Từ tháng 11/2014, Bệnh viện đa khoa tỉnh Khánh Hòa bắt đầu triển khai phương pháp tiêm huyết tương giàu tiểu cầu (platelet rich plasma) cho nhóm các bệnh nhân bị viêm gân mỏm trên lồi cầu xương cánh tay, viêm gân chóp xoay, đứt dây chằng chéo gối dưới sự hướng dẫn và chuyển giao kỹ thuật của Bộ môn Y học Thể thao – Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch thành phố Hồ Chí Minh.
Từ tháng 10/2016 đến tháng 03/2018, bác sĩ CK II Nguyễn Thị Phương Mai – Phó giám đốc BVĐK tỉnh cùng cộng sự đã tiến hành thực hiện nghiên cứu đề tài “Ứng dụng huyết tương giàu tiểu cầu trong điều trị viêm gân mỏm trên lồi cầu ngoài xương cánh tay mạn tính”. Có 50 bệnh nhân được mời tham gia nghiên cứu, bằng cách chọn mẫu không xác suất, thuận tiện trong thời gian nghiên cứu. Các bệnh nhân được khám, chẩn đoán viêm gân mỏm trên lồi cầu ngoài xương cánh tay mạn tính, hội đủ các điều kiện trong tiêu chuẩn chọn mẫu.
Thiết kế nghiên cứu là can thiệp lâm sàng, không đối chứng. Tiêu chuẩn chọn bệnh nhân là người bệnh bị viêm gân mỏm trên lồi cầu ngoài xương cánh tay kéo dài trên 3 tháng; không đáp ứng với các điều trị trước đó như nghỉ ngơi, mang nẹp, vật lý trị liệu, thuốc kháng viêm không steroid, tiêm corticosteroids tại chỗ. Tiêu chuẩn loại trừ là bệnh nhân không đồng ý điều trị; dưới 18 tuổi; có thai; tiêm corticosteroids tại vị trí tổn thương trong vòng 3 tháng; điều trị corticosteroids dạng uống hoặc thuốc kháng viêm không steroid trong vòng 2 tuần gần nhất; ung thư, đặc biệt là ung thư hệ tạo máu hoặc ung thư xương; Hemoglobin < 100 g/L; Số lượng tiểu cầu < 100 G/L; Suy chức năng tiểu cầu.
Theo BS Mai, các bước nghiên cứu được thực hiện trong 26 tuần; ở tuần đầu nhóm nghiên cứu thực hiện khám lâm sàng, chọn bệnh nhân; Đánh giá thang điểm VAS, QuickDASH; Siêu âm đánh giá tổn thương và can thiệp; Xét nghiệm số lượng tiểu cầu/ máu và số lượng tiểu cầu/ PRP; Tách PRP; Tiêm PRP dưới hướng dẫn siêu âm.
Đến tuần thứ 4, nhóm nghiên cứu thực hiện khám đánh giá; Đánh giá thang điểm VAS, QuickDASH; Siêu âm can thiệp; Xét nghiệm số lượng tiểu cầu/ máu và số lượng tiểu cầu/ PRP; Tách PRP; Tiêm PRP dưới hướng dẫn siêu âm.
Đến tuần 12, nhóm nghiên cứu thực hiện khám đánh giá; Đánh giá thang điểm VAS, QuickDASH; Siêu âm can thiệp; Xét nghiệm số lượng tiểu cầu/ máu và số lượng tiểu cầu/ PRP; Tách PRP; Tiêm PRP dưới hướng dẫn siêu âm.
Đến tuần 26, nhóm nghiên cứu thực hiện khám đánh giá; Đánh giá thang điểm VAS, QuickDASH; Siêu âm đánh giá; Thống kê, thu thập số liệu; Đánh giá kết quả.
Như vậy, một liệu trình khám, chẩn đoán và điều trị bằng huyết tương giàu tiểu cầu bao gồm:Khám lâm sàng và đánh giá: 4 lần; Đánh giá thang điểm VAS, QuickDASH: 4 lần; Siêu âm: 4 lần (siêu âm can thiệp: tuần 0,4,12; siêu âm đánh giá: tuần 0,26); Xét nghiệm số lượng tiểu cầu/ máu: 3 lần; Xét nghiệm số lượng tiểu cầu/ PRP: 3 lần; Tách PRP: 3 lần; Tiêm PRP: 3 lần.
Trong suốt quá trình theo dõi, bệnh nhân không được sử dụng bất kỳ loại thuốc kháng viêm hoặc corticosteroids nào.
Qua nghiên cứu, BS CK II Nguyễn Thị Phương Mai có kết luận, đối với hiệu quả điều trị: mức độ cải thiện điểm VAS và điểm QuickDASH giảm dần tại các thời điểm tuần 0, tuần 4, tuần 12 và tuần 26 có ý nghĩa thống kê; Tỷ lệ cải thiện triệu chứng đau là 81.8% và cải thiện chức năng vận động là 78.7% sau 6 tháng điều trị; Độ dày gân duỗi giảm có ý nghĩa thống kê sau 26 tuần điều trị; Có mối liên quan tuyến tính thuận giữa độ dày gân duỗi và thang điểm VAS, QuickDASH tại mỗi thời điểm theo dõi điều trị.
Đối với tính an toàn của phương pháp điều trị bằng PRP tự thân:Biểu hiện thường gặp nhất là đau tại vị trí tiêm chủ yếu trong lần tiêm đầu tiên (80.0%), giảm còn 16.0% trong lần tiêm thứ 3;Không gặp các biến chứng nặng: nhiễm trùng, dị ứng hoặc chảy máu.
Huyết tương giàu tiểu cầu đã chứng tỏ tính hiệu quả và an toàn trong nghiên cứu điều trị viêm gân mỏm trên lồi cầu ngoài xương cánh tay mạn tính tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Khánh Hòa. Huyết tương giàu tiểu cầu cũng đã bắt đầu được ứng dụng mở rộng trong các điều trị bệnh lý khác của hệ cơ xương. Bác sĩ Mai cho rằng những ứng dụng của tiểu cầu ngày càng được mở rộng trong thời gian sắp tới bởi vì sự an toàn và hiệu quả của nó.
Hữu Lai