Theo chuyên gia tim mạch, ECG là phương thức duy nhất có khả năng chẩn đoán được nhồi máu cơ tim ST chênh lên (STEMI). Nó là công cụ quan trọng nhất trong việc xác định thời điểm khởi phát biến cố mạch vành và tái thông mạch máu ngay lập tức. Nó đóng vai trò như là cơ sở duy nhất để quyết định rằng liệu bệnh nhân có cần liệu pháp tiêu sợi huyết hay can thiệp mạch cấp cứu hay không? Do đó, ECG vẫn là trung tâm của quá trình ra quyết định trong quản lý bệnh nhân hội chứng vành cấp.
ECG giúp cung cấp thông tin hữu ích đối với liệu pháp tái tưới máu đã thành công hay không.
ECG có thể xác định động mạch thủ phạm, định khu tổn thương nằm ở đầu gần hay đầu xa và qua đó dự đoán được mức độ, diện tích vùng cơ tim gặp nguy hiểm. Định danh động mạch thủ phạm còn giúp dự đoán các biến chứng có thể xảy ra dựa trên cơ sở bản đồ cấp máu của mạch vành.
Đối với sử dụng liệu pháp tiêu sợi huyết, các chuyên gia tim mạch cho rằng ST chênh lên trong hội chứng vành cấp là một cấp cứu nội khoa đòi hỏi phải tái thông ngay lập tức động mạch bị tắc với liệu pháp tiêu sợi huyết hoặc với can thiệp mạch vành qua da (PCI). Diện tích vùng nhồi máu có thể được giới hạn nếu tái tưới máu động mạch bị tắc được thực hiện kịp thời và thành công.
Theo khuyến cáo của AHA/ACC, khoảng thời gian chỉ định liệu pháp tiêu sợi huyết lên đến 12h sau khi khởi phát triệu chứng. Thậm chí có thể nới rộng lên đến 24h nếu các triệu chứng của bệnh nhân vẫn còn kéo dài hoặc đau ngực kiểu “lắp bắp” (tăng rồi lại giảm) và đoạn ST vẫn còn chênh lên tại thời điểm đó. Thuốc tiêu sợi huyết nên được chỉ định trong vòng 30 phút sau khi bệnh nhân vào viện (thời gian cửa sổ - kim).
Các kết quả thu được tốt nhất là khi thuốc tiêu sợi huyết được cho trong vòng 1 đến 2 giờ sau khởi phát triệu chứng bởi vì thuốc tiêu sợi huyết là thuốc phụ thuộc thời gian và càng có hiệu quả nếu được cho sớm.
Tiêu chuẩn để chỉ định thuốc tiêu sợi huyết ở bệnh nhân có thiếu máu cơ tim cấp đó là ST chênh lên hoặc block nhánh trái (LBBB) mới xuất hiện.
Đoạn ST chênh lên đó là, ST chênh lên > 1mm ở ít nhất 2 chuyển đạo kế cận nhau. Đoạn ST chênh được đo bởi điểm J. Điểm J là điểm nối giữa phần cuối cùng của phức bộ QRS và phần bắt đầu của đoạn ST. Đoạn T-P đi trước đóng vai trò là đường cơ sở để đo mức độ chênh của đoạn ST. Khoảng PR sẽ được dùng thay thế nếu đoạn T-P quá ngắn hoặc bị che lấp bởi sóng U hoặc sóng P trong nhịp nhanh xoang.
Trường hợp LBBB mới khởi phát, sự hiện diện của LBBB sẽ che giấu đi những thay đổi trong ECG của nhồi máu cơ tim. Nếu LBBB mới xuất hiện (hoặc khả năng mới xuất hiện) và đi kèm với các triệu chứng của thiếu máu cơ tim cấp thì có chỉ định liệu pháp tiêu sợi huyết.
Không chỉ định liệu pháp tiêu sợi huyết (và có thể là chống chỉ định) ở những bệnh nhân thiếu máu cơ tim cấp có ST chênh xuống hoặc sóng T đảo ngược, thậm chí ngay cả khi men tim (troponin) có tăng đi chăng nữa (trường hợp nhồi máu cơ tim ST không chênh).
ECG được coi là phương thức quan trọng nhất không chỉ trong việc lựa chọn bệnh nhân cho liệu pháp tiêu sợi huyết mà còn trong theo dõi đáp ứng điều trị. Một trong những dấu hiệu sớm nhất báo hiệu tái tưới máu thành công trong liệu pháp tiêu sợi huyết đó là giảm đau ngực và giảm được độ chênh của đoạn ST ít nhất 50% trong vòng 60 đến 90 phút sau khi bắt đầu tiêu sợi huyết. Nếu điều này không xảy ra thì PCI nên được cân nhắc.
Những dấu hiệu khác báo hiệu tái tưới máu thành công bao gồm sóng T đảo ngược xảy ra trong những giờ đầu và sự hiện diện của nhịp tự thất gia tốc.
Đối với can thiệp mạch vành qua da (PCI), PCI tiên phát đòi hỏi dùng catheter thông tim ngay lập tức và là phương pháp tái tưới máu được ưu tiên ở những bệnh nhân STEMI. Các guidelines của AHA/ACC khuyến cáo rằng PCI tiên phát nên được thực hiện trong vòng 90 phút kể từ lúc nhận được sự chăm sóc đầu tiên của nhân viên cấp cứu (gọi là thời gian cửa bóng). Không giống như tiêu sợi huyết, phương pháp này tỏ ra hiệu quả hơn trong việc tái lập dòng máu nuôi tim bất chấp thời gian kéo dài của các triệu chứng. Nó là phương pháp được ưu tiên lựa chọn ở những bệnh nhân huyết động không ổn định, khi triệu chứng kéo dài trên 3 giờ hoặc nghi ngờ chẩn đoán nhồi máu cơ tim ST chênh lên.
Hữu Lai