Các loại giun đường ruột ở người chủ yếu gồm giun đũa (Ascaris lumbricoides), giun tóc (Trichuris trichiura) và giun móc/mỏ (Ancylostoma duodenale/Necator americanus) rất phổ biến ở Việt Nam.
Người bị nhiễm giun truyền qua đất là do ăn phải trứng giun từ thức ăn, nước uống bị ô nhiễm, qua bàn chân bẩn. Đối với giun móc/mỏ ấu trùng xâm nhập xuyên qua da vào cơ thể và gây bệnh cho người.
Các triệu chứng thường gặp khi bị nhiễm giun như gầy yếu, da xanh, hay bị đau bụng, rối loạn tiêu hóa, chán ăn, ăn uống khó tiêu, bụng chướng, chậm lớn.
Về tác hại, các bệnh do giun gây nên nhiều tác hại như rối loạn tiêu hóa, đau bụng, thiếu máu, suy dinh dưỡng, gầy yếu, chậm lớn, ảnh hưởng đến sự phát triển cả về trí tuệ và tinh thần, làm giảm khả năng lao động, gây ra các biến chứng tắc ruột, giun chui vào ruột thừa gây viêm, giun chui ống mật, có thể gây tử vong.
Về tình hình nhiễm giun, theo điều tra của các Viện Sốt rét – Ký sinh trùng – Côn trùng và các tỉnh thành từ năm 2013-2017, tỉ lệ nhiễm giun trên cả nước trong những năm qua vẫn ở mức cao. Tỉ lệ nhiễm chung các loại giun ở vùng Trung du và miền núi phía Bắc trung bình khoảng 65%, đồng bằng sông Hồng khoảng 41%, Bắc Trung Bộ và Duyên hảo miền Trung 26%, Tây Nguyên 28%, Đông Nam Bộ khoảng 13% và đồng bằng sông Cửu Long 10%. Đối tượng nhiễm cao là học sinh tiểu học, trẻ em lứa tuổi mầm non và phụ nữ tuổi sinh sản. Đặc biệt trẻ em từ 12-24 tháng tuổi có tỉ lệ nhiễm giun cao tại các tỉnh như Quảng Trị 27%-47,5%; Điện Biên 33,2%; Kon Tum 22,6%; Lai Châu 23,5%; Yên Bái 19,2%.
Trong 10 năm qua hoạt động phòng chống giun sán đã đạt được những kết quả khích lệ như giảm tỉ lệ nhiễm giun, giảm được cường độ nhiễm và giảm tác hại của bệnh giun tới người bệnh và cộng đồng. Tuy nhiên tỉ lệ nhiễm giun ở nhiều địa phương còn cao, đồng thời do nhu cầu thực tiễn và chăm sóc sức khỏe ban đầu, cần mở rộng chương trình, mở rộng đối tượng tẩy giun tại cộng đồng.
Thuốc sử dụng điều trị là Albendazole hoặc Mebendazole. Về liều lượng sử dụng, trẻ em từ 12 tháng tuổi đến dưới 24 tháng tuổi: Albendazole 200mg hoặc Mebendazole 500mg liều duy nhất. Người từ 24 tháng tuổi trở lên dùng Albendazole 400mg hoặc Mebendazole 500mg liều duy nhất.
Đối với cách dùng, uống thuốc vào bất kỳ thời gian nào trong ngày sau khi ăn; trẻ nhỏ phải nghiền thuốc pha với nước uống; nên nhai thuốc tẩy giun và uống với nước.
Các biện pháp phòng bệnh gồm:
- Vệ sinh cá nhân: Rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn, sau khi chơi đùa, sau khi tiếp xúc với đất và sau khi đi đại tiện; luôn cắt móng tay sạch sẽ, không mút ngón tay; luôn đi giày, dép, không ngồi lê trên đất; ăn uống bảo đảm vệ sinh, ăn chín, uống chín.
- Vệ sinh môi trường: Xây dựng và sử dụng nhà tiêu hợp vệ sinh, không dùng phân tươi bón ruộng và cây trồng, không phóng uế bừa bãi; thường xuyên vệ sinh trường lớp, nhà cửa sạch sẽ.
- Giáo dục truyền thông: Tăng cường các biện pháp giáo dục truyền thông phòng chống giun truyền qua đất, nâng cao nhận thức về phòng chống bệnh cho cá nhân và cộng đồng.
Đức Bảo