Siêu âm là một phương pháp thăm dò không can thiệp được áp dụng rộng rãi trong sản phụ khoa. Ngoài áp dụng siêu âm để thăm dò hình thái thái thai, siêu âm Doppler còn có vai trò thăm dò tình trạng tuần hoàn của thai từ đó có thể tiên lượng được tình trạng sức khỏe của thai nhi khi thai còn trong tử cung. 

Trên thế giới đã có nhiều nghiên cứu về Doppler ống tĩnh mạch ở thai bình thường và thai chậm phát triển trong tử cung. Các nghiên cứu đã chứng tỏ siêu âm Doppler ống tĩnh mạch là một trong những thăm dò quan trọng giúp đánh giá tình trạng tuần hoàn ở những thai chậm phát triển trong tử cung. Thăm dò Doppler ống tĩnh mạch có thể giúp các bác sĩ biết được bất thường về tuần hoàn thai, góp phần cải thiện việc quản lý thai chậm phát triển trong tử cung. Ở Việt Nam các nghiên cứu mới chỉ tập trung vào động mạch rốn, động mạch não, động mạch tử cung ở thai bình thường và thai bệnh lý, cho đến nay, nghiên cứu về Doppler ống tĩnh mạch còn rất ít, và chưa có nghiên cứu nào cho thấy sự thay đổi về chỉ số Doppler ống tĩnh mạch ở thai chậm phát triển trong tử cung so với thai bình thường.

Từ tháng 4/2014 đến tháng 1/2017, nhóm tác giả nghiên cứu Nguyễn Thị Hồng cùng cộng sự Trường Đại học Y Dược Thái Nguyên, Bệnh viện đa khoa Tâm Anh; bệnh viện Phụ sản Trung ương, tiến hành nghiên cứu mô tả cắt ngang báo cáo đề tài “Nhận xét sự thay đổi chỉ số Doppler ống tĩnh mạch ở thai chậm phát triển trong tử cung so với thai bình thường ở tuổi thai từ 32 đến 33 tuần”.

Các chỉ số trong nghiên cứu là tuổi mẹ, tuổi thai, tiền sử sản khoa; chỉ số Doppler ống tĩnh mạch: chỉ số xung (PI), chỉ số trở kháng (RI), tỷ lệ S/a; chỉ số xung của Doppler ống tĩnh mạch; trọng lượng khi sinh.

Quy trình thu thập số liệu:

Phỏng vấn các thai phụ: tuổi, địa chỉ, tiền sử, kết quả khám thai; siêu âm thai đo kích thước và ước lượng cân nặng thai; siêu âm Doppler ống tĩnh mạch.

Thai nằm yên khi thực hiện thăm dò, sử dụng lát cắt dọc giữa phải, phóng to hình ảnh để lồng ngực và bụng thai chiếm toàn bộ màn hình.

Trên lát cắt dọc giữa đi qua tâm thất phải, sử dụng Doppler màu để xác định, sẽ thấy động mạch chủ dưới đi dọc phía trước cột sống có đường kính lớn. Phía trước trên ngang ngực thai là thất phải của tim thai nối liền với tĩnh mạch chủ dưới chạy dọc phía trước động mạch chủ. Điểm mốc dễ thấy nhất là tĩnh mạch rốn chảy vào gan thai, đi theo tĩnh mạch rốn ta sẽ gặp một nhánh nối từ tĩnh mạch rốn vào tĩnh mạch chủ dưới, đó chính là ống tĩnh mạch.

Tác giả nghiên cứu phân tích báo cáo, tuổi thai phụ, ở nhóm thai chậm phát triển trong tử cung có tuổi > 35 và 18-24 chiếm tỷ lệ khá cao điều này phù hợp với các nghiên cứu trước phụ nữ ở độ tuổi > 35 và < 20 thì tỷ lệ thai chậm phát triển trong tử cung cao hơn các nhóm khác. Khi bà mẹ mang thai còn trẻ tuổi cơ thể chưa phát triển hoàn thiện thiếu kiến thức về chăm sóc thai nghén ngược lại khi bà mẹ lớn tuổi thì sức khỏe giảm sút đồng thời bị chi phối bởi công việc nên không có thời gian chăm sóc thai nghén. Đây là những nguyên nhân gây ra thai chậm phát triển trong tử cung. Ở những thai bình thường thai phụ có độ tuổi từ 25-35 tuổi chiếm nhiều nhất đây là độ tuổi người phụ nữ mang thai thuận lợi nhất ít xảy ra các bệnh lý và biến chứng trong thời kỳ mang thai.

Bàn luận về giá trị trung bình của các chỉ số PI, RI, S/a ống tĩnh mạch: kết quả nghiên cứu cho thấy ở thai bình thường giá trị trung bình của chỉ số xung: 0,73+0,13 chỉ số trở kháng: 0,68+0,16, tỷ lệ S/a: 2,21+0,56. Kết quả nghiên cứu của tác giả cũng gần giống với một số tác giả khác trên thế giới. Barthman, Tongpraser, Marcolin, cao hơn so với giá trị trung bình của Turan sự khác biệt về các chỉ số Doppler ống tĩnh mạch có sự khác nhau giữa các nghiên cứu có thể do: Sự phát triển của người Việt Nam khác với người Châu Âu. Do vậy cần có hằng số sinh lý về chỉ số Doppler ống tĩnh mạch ở thai bình thường cho từng chủng tộc dân số điều đó có ý nghĩa quan trọng trong thực tiễn lâm sàng, giúp theo dõi thai nghén bình thường từ đó giúp phát hiện thai bất thường.

Tác giả nghiên cứu có kết luận, chỉ số xung, chỉ số trở kháng, tỷ lệ S/a ở thai chậm phát triển cao hơn so với thai bình thường. Sự thay đổi về chỉ số Doppler ống tĩnh mạch ở thai chậm phát triển trong tử cung so với thai bình thường có ý nghĩa thống kê.
Hồng Sơn