Tại hội nghị khoa học Bệnh viện Y học cổ truyền và Phục hồi chức năng Khánh Hòa năm 2015, Bs Nguyễn Lộc và cộng sự đã báo cáo đề tài “Đánh giá tác dụng giảm đau bằng phương pháp châm cứu trên bệnh nhân thoái hóa khớp gối”.
Nghiên cứu được thực hiện từ tháng 4/2013 đến tháng 11/2014, có 60 bệnh nhân tuổi trên 38 tham gia; chia làm hai nhóm: nhóm một điều trị bằng châm thường, nhóm hai điều trị bằng châm và cứu.
Kết quả nghiên cứu cho thấy ở nhóm I nữ giới có 22 người, nhóm II nữ giới 26 người tham gia nghiên cứu.
Thời gian mắc bệnh trên 6 tháng, nhóm I có 4 người, nhóm II có 3 người; mắc bệnh 1 – 3 tháng, nhóm I có 5 người, nhóm II có 7 người. Chung cho cả hai nhóm nữ giới chiếm tỷ lệ 80%.
Kết quả nghiên cứu cho thấy đánh giá mức độ đau của cả hai nhóm sau 15 lần điều trị châm tỷ lệ bệnh nhân không đau và đau nhẹ của cả 2 nhóm đều tăng so với trước điều trị; mức độ không đau và đau nhẹ của nhóm I là 80%; nhóm II là 96% (p<0,05).
Đối với kết quả sự cải thiện vận động khớp gối sau 15 ngày điều trị qua 15 lần châm, đa số bệnh nhân ở cả 2 nhóm nghiên cứu có kết quả cải thiện tầm vận động ở mức tốt, nhóm I đạt tỷ lệ là 50%, nhóm II đạt tỷ lệ 80%(p<0,05).
Tác giả nghiên cứu cho biết kết quả điều trị sau 15 lần châm đa số bệnh nhân cả 2 nhóm nghiên cứu có kết quả điều trị ở mức khỏi, nhóm I chiếm tỷ lệ 33,3%; nhóm II có tỷ lệ là 73,3% (p<0,05).
Theo Bs Nguyễn Lộc, thoái hóa khớp gối là hậu quả của quá trình cơ học và sinh học làm mất cân bằng giữa tổng hợp và hủy hoại sụn và xương dưới sụn, sự mất cân bằng này có thể được bắt đầu bởi nhiều yếu tố: di truyền, phát triển, chuyển hóa và chấn thương; Biểu hiện cuối cùng của thoái hóa khớp là các thay đổi hình thái, sinh hóa, phân tử và cơ sinh học của tế bào và chất cơ bản của sụn dẫn đến nhuyễn hóa, nứt loét và mất sụn khớp, xơ hóa xương dưới sụn; tạo gai xương và hóa xương dưới sụn.
Thoái hóa khớp gối thường gặp ở nữ giới. Theo tiêu chuẩn chẩn đoán của Hội thấp khớp Mỹ - ACR gồm có gai xương ở khớp trên film Xquang; dịch khớp là dịch thoái hóa; tuổi trên 38; cứng khớp dưới 30 phút; có dấu lục khục khi cử động khớp.
Theo Y học cổ truyền, bệnh thoái hóa khớp thuộc thể phong hàn thấp sẽ có các triệu chứng như đau khớp gối, gặp lạnh đau tăng lên, sắc mặt xanh, nhợt nhạt; chất lưỡi nhạt màu, rêu lưỡi mỏng nhờn dính; Đau mạn tính lâu ngày ê ẩm, mỏi, đau nhiều về đêm, nằm nghỉ không đỡ đau, thích xoa bóp, ngại vận động, ngoài ra tay chân lạnh, sợ lạnh.
Theo dõi các chỉ tiêu lâm sàng, đánh giá mức độ đau bằng cách người bệnh tự cho điểm từ 0 đến 10 (theo GsTs Trần Ngọc Ân – Bệnh viện Bạch Mai); đánh giá mức độ đau bằng que hoặc ngón tay đè nén một lực lên vùng thắt lưng theo phương pháp của Ritchie; Đánh giá chức năng vận động theo Steinbroker (Mỹ) theo 4 mức độ; đánh giá mức độ bệnh dựa vào tiêu chí đau và chức năng vận động khớp gối: bình thường dưới 3 điểm; mức độ bệnh nhẹ 3 – 4,5 điểm; bệnh trung bình từ 5 – 11 điểm và bệnh mức độ nặng trên 11 điểm.
Phác đồ điều trị châm tả gồm: A thị huyệt, Độc tỵ, Tất nhãn, Âm lăng tuyền, Phong thị hoặc Phong long, Tất dương quang, Khâu khư. Châm Bổ tại huyệt huyết hải, túc tam lý. Tác dụng khu phong tán hàn trừ thấp thông lạc. Châm tại chỗ A thị huyệt; ở xa huyệt phong thị giúp khu phong, tán hàn thấp, làm mạnh cân cốt, điều khí huyết; Âm lăng tuyền giúp điều vận trung tiêu hóa thấp trệ, châm khâu khư giúp khu phong tà ở bán biểu bán lý.
Đối với các loại thuốc tốt cho sụn khớp, gần đây có nhiều loại như Chondroitin, Glucosamin, UC-II; peptan … Đối với Chondroitin tham gia vào cấu trúc màng tế bào, kích thích tổng hợp các proteoglycan, cùng với collagen và tế bào sụn, nước cấu tạo nên sụn khớp.
Glucosamin là nguyên liệu tổng hợp nên mucopolysacharid thành phần cơ bản cấu tạo nên sụn khớp, nó cũng kích thích tế bào sụn sản xuất proteoglycan cung cấp dưỡng chất cho sụn, giúp tạo dịch khớp. Đối với UC – II là undenatured typ II collagen, có khả năng đi thẳng vào khớp, cung cấp dưỡng chất và bảo tồn phần sụn khớp hư hại ngăn chặn quá trình thoái hóa sụn. UC – II còn giúp cải thiện chất lượng dịch khớp, làm giảm đáng kể tình trạng sưng đau khớp. Đối với peptan là loại peptid đặc biệt, liên quan mật thiết giữa sụn và xương dưới sụn trong tiến trình thoái hóa khớp. Trong quá trình thoái hóa, lớp xương dưới sụn bị tổn thương dẫn đến bất thường tạo thành các màng xương rỗng, vùng xương dày xơ xen kẽ, lâu ngày tạo thành gai xương. Peptan còn có tác dụng kích hoạt các tế bào tạo xương tăng cường hoạt động, giảm thiểu tình trạng hủy xương mất xương, cải thiện mật độ khoáng và sự bền chắc của xương.
Trần Mai