Thuốc nhắm trúng đích điều trị ung thư buồng trứng mới được Cục quản lý thực phẩm và dược phẩm Mỹ (FDA) phê duyệt là thuốc Zejula (niraparib)
Thuốc có tác dụng điều trị duy trì trì hoãn sự phát triển ung thư, khi mà khối u đã co lại hoàn toàn hoặc một phần với các phương pháp điều trị trước đó. Zejula là chất ức chế poly ADP- ribose polymerase (PARP), ngăn chặn việc sửa chữa AND bị hư hỏng. Do vậy, tế bào ung thư có thể bị sửa chữa ít hơn dẫn đến sự chết của tế bào, làm cho khối u ngừng hoặc chậm phát triển.
Ung thư buồng trứng là loại ung thư gây tử vong hàng đầu trong các ung thư sinh dục nữ; theo nhóm tác giả nghiên cứu Lê Thanh Đức, Đặng Tiến Giang- Bệnh viện K phân tích, đối với ung thư buồng trứng tuổi là một yếu tố liên quan chặt chẽ với tỷ lệ mắc bệnh và tiên lượng bệnh. Một số nghiên cứu cho thấy tuổi mắc ung thư buồng trứng đa phần là sau 65 tuổi, tuy nhiên hiện nay độ tuổi mắc bệnh càng trẻ hơn.
Từ tháng 8/2014 đến tháng 8/2016, tác giả Lê Thanh Đức cùng cộng sự tiến hành nghiên cứu đề tài “Đánh giá kết quả phác đồ gemcitabine trên bệnh nhân ung thư biểu mô buồng trứng tái phát kháng platin tại Bệnh viện K”. Nghiên cứu có 39 đối tượng nghiên cứu tham gia, nhóm tuổi từ 50-70 chiếm tỷ lệ 67%. Tuổi nhỏ nhất là 42 tuổi, lớn nhất là 75 tuổi. Theo phân tích của BS. Đức, hơn 40% đối tượng nghiên cứu có chỉ số toàn trạng kém, vì vậy việc lựa chọn phác đồ và liều điều trị phù hợp cần được đặt ra. Hai triệu chứng thiếu máu và sút cân hay gặp nhất đối với đối tượng nghiên cứu. Có đến 85% bệnh nhân đã ở giai đoạn ung thư 2 và 3. Về mô bệnh học, các u thanh dịch ác tính chiếm đến gần 72%. Thể u dạng nội mạc tử cung chiếm 12%, u tế bào sáng ác tính chiếm 5%.
BS.Đức cho biết lựa chọn nhóm đối tượng nghiên cứu có thời gian tái phát sau điều trị phác đồ có platin dưới 6 tháng. Kết quả nghiên cứu cho thấy có 46% đối tượng nghiên cứu tái phát bệnh tại thời điểm 3-6 tháng sau điều trị hóa chất có platin trước đó. Đây là nhóm bệnh nhân có tiên lượng xấu, điều trị khó khăn. Các vị trí tái phát bệnh thường gặp là phúc mạc mạc nối; hạch, gan. Có 4/39 bệnh nhân tái phát ở 3 vị trí trở lên.
BS. Đức chia sẻ, mục đích của điều trị bệnh ung thư biểu mô buồng trứng giai đoạn tái phát di căn không phải là điều trị khỏi bệnh mà là kéo dài thời gian sống cho người bệnh, giảm nhẹ các triệu chứng do bệnh gây ra. Phương pháp điều trị cho người bệnh này là điều trị toàn thân bằng hóa chất, hóa chất có tác dụng tiêu diệt hoặc kìm hãm sự phát triển tế bào ung thư; tuy nhiên hóa chất cũng gây tổn thương các tế bào lành cơ thể như tủy xương, niêm mạc đường tiêu hóa gây ra những tác dụng phụ cho người bệnh.
Trong nghiên cứu, BS.Đức cho biết sử dụng hóa chất gemcitabine với liều 1000 mg/m2 da, truyền tĩnh mạch ngày 1, ngày 8, ngày 15 chu kỳ 28 ngày. Kết quả cho thấy có 09 bệnh nhân đáp ứng một phần; 09 bệnh nhân giữ nguyên, số còn lại bệnh tiến triển. Tỷ lệ đáp ứng chung là 23%. Kết quả nghiên cứu cũng cho thấy trung bình có 18 tuần bệnh không tiến triển khi sử dụng phác đồ gemcitabine.
Đối với tác dụng phụ của thuốc, độc tính trên hệ tạo máu, dòng bạch cầu đa nhân trung tính là bị ảnh hưởng nhiều nhất bởi hóa chất. Dòng hồng cầu cũng là dòng hay bị giảm khi điều trị hóa chất; trong nghiên cứu có hơn 50% bệnh nhân giảm huyết sắc tố nhẹ ở độ I, không có trường hợp bệnh nhân nào giảm huyết sắc tố độ 4. Đối với dòng tiểu cầu có 36% bệnh nhân không bị giảm tiểu cầu trong quá trình điều trị.
Đối với độc tính trên gan có 38% đối tượng nghiên cứu được ghi nhận, chủ yếu ở mức độ độc tính I,II; không có trường hợp nào men gan độ 3,4. Tỷ lệ người bệnh buồn nôn, nôn gặp 25%. Rụng tóc có tỷ lệ 12%, ỉa chảy 8%, rối loạn thần kinh cảm giác là 2,6%. Tác giả cho rằng phác đồ gemcitabine đơn trị có hiệu quả trong điều trị ung thư biểu mô buồng trứng kháng platin.
Ung thư buồng trứng là loại ung thư hiếm khi được phát hiện sớm, buồng trứng với kích thước bằng đầu ngón tay, nằm dính với đầu vòi trứng trong bụng dưới của phụ nữ. Một khối u cỡ trái chanh vẫn còn tự do di động trong bụng, không làm trở ngại các cơ quan lân cận nên khó phát hiện bệnh. Khi triệu chứng nặng bụng, đau nhức vùng chậu, bụng lớn ngày một rõ ràng, làm người bệnh lo sợ, đi khám bệnh. Chẩn đoán bệnh bằng siêu âm ngả âm đạo, chụp CT, MRI giúp đánh giá rõ căn bệnh. Trong điều trị thường kết hợp phẫu thuật và hóa trị, mọi phụ nữ phải cảnh giác về bệnh ung thư buồng trứng. Đặc biệt những phụ nữ có thành viên trong gia đình bị ung thư vú, ung thư buồng trứng, bản thân đã mắc ung thư vú, ung thư đại tràng, tử cung. Phụ nữ cần đi khám phụ khoa định kỳ, siêu âm vùng bụng chậu.
Lâm Quyên