Nghiên cứu của CN. Đỗ Thị Hương cùng cộng sự Khoa Nhi-Bệnh viện Nhiệt Đới Trung ương “Nhận thức về bệnh sởi của các bà mẹ chăm sóc con tại Bệnh viện Nhiệt Đới Trung ương” cho thấy mặc dù các bà mẹ đã có một số kiến thức về bệnh sởi, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế về các nhận thức trong chăm sóc và phòng bệnh.
Nghiên cứu được thực hiện trên 81 bà mẹ đang chăm sóc con dưới 5 tuổi, mắc bệnh sởi vào năm 2014. Tiêu chuẩn chẩn đoán xác định trẻ mắc bệnh sởi dựa theo tiêu chuẩn chẩn đoán của Bộ Y tế ban hành, cụ thể trẻ có biểu hiện lâm sàng của bệnh sởi và phát hiện được kháng thể đặc hiệu IgM vi rút sởi.
Kết quả nghiên cứu cho thấy nhiều bà mẹ đã có một số kiến thức cơ bản, như biết bệnh lây truyền qua đường hô hấp (85%); bệnh sởi nguy hiểm vì có biến chứng và có thể tử vong (95%); biểu hiện của bệnh là sốt và phát ban (91%). Tuy nhiên, các bà mẹ còn có một số hạn chế như đều cho rằng khi mắc bệnh sởi cần kiêng nước; kiêng ăn, hoặc kiêng cả ăn và nước (79%). Chính những kiến thức sai này của các bà mẹ gây ảnh hưởng đến khâu vệ sinh, chăm sóc trẻ ốm, làm tăng các nguy cơ nhiễm khuẩn, trẻ có nguy cơ sụt cân, thậm chí có thể dẫn đến suy dinh dưỡng.
Kết quả nghiên cứu cho thấy các bà mẹ cho rằng trẻ bị sởi là do trẻ xung quanh nhà cùng bị mắc dẫn đến lây lan bệnh (17,3%), hoặc do có dịch (54,3%), thậm chí không biết (11,1%). Chỉ có 17,3% số bà mẹ cho rằng trẻ mắc sởi do không tiêm phòng bệnh. Khi được hỏi về nguyên nhân gây bệnh sởi, chỉ có 39,5% số bà mẹ biết nguyên nhân gây bệnh là do vi rút, trong khi 24,7% chưa biết nguyên nhân.
Đối với kiến thức bệnh sởi có thể phòng được chỉ có 67,9% bà mẹ biết được điều này; có 13,6% các bà mẹ cho rằng để phòng bệnh sởi cần đeo khẩu trang hoặc hạn chế tiếp xúc (6,2%); 7,4% chưa biết phòng bệnh sởi bằng cách nào. Có 29,6% bà mẹ cho rằng tiêm phòng không phòng được bệnh sởi. Thực tế cho thấy, có một nửa trẻ ở độ tuổi cần tiêm phòng sởi nhưng chưa được tiêm phòng, lý do không cho trẻ đi tiêm phòng là do bận việc, trẻ đang ốm hoặc sợ tai biến. Nhất là lý do trẻ ốm (bệnh) bất cứ vắc xin gì đều không tiêm.
Kết quả nghiên cứu cho thấy gần 10% các bà mẹ không biết thời điểm nào cần tiêm phòng sởi cho trẻ hoặc cho rằng trẻ 6 tháng cần được tiêm phòng sởi (9,9%).
Đối với mũi tiêm sởi nhắc lại, chỉ có 39,5% bà mẹ cho rằng cần tiêm nhắc lại, 39% bà mẹ cho rằng cần phải cân nhắc việc tiêm nhắc lại, gần 20% cho rằng cần được hướng dẫn tư vấn thêm.
Tác giả nghiên cứu đã đưa ra kiến nghị là cần tăng cường tư vấn, giáo dục cho các bà mẹ có con dưới 5 tuổi về cách chăm sóc và phòng bệnh sởi; các cơ quan thông tin đại chúng và kênh truyền thông trực tiếp cần phối hợp và có chiến lược cụ thể để nâng cao nhận thức thái độ, hành vi của bà mẹ đối với việc đưa con đi tiêm phòng vắc xin sởi.
Chúng ta biết rằng, bệnh sởi là bệnh do vi rút gây ra, bệnh lây lan nhanh trong cộng đồng qua đường hô hấp. Theo Tổ chức Y tế Thế giới; cho đến nay bệnh sởi vẫn còn phổ biến trên thế giới và là một trong các nguyên nhân gây tử vong ở trẻ dưới 5 tuổi. Tại Việt Nam, từ khi thực hiện chương trình tiêm chủng mở rộng, bệnh sởi có xu hướng ngày càng hiếm gặp; tuy nhiên trong những tháng cuối năm 2013, đầu năm 2014 các đợt dịch sởi đã xảy ra tại một số tỉnh, thành phố trong đó có Hà Nội. Trong đợt dịch này, có nhiều trẻ mắc bệnh sởi đang ở độ tuổi tiêm chủng, cũng như chưa đến độ tuổi tiêm chủng trong chương trình tiêm chủng mở rộng quốc gia…
Tại tỉnh Khánh Hòa, thực hiện chiến dịch tiêm phòng vắc xin sởi-Rubella từ tháng 9/2014 đến tháng 3/2015 đã tiêm cho 263.023 trẻ trong độ tuổi 1-14 tuổi, đạt 97,99% cao hơn so với mục tiêu, đảm bảo chất lượng an toàn tại tất cả điểm tiêm. Sau tiêm chủng chỉ có 168 trẻ có phản ứng nhẹ sau tiêm, chiếm tỷ lệ 0,06%; không có trường hợp nào phản ứng nặng và tai biến xảy ra.
Theo báo cáo của Trung tâm Y tế Dự phòng tỉnh Khánh Hòa, trong 6 tháng đầu năm 2015, toàn tỉnh chỉ ghi nhận 03 trường hợp mắc sởi, giảm 94,1% so cùng kỳ năm 2014; đây là kết quả của việc thực hiện tốt công tác tiêm chủng phòng bệnh sởi. Theo Cục Y tế Dự phòng Bộ Y tế, chất lượng vắc xin sởi chương trình tiêm chủng mở rộng và vắc xin sởi tiêm dịch vụ là như nhau, các bà mẹ cần cho con của mình tiêm chủng sởi theo đúng thời gian của Bộ Y tế quy định trong chương trình tiêm chủng mở rộng, không chờ vắc xin dịch vụ mà bỏ lỡ thời điểm tiêm phòng bệnh cho con em mình.
Thành Long