Theo báo cáo của cơ quan phòng chống ma túy và tội phạm của Liên Hiệp quốc (UNODC), chất kích thích dạng Amphetamin (ATS) là loại ma túy phổ biến thứ hai trên thế giới chỉ sau cần sa.
Tại Việt Nam, loại ma túy tổng hợp được sử dụng phổ biến là Methamphetamin, Estasy, Ketamine với tên lóng là hàng đá, thuốc lắc, viên nữ hoàng, ngọc điên, yaba.
Theo báo cáo cơ quan Thường trực phòng, chống Ma túy- Bộ Công an, báo cáo của Bộ Lao động thương binh và Xã hội, hiện cả nước có hơn 222.000 người nghiện ma túy có hồ sơ quản lý. Trong đó 67,5% người đang sinh sống ngoài xã hội; 19% người trong trại tạm giam, tạm giữ, cơ sở giáo dục, trường giáo dưỡng; 13,5% người trong cơ sở cai nghiện bắt buộc.
Năm 2018, các lực lượng chức năng toàn quốc bắt giữ 24.698 vụ với 38.146 đối tượng phạm tội về ma túy; tang vật thu giữ hơn 1,8 tấn heroin, 216 kg thuốc phiện, 141 kg cocain, hơn 1,3 triệu viên và hơn 2 tấn ma túy tổng hợp. So với các năm từ 2015 đến nay, bình quân mỗi năm tăng từ 10-13% số vụ, từ 10-12% về số đối tượng, đặc biệt số lượng ma túy tổng hợp các loại tăng đột biến. Chỉ tính riêng 9 tháng năm 2018, số ma túy các loại thu được đã nhiều hơn cả năm 2917.
Theo hướng dẫn của Cục Phòng, chống HIV/AIDS, sử dụng thang sàng lọc ASSIST để sàng lọc mức độ sử dụng ATS. ASSIST là viết tắt của cụm từ: Alcohol, Smoking, Substance Involvement Screening Test - Là bộ công cụ sàng lọc để đánh giá các mức độ nguy cơ liên quan đến sử dụng các chất có cồn, thuốc lá và các chất gây nghiện, được phát triển bởi những chuyên gia về nghiện chất và những nhà can thiệp lâm sàng của tổ chức Y tế Thế giới (WHO).
Công cụ này được sử dụng tại những cơ sở chăm sóc sức khỏe ban đầu, nơi mà những dấu hiệu chưa được phát hiện hoặc chưa thực sự rõ ràng. ASSIST được thiết kế trung lập về mặt văn hóa nên có thể sử dụng tại nhiều quốc gia, dùng để sàng lọc nhiều chất gây nghiện như chất có cồn, thuốc lá, ma túy trong đó có ATS.
ASSIST sẽ xác định được mức độ nguy cơ sử dụng cho từng chất, được dùng cho các cuộc can thiệp ngắn với khách hàng về việc sử dụng chất gây nghiện. Điểm số sẽ được phân chia thành 3 mức: nguy cơ thấp, nguy cơ trung bình và nguy cơ cao, từ đó sẽ xác định xem can thiệp nào thích hợp nhất cho khách hàng (chưa cần can thiệp, can thiệp ngắn hoặc chuyển gửi tới can thiệp chuyên sâu).
ASSIST thu thập thông tin từ khách hàng về việc sử dụng chất trong cả cuộc đời và trong 3 tháng vừa qua. Nó có thể xác định 1 loạt những vấn đề có liên quan tới việc sử dụng chất như: ngộ độc cấp, sử dụng thường xuyên, sử dụng ở mức nguy cơ cao và những hành vi tiêm chích.
Để tư vấn giúp khách hàng, cán bộ y tế sẽ có đánh giá tổng quan, để xác định mối quan hệ giữa cán bộ y tế và khách hàng; xác định mức độ nghiện ma túy của khách hàng; xây dựng kế hoạch hành động phù hợp với từng khách hàng; đánh giá xem khách hàng có đủ tiêu chí để tham gia chương trình điều trị. Nội dung chính đánh giá tổng quan gồm đánh giá đặc điểm của khách hàng và gia đình; đánh giá việc sử dụng chất gây nghiện và tình trạng nghiện; đánh giá giai đoạn thay đổi hành vi và động cơ thay đổi; sàng lọc sức khỏe tâm thần; xác định vấn đề.
Đức Bảo