Tại Hội nghị khoa học Phẫu thuật Thần kinh Việt Nam lần thứ 16 được tổ chức tại thành phố Nha Trang tháng 12/2015, TS BS Nguyễn Trọng Yên – Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 đã báo cáo đề tài “Nghiên cứu đánh giá kết quả phẫu thuật điều trị hẹp ống sống thắt lưng cùng do thoái hóa có sử dụng hệ thống nẹp vít bán động Isobar”.
Nghiên cứu thực hiện từ tháng 6/2013 đến tháng 4/2015, có 40 bệnh nhân đủ điều kiện tham gia. Các thang điểm VAS, ODI và Roland-Morris được dùng để đánh giá hiệu quả lâm sàng. Về phương pháp phẫu thuật, tác giả nghiên cứu đã thực hiện mở cung sau giải chèn ép, lấy đĩa đệm và đặt nẹp Isobar, hiện nay đây là phương pháp chủ yếu chiếm tỷ lệ hơn 80%.
Kết quả phẫu thuật tại thời điểm bệnh nhân ra viện cho thấy mức độ đau chân theo thang điểm VAS trước mổ là 5,45; sau mổ là 1,5 (p < 0,001). So sánh chiều cao đĩa đệm, thời điểm trước mổ là 9,59 mm, sau mổ là 13,02 mm; đối với chiều cao lỗ liên hợp trước mổ là 15,16 mm; sau mổ là 18,07mm; như vậy là bệnh nhân được cải thiện rõ và có ý nghĩa thống kê p < 0,001.
Sau 6 tháng, có 35 bệnh nhân được kiểm tra đầy đủ lâm sàng và Xquang, đau lưng trước mổ mức độ đau VAS là 6,85; sau mổ 6 tháng giảm còn 1,1 (p < 0,001); đối với đau chân mức độ đau VAS là 5,45 trước mổ; sau mổ giảm còn 0,8 (p < 0,001). Đối với giảm chức năng cột sống theo thang điểm ODI, trước mổ là 69,72; sau mổ 6 tháng là 19,57; đối với thang điểm Roland-Morris trước mổ là 62,88; sau mổ 6 tháng là 18,45 (p < 0,001).
Theo tác giả nghiên cứu, hẹp ống sống thắt lưng thể trung tâm kết quả sớm sau phẫu thuật chủ yếu liên quan đến vấn đề giải chèn ép nhiều hơn là vấn đề đặt dụng cụ. Còn đối với thể ngách bên hay thể lỗ ghép, việc căng giãn phục hồi chiều cao khoang gian đốt và chiều cao lỗ liên hợp là yếu tố chính tạo nên hiệu quả phẫu thuật. Theo nhiều nghiên cứu cho thấy hệ thống nẹp vít cuống đốt bán động Isobar hiệu quả hơn so với các dụng cụ như X-Stop, Diam, Coflex, Intraspine. Khi sử dụng hệ thống nẹp vít qua cuống bán động Isobar ngoài việc căng giãn phục hồi lại chiều cao đĩa đệm nên hơi giãn một chút khoảng từ 3-5 mm để tạo biên độ cho bộ phận đàn hồi của thanh dọc hoạt động. Tuy nhiên nếu căng giãn quá mức có thể gây căng rễ thần kinh, vì vậy trong mổ phải kiểm tra độ căng chùng của rễ thần kinh.
Kết quả sau mổ 6 tháng về mức độ đau lưng, đau chân, chức năng của cột sống đều cải thiện tốt và có ý nghĩa thống kê so với trước mổ, tác giả nghiên cứu đã khẳng định hiệu quả của phẫu thuật trên hai phương diện là giải ép thần kinh và phục hồi, duy trì chức năng của cột sống. Tuy nhiên người bệnh lâu dài quá trình thoái hóa tiếp tục phát triển vì vậy cần phải theo dõi lâu dài sau phẫu thuật như có mất vững cột sống, vấn đề hẹp tái phát…Tuy nhiên ưu điểm của các dụng cụ bán động nói chung và Isobar nói riêng là làm hạn chế quá trình thoái hóa tiến triển ở các mức lân cận; kiểm tra quá trình thoái hóa này tốt nhất là chụp cộng hưởng từ.
Chúng ta biết rằng hẹp ống sống là tình trạng thu hẹp thể tích ống sống gây nên sự đè ép các thành phần trong ống sống như tủy sống, rễ thần kinh, mạch máu. Hẹp ống sống có thể gặp do nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó thoái hóa là nguyên nhân thường gặp nhất. Phẫu thuật hẹp ống sống thắt lưng có mục đích là giải phóng chèn ép thần kinh. Nguy cơ của phẫu thuật là làm mất vững cột sống, đặc biệt là các hệ thống nẹp vít cố định qua cuống đã được ứng dụng để dự phòng nguy cơ này. Những nghiên cứu có theo dõi lâu dài cho thấy, việc sử dụng các phương tiện kết ghép xương sau phẫu thuật giải chèn ép cho các hẹp ống sống thắt lưng có ưu điểm là cố định cột sống chắc chắn song lại có nhược điểm có thể gây thoái hóa tiến triển ở các mức lân cận, nguyên nhân là do cột sống bị giảm khả năng vận động. Để giải quyết tình trạng này, hệ thống cố định cột sống động (dynamic fixation) đã ra đời và áp dụng trên lâm sàng. Isobar là một trong những hệ thống đó qua bộ nẹp vít bán động. Hệ thống Isobar vừa có tác dụng cố định cột sống, phục hồi và duy trì chiều cao khoang gian đốt vừa đảm bảo được khả năng vận động của một đơn vị vận động cột sống.
  Hữu Lai