Ở hầu hết các nước, thuốc lá là nguyên nhân của hơn 90% ca tử vong vì ung thư phổi. Bên cạnh đó, hút thuốc lá còn gây ra ung thư ở nhiều các phần khác như họng, thanh quản, thực quản, tuyến tụy, tử cung, cổ tử cung, thận, bàng quang, ruột và trực tràng.
Ở Mỹ có nhiều nghiên cứu về sự liên quan giữa sử dụng thuốc lá và ung thư đã được tiến hành, các nghiên cứu này ước tính rằng khoảng một phần ba trong tổng số người chết vì ung thư liên quan tới sử dụng thuốc lá.
Các loại ung thư các bộ phận thuộc đầu và cổ bao gồm ung thư thực quản, thanh quản, lưỡi, tuyến nước bọt, môi, miệng và họng. Những nguy cơ của các bệnh ung thư này sẽ tăng dần cùng với số lượng và thời gian hút thuốc. Hút thuốc lá và nghiện rượu là hai yếu tố mạnh nhất gây ung thư ở các bộ phận thuộc đầu và cổ. Nghiện rượu và các sản phẩm chế xuất từ thuốc lá cùng nhau tăng nguy cơ về lâu dài gây ung thư.
Nguy cơ phát bệnh ung thư thực quản của người hút thuốc lớn hơn 8 tới 10 lần người không hút thuốc. Những nguy cơ này sẽ bị tăng thêm từ 25 tới 50 phần trăm nếu người hút thuốc sử dụng nhiều rượu.
Hút thuốc gây nên 80% trong tổng số ung thư thanh quản. Người hút thuốc chịu nguy cơ mắc bệnh ung thư thanh quản lớn hơn 12 lần so với người không hút thuốc.
Hút thuốc là nguyên nhân chủ yếu của các bệnh ung thư lưỡi, tuyến nước bọt, miệng và vòm họng. Những người nam giới hút thuốc có nguy cơ lớn gấp 27 lần phát triển các bệnh về ung thư miệng hơn những nam giới không hút thuốc.
Về lâu dài người hút thuốc sẽ có nguy cơ cao gấp hai lần hơn người không hút thuốc trong phát bệnh ung thư mũi.
Người hút thuốc có nguy cơ mắc ung thư cả thận và bàng quang. Trong tổng số ca tử vong do ung thư bàng quang, thì ước tính khoảng 40 tới 70% là vì sử dụng thuốc lá.
Tuyến tụy là tuyến dễ bị ung thư vì khói thuốc vào cơ thể tới tuyến tụy qua máu và túi mật. Ước tính rằng thuốc lá là nguyên nhân của 30% của tổng số ung thư tuyến tụy.
Nhiều nghiên cứu dịch tễ học giá trị đã báo cáo tỷ lệ chết và mắc ung thư dạ dày cao hơn ở nhóm những người hút thuốc. Từ năm 2002, các nhà khoa học thuộc Trung tâm Nghiên cứu ung thư quốc tế (IARC) đã kết luận rằng có đủ bằng chứng chứng tỏ hút thuốc lá có quan hệ nhân quả với ung thư dạ dày.
Ung thư âm hộ là một phần của bộ phận sinh dục nữ thông thường hiếm gặp. Tuy nhiên, phụ nữ mà hút thuốc có nguy cơ gấp đôi mắc ung thư âm hộ.
Sự liên quan giữa hút thuốc và ung thư tử cung chỉ mới được phát hiện gần đây. Có ít nhất 12 nghiên cứu đã thấy phụ nữ hút thuốc có tăng nguy cơ bị ung thư tử cung và nguy cơ tăng cùng với số lượng và thời gian sử dụng thuốc.
Ung thư dương vật đã trở nên ngày càng phổ biến ở nam giới hút thuốc hơn là những người nam không hút thuốc.
Bằng chứng mới đây đã phát hiện ra hút thuốc lá đóng vai trò tác nhân gây ung thư hậu môn và đại trực tràng. Cũng trong một nghiên cứu diện rộng được tiến hành ở Mỹ, đối với nam và nữ những người hút thuốc có nguy cơ mắc bệnh ung thư tăng từ 75 tới 100% so với những người cùng lứa tuổi không hút thuốc.
Phòng chống ung thư hoặc ít nhất là giảm nguy cơ một số bệnh ung thư - có thể thực hiện được dễ dàng hơn chúng ta nghĩ. Đôi khi thậm chí chỉ cần một vài thay đổi lối sống đơn giản có thể làm giảm đáng kể nguy cơ mắc ung thư.
Các nghiên cứu gần đây cho biết rằng, hơn một nửa số bệnh ung thư có thể liên quan đến yếu tố môi trường và các yếu tố lối sống không lành mạnh.
Theo BS.CKII Nguyễn Hữu Châu – Giám đốc Trung tâm Nội tiết tỉnh, hút thuốc lá là yếu tố nguy cơ gây ung thư quan trọng nhất mà chúng ta có thể giảm. Không chỉ là nguyên nhân của ung thư phổi, mà nhiều loại ung thư khác là do hút thuốc lá gây ra. Một trong những cách tốt nhất để ngăn ngừa ung thư là bỏ hút thuốc hoặc không bao giờ bắt đầu hút thuốc. Bỏ thuốc lá không bao giờ là quá muộn, cơ thể của chúng ta sẽ gặt hái ngay những lợi ích của việc không khói thuốc lá. Tránh khói thuốc thụ động cũng là một cách để ngăn ngừa ung thư. Khói thuốc là khói thở ra từ người hút thuốc hoặc đốt cháy thuốc, khói này chứa hơn 60 chất gây ung thư.
Tiếp theo trong việc ngăn ngừa ung thư da là tránh tiếp xúc với tia cực tím mặt trời. Có thể làm điều này bằng cách mặc trang phục chống nắng, tránh ánh nắng mặt trời giữa trưa, mặc quần áo bảo hộ và có một chiếc mũ khi ra ngoài.
Đối với ăn trái cây và rau xanh, một chế độ ăn nhiều trái cây và rau quả làm giảm đáng kể nguy cơ ung thư, bệnh tim mạch và các bệnh khác. Trái cây và rau quả chứa chất chống ôxy hóa, giúp sửa chữa các tế bào bị hư hỏng. Ăn nhiều những thực phẩm này là tốt nhất cho sức khỏe của bạn và các nhà nghiên cứu khuyênchọn trái cây và rau quả có đủ “các màu sắc của cầu vồng”.
Hạn chế thịt đỏ và tránh dùng thịt chế biến đóng gói sẵn. Tập thể dục mỗi ngày 30 phút. Hạn chế uống rượu bia.
Biết tiền sử gia đình bị ung thư cũng rất quan trọng, do vai trò của di truyền trong phát triển của một số ung thư đã được ghi nhậnvà cuối cùng là quan hệ tình dục an toàn được đề cập trên một danh sách các biện pháp phòng chống ung thư vì có loại virut u nhú ở người (HPV) chịu trách nhiệm cho hầu hết các trường hợp ung thư cổ tử cung ở phụ nữ, vi rút này thường lây lan qua quan hệ tình dục không an toàn.
Ngô Thanh