĩ có thể chỉ định chụp mạch vành để kiểm tra cung cấp máu cho tim. Nếu có hẹp mạch vành nặng có thể cần một can thiệp nong mạch vành bằng stent, đồng thời bác sĩ sẽ kê đơn thuốc phù hợp cho từng bệnh nhân.
PGS.TS. Huỳnh Văn Thưởng lưu ý, để phòng bệnh mọi người cần thay đổi lối sống, bỏ thuốc lá, tập thể dục thường xuyên và giảm cân nếu thừa cân. Kiểm soát huyết áp và đường huyết theo chỉ định của bác sĩ. Những người bị đái tháo đường nên có mức Hb- A1- C dưới 6,5%. Mỗi năm nên kiểm tra định kỳ điện tâm đồ 1 lần.
Để chẩn đoán xác định bác sĩ sẽ chỉ định làm nghiệm pháp gắng sức: bạn được đề nghị chạy trên máy thảm lăn hoặc đạp xe gắng sức tại chỗ, đồng thời đo điện tâm đồ để theo dõi và khảo sát bệnh lý mạch vành của tim.
Minh Tâm