Theo các chuyên gia nội thần kinh, Migraine là nguyên nhân phổ biến nhất gây nhức đầu nặng.
Tần suất nhức đầu Migraine trong cộng đồng khoảng 12,6%; tỷ lệ nam/nữ là 1/3. Khi có triệu chứng thần kinh thoáng qua xuất hiện trước nhức đầu gọi là Migraine kinh điển hoặc Migraine có aura. Các trường hợp khác gọi là common Migraine hoặc Migraine không có aura.
Nhức đầu Migraine gây ra co dãn động mạch kết hợp với viêm do nguyên nhân thần kinh, có lẽ ở tuần hoàn ngoài sọ, thường ảnh hưởng nhánh trán của động mạch thái dương nông, gây biểu hiện đặc trưng đau theo nhịp mạch vùng thái dương.
Các bác sĩ nội khoa cho rằng chẩn đoán nhức đầu Migraine được gợi ý khi có các cơn nhức đầu tái phát ở người khỏe mạnh. Các biểu hiện thường gặp: nhức đầu theo nhịp mạch, kéo dài từ 4-72 giờ, đau một bên đầu, buồn nôn và mất khả năng làm việc trong cơn đau.
Tiêu chuẩn chẩn đoán Migraine không aura (common migraine) là các cơn đau kéo dài 4-72 giờ; cơn đau kèm theo ít nhất có buồn nôn hoặc nôn ói; sợ ánh sáng hoặc sợ tiếng động; đặc tính nhức đầu là một bên; theo mạch đập; cường độ trung bình hoặc nặng; tăng lên hoặc làm hạn chế các hoạt động hàng ngày. Để chẩn đoán bệnh cần loại trừ được các nguyên nhân khác gây ra cơn đau.
Tiêu chuẩn chẩn đoán Migraine có aura (classic Migraine), khi có ít nhất 3 trong các biểu hiện: rối loạn chức năng khu trú của vỏ não hoặc thân não có hồi phục; Aura phát triển dần trên 4 phút hoặc liên tiếp ≥ 2 triệu chứng; mỗi aura dưới 60 phút; nhức đầu xảy ra sau aura trong khoảng dưới 60 phút.
Đối với Migraine mạn tính, tiêu chuẩn chẩn đoán là nhức đầu hàng ngày hoặc gần như hàng ngày (lớn hơn 15 ngày/tháng) trên 1 tháng; khoảng thời gian nhức đầu trung bình hơn 4 giờ/ngày (không điều trị). Có ít nhất một trong các biểu hiện: có bệnh sử nhức đầu Migraine, bệnh sử nhức đầu Migraine tăng về tần số cùng với giảm về độ nặng trong ít nhất 3 tháng; các cơn nhức đầu chồng lên vẫn thỏa tiêu chuẩn Migraine ngoại trừ khoảng thời gian.
Các bác sĩ nội thần kinh lưu ý, đối với chẩn đoán phân biệt cần chú ý các dạng nhức đầu khác, đặc biệt các nhức đầu thứ phát, đó là nhức đầu nặng không có biểu hiện lâm sàng kinh điển của Migraine, hoặc có các dấu hiệu thần kinh khu trú; chẩn đoán phân biệt với xuất huyết màng não, nhồi máu não, xuất huyết não, huyết khối tĩnh mạch não; bóc tách động mạch; u hoặc áp xe não; viêm não màng não.
Khi không có các dấu hiệu lâm sàng, khả năng nhức đầu tiên phát, cần phân biệt nhức đầu do viêm xoang. Bệnh sử có các cơn nhức đầu giống nhau; đặc biệt nếu khởi phát ở trẻ em giúp gợi ý chẩn đoán Migraine.
Về điều trị, nguyên tắc là điều trị cắt cơn vì bản chất đau nặng và ảnh hưởng lao động, ngăn chặn tiến triển của bệnh thành mạn tính hoặc chuyển thể nhức đầu Migraine. Mục đích điều trị hết cơn và các triệu chứng kèm theo trong vòng 2 giờ từ khi bắt đầu. Các thuốc nên hạn chế sử dụng quá 3 ngày/tuần (10-15 ngày/tháng) nhằm tránh nhức đầu do lạm dụng thuốc.
Về điều trị phòng ngừa chỉ áp dụng khi các cơn đau xảy ra 3-4 lần trong 1 tháng. Đối với điều trị cắt cơn sử dụng thuốc giảm đau và chống nôn. Các thuốc chống nôn, tăng nhu động dạ dày giúp tăng tác dụng các thuốc giảm đau thông thường. Các bác sĩ sẽ chọn lựa các thuốc cắt cơn như Triptans; các dẫn chất Ergot.
Đối với điều trị dự phòng khi cơn Migraine có tần suất nhiều, trên 3-4 lần/tháng; nhức đầu cường độ nặng hoặc kéo dài; và/hoặc điều trị cắt cơn không hiệu quả; thuốc sử dụng là beta – blockers làm tăng kháng lực mạnh máu ngoại biên do đó làm dịu bớt quá trình dẫn mạch của Migraine. Các bác sĩ có thể kê đơn thuốc chống trầm cảm; thuốc chống động kinh; thuốc ức chế kênh Caicium. Các thuốc điều trị dự phòng nên được dùng ít nhất 6 tháng, sau đó giảm dần liều và ngưng thuốc nếu có thể.
Người bệnh cần ăn uống điều độ, tránh bột ngọt, rượu bia, nghỉ ngơi, tránh nắng, nóng. Bệnh nhân cần ghi nhật ký về tính chất, tần suất, thời gian, cường độ các cơn đau, yếu tố thúc đẩy xuất hiện cơn đau. Nhật ký rất quan trọng để đánh giá đáp ứng điều trị và điều chỉnh chẩn đoán trong các trường hợp chẩn đoán chưa chắc chắn.
Đức Bảo