Bệnh động mạch vành là bệnh thường gặp ở các nước. Tăng huyết áp là một trong các yếu tố nguy cơ chính của bệnh động mạch vành. Kết quả của nhiều nghiên cứu cho thấy tăng huyết áp làm tăng nguy cơ bệnh động mạch vành lên 3 lần, khi phối hợp các yếu tố nguy cơ khác sẽ làm tăng theo cấp số nhân nguy cơ bệnh động mạch vành. Do vậy, việc chẩn đoán sớm bệnh động mạch vành ở người bệnh tăng huyết áp có ý nghĩa rất quan trọng.

Xạ hình tưới máu cơ tim là phương pháp chẩn đoán bệnh động mạch vành dựa trên những biến đổi có tính chất sinh lý của lưu lượng máu động mạch vành. Ở bệnh nhân tăng huyết áp các nghiên cứu cho thấy độ nhạy chẩn đoán của phương pháp xạ hình tưới máu cơ tim là khá cao, từ 67% - 100%; tuy nhiên độ đặc hiệu là từ 36% đến 94%; các tác giả cho rằng có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến giá trị chẩn đoán của phương pháp, trong đó có block nhánh trái.
Vừa qua, nhóm tác giả nghiên cứu Hà Quang Tạo cùng cộng sự Trung tâm Tim mạch, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Hải Dương; Viện Tim mạch, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 tiến hành nghiên cứu đề tài “Kết quả xạ hình tưới máu cơ tim trong chẩn đoán bệnh động mạch vành ở bệnh nhân tăng huyết áp nguyên phát có block nhánh trái”. Đối tượng nghiên cứu có 71 bệnh nhân được chẩn đoán tăng huyết áp, có block nhánh trái trên điện tâm đồ, có biểu hiện lâm sàng/điện tâm đồ khi nghi có dấu hiệu thiếu máu cục bộ cơ tim tại khoa Nội Tim mạch, Bệnh viện Quân đội 108. Các bệnh nhân có tiền sử bệnh động mạch vành được chẩn đoán bằng phương pháp chụp mạch vành không mời tham gia nghiên cứu. Tác giả nghiên cứu chẩn đoán thiếu máu cơ tim cục bộ và block nhánh trái trên điện tâm đồ dựa theo tiêu chuẩn Minesota. Xạ hình tưới máu cơ tim được thực hiện dựa theo hướng dẫn của Hội Tim mạch hạt nhân Hoa Kỳ 2008.
Dược chất phóng xạ được sử dụng để chụp là sestamibi gắn với Tc 99m, ghi hình bằng máy SPECT; phân tích kết quả theo 17 vùng hướng dẫn thực hành tim mạch hạt nhân của ACC, AHA và ASNC 2003.
BS Hà Quang Tạo phân tích báo cáo, độ tuổi trung bình đối tượng nghiên cứu là 65,23; trong đó có 55% đối tượng nghiên cứu trên 65 tuổi; nam giới chiếm 86%. Chụp động mạch vành cho kết quả tỷ lệ hẹp động mạch vành > 70%, có tỷ lệ cao là 52,1%. Tăng huyết áp là yếu tố nguy cơ chính của bệnh động mạch vành, nghiên cứu của Mỹ. Tăng huyết áp là thủ phạm gây nên 67% nhồi máu cơ tim. Ở những bệnh nhân block nhánh trái, tỷ lệ mắc bệnh động mạch vành cũng khá cao. Kết quả một số nước tỷ lệ này là gần 40%.

Tác giả nghiên cứu cho biết, đặc điểm hình ảnh trên xạ hình tưới máu cơ tim, khuyết xạ có hồi phục là 60,6%; mức độ khuyết xạ nhẹ - vừa là 64,8%; kết quả cho thấy độ rộng khuyết xạ hẹp – trung bình là 60,5% cao hơn khuyết xạ không hồi phục (25,4%); mức độ khuyết xạ nặng là 33,8%; khuyết xạ diện rộng là 38%. Tỷ lệ bệnh nhân có khuyết xạ vừa – nặng có hẹp động mạch vành > 70% cao hơn đối với nhóm bệnh nhân có khuyết xạ mức độ nhẹ là 28%. Tác giả nghiên cứu nhận xét, hình ảnh khuyết xạ trên xạ hình tưới máu cơ tim thể hiện sự suy giảm lưu lượng máu động mạch vành do tổn thương động mạch vành, do đó mức độ khuyết xạ cũng thể hiện mức độ tổn thương cơ tim. Nghiên cứu cũng cho thấy có 35% bệnh nhân khuyết xạ mức độ vừa – nặng khi chụp động mạch vành không có hẹp > 70%. Mặc dù bệnh nhân block nhánh trái có tỷ lệ cao bị bệnh động mạch vành, tuy nhiên cũng xảy ra ở các bệnh cơ tim không do thiếu máu cục bộ. Có những nghiên cứu cho thấy, những bệnh nhân có block nhánh trái có kết quả chụp động mạch vành cảm quang bình thường, khi làm xạ hình tưới máu cơ tim thường có khuyết xạ ở vách, đặc biệt khi làm gắng sức thể lực hoặc gắng sức dobutamin. Một số nghiên cứu cho thấy có ¾ trường hợp dương tính giả ở bệnh nhân block nhánh trái là có khuyết xạ ở vách. Trong nghiên cứu giá trị chẩn đoán của xạ hình tưới máu cơ tim có độ nhạy là 89,2%; độ đặc hiệu là 35,3%. Về độ nhạy, độ đặc hiệu tác giả nghiên cứu cho rằng phụ thuộc vào phương pháp thực hiện và dược chất phóng xạ; tuy nhiên hầu hết các nghiên cứu cho rằng bệnh nhân có block nhánh trái thì độ đặc hiệu của xạ hình tưới máu cơ tim là thấp. Các khuyết xạ dương tính giả không liên quan đến thiếu máu cục bộ đã làm giảm độ đặc hiệu ở bệnh nhân có block nhánh trái, cơ chế là do sự hoạt động chậm và không đồng bộ của vách liên thấp.
Tác giả Hà Quang Tạo kết luận nghiên cứu, ở bệnh nhân tăng huyết áp có block nhánh trái, tỷ lệ khuyết xạ có hồi phục là 60,6%; khuyết xạ mức độ nhẹ, vừa và nặng là 33,8%; 31% và 33,8%. Diện khuyết xạ hẹp đến trung bình là 60,5% cao hơn diện rộng là 38%. Tỷ lệ hẹp động mạch vành > 70% là 52,1%.
Nguyên Khải