Từ tháng 8/2015 đến tháng 12/2015, nhóm tác giả nghiên cứu Nguyễn Thị Minh Chính cùng cộng sự bệnh viện Nhi Thái Bình, trường Đại học Y Dược Thái Bình; bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung Ương thực hiện báo cáo nghiên cứu “Đặc điểm khẩu phần trẻ em từ 36 đến dưới 60 tháng tuổi tại 2 xã huyện Vũ Thư tỉnh Thái Bình”.
Thiết kế nghiên cứu là nghiên cứu dịch tễ học mô tả, điều tra cắt ngang. Địa bàn nghiên cứu là huyện Vũ Thư; nhóm tác giả chọn xã: Lập danh sách toàn bộ các xã trên địa bàn Vũ Thư. Bốc thăm ngẫu nhiên lấy 4 xã để nghiên cứu. Chọn đối tượng điều tra: sau khi làm xét nghiệm Hemoglobin, được 2 xã Nguyên Xá và Minh Khai có tỷ lệ trẻ thiếu máu cao để điều tra khẩu phần. Lập danh sách toàn bộ các trẻ từ 36 đến dưới 60 tháng tuổi đồng ý tham gia nghiên cứu và đáp ứng các tiêu chuẩn chọn mẫu, được 278 trẻ tiến hành điều tra khẩu phần 24 giờ và tần suất tiêu thụ thực phẩm.
Mức năng lượng chất béo trong khẩu phần trung bình (28%) đã đạt nhu cầu khuyến nghị về tính cân đối của khẩu phần đối với trẻ nhóm tuổi này, trong đó nếu năng lượng do chất béo cung cấp ở mức < 20% làm cho khẩu phần có xu hướng mất cân đối nghiêm trọng và nhất là không đảm bảo nguồn acid béo cần thiết cho tăng trưởng và phát triển não bộ của trẻ. Năng lượng do Glucid cung cấp chiếm 55,7% tổng năng lượng khẩu phần và chỉ có 30,2% số trẻ đạt nhu cầu năng lượng khuyến nghị do glucid cung cấp.
Khẩu phần trẻ em hiện nay đang có xu hướng tăng quá mức các loại thức ăn động vật, các thực phẩm chế biến sẵn giàu chất béo, các chất đường ngọt và nước uống có ga. Tuy nhiên, khi nhu cầu về một số chất dinh dưỡng như chất đạm được đáp ứng không có ý nghĩa là khẩu phần đã đủ về số lượng các chất dinh dưỡng khác và cân đối về chất lượng, đặc biệt là đối với các VCDD, khẩu phần ăn của trẻ em cả nước vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu khuyến nghị về một số vi chất quan trọng, đặc biệt là vitamin A, sắt, kẽm, canxi…
Lượng chất khoáng trong khẩu phần ăn còn thấp đặc biệt là lượng canxi. Canxi là một chất giúp cơ thể hình thành hệ xương và răng vững chắc. Mức tiêu thụ canxi trong khẩu phần trung bình là 477+204,5mg/trẻ/ngày chỉ đạt 24,1% so với khuyến nghị của Viện dinh dưỡng Quốc gia. Theo tác giả nghiên cứu nguyên nhân là do khẩu ăn của trẻ ở đây rất ít lượng tôm, cua, cá, lượng sữa cho trẻ uống hàng ngày vẫn còn thấp. Do vậy cần tăng thêm những món ăn được chế biến từ những thực phẩm này vào khẩu phần ăn hàng ngày để cung cấp thêm cho trẻ.
Các vitamin (A, B1, C, kẽm, sắt, selen…) đã được biết đến với chức năng tham gia vào quá trình miễn dịch, chức năng chuyển hóa tế bào ở mức phân tử đảm bảo cho sự hình thành phát triển của các tế bào chất dinh dưỡng protein, vitamin và khoáng chất. Đối với trẻ suy dinh dưỡng bao gồm suy dinh dưỡng thấp còi, nhu cầu về các vi khoáng chất cao hơn hẳn so với nhu cầu thông thường. Vì vậy đã có rất nhiều nghiên cứu chứng minh rằng bổ sung các chất dinh dưỡng này vào khẩu phần ăn thiếu hụt sẽ làm tăng khả năng miễn dịch và cải thiện sức đề kháng của trẻ, đồng thời trợ giúp cho trẻ phát triển, phòng chống suy dinh dưỡng thấp còi.
Cũng như nghiên cứu của tác giả Nguyễn Thị Phương, lượng vitamin trong khẩu phần ăn tại đây vẫn còn thấp, hàm lượng trung bình vitamin A, C, B1, B2, PP, D của trẻ lần lượt là: 320,1+237,2µg; 43,2+32,9mg; 0,78+0,27mg; 0,73+ 0,31mg; 6,6+2,0mg; 2,06+1,7µg. Tỷ lệ đạt nhu cầu khuyến nghị vitamin A là 26,6%; vitamin C là 34,2%; vitamin B1 là 69,1%; vitamin B2 là 45,3%; vitamin PP là 21,2%.
Tác giả lưu ý, về nguyên nhân trong khẩu phần ăn của trẻ còn thiếu hoa quả sau mỗi bữa ăn, một phần là do các loại rau trong khẩu phần ăn của trẻ có hàm lượng vitamin thấp. Cần khuyến khích bà mẹ cho trẻ ăn thêm hoa quả sau mỗi bữa ăn và thay đổi các loại rau trong bữa ăn của trẻ thì lượng vitamin sẽ đủ với nhu cầu và khẩu phần ăn của trẻ sẽ cân đối hơn. Thức ăn cho trẻ vẫn cần phải dễ tiêu hóa, giàu các chất dinh dưỡng có giá trị và đủ các nhóm thực phẩm, đáp ứng đầy đủ nhu cầu các chất dinh dưỡng.
Qua nghiên cứu này tác giả Nguyễn Thị Minh Chính cho rằng để đề phòng thiếu vi chất dinh dưỡng hướng tới đạt được các mục tiêu vào năm 2020 của Chiến lược quốc gia về dinh dưỡng, cần thiết phải có những biện pháp can thiệp để nâng cao chất lượng khẩu phần cho trẻ không phải chỉ để phục hồi dinh dưỡng mà phải phòng suy dinh dưỡng cho trẻ em ở cộng đồng.
Tác giả nghiên cứu có kết luận, nghiên cứu đặc điểm khẩu phần trẻ em từ 36 đến dưới 60 tháng tuổi tại 2 xã huyện Vũ Thư tỉnh Thái Bình cho thấy hàm lượng protein, lipid của trẻ trong khẩu phần là 46,2+10,5g/ngày và 35,1+13,1g/ngày. Có 28,1% trẻ đạt nhu cầu khuyến nghị về năng lượng, trong đó ở trẻ nam là 22,1% và ở trẻ nữ là 34,6%. Có 58,3% trẻ đạt nhu cầu khuyến nghị về tỷ lệ protein ĐV/protein tổng số. Tỷ lệ trẻ đạt nhu cầu khuyến nghị Calci, kẽm, photphos, sắt lần lượt là 24,1%; 50,7%; 82% và 47,5%. Tỷ lệ trẻ đạt nhu cầu khuyến nghị vitamin A, C, B1, B2, PP lần lượt là 26,6%; 34,2%; 69,1%; 45,3% và 21,2%.
Anh Duy