Từ tháng 11/2014, Bệnh viện đa khoa tỉnh Khánh Hòa bắt đầu triển khai phương pháp tiêm huyết tương giàu tiểu cầu (platelet rich plasma) cho nhóm các bệnh nhân bị viêm gân mỏm trên lồi cầu xương cánh tay, viêm gân chóp xoay, đứt dây chằng chéo gối dưới sự hướng dẫn và chuyển giao kỹ thuật của Bộ môn Y học Thể thao – Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch thành phố Hồ Chí Minh.
Từ tháng 10/2016 đến tháng 03/2018, bác sĩ CKII. Nguyễn Thị Phương Mai – Phó giám đốc BVĐK tỉnh cùng cộng sự đã tiến hành thực hiện nghiên cứu đề tài “Ứng dụng huyết tương giàu tiểu cầu trong điều trị viêm gân mỏm trên lồi cầu ngoài xương cánh tay mạn tính”. Có 50 bệnh nhân được mời tham gia nghiên cứu, bằng cách chọn mẫu không xác suất, thuận tiện trong thời gian nghiên cứu. Các bệnh nhân được khám, chẩn đoán viêm gân mỏm trên lồi cầu ngoài xương cánh tay mạn tính, hội đủ các điều kiện trong tiêu chuẩn chọn mẫu.
Thiết kế nghiên cứu là can thiệp lâm sàng, không đối chứng. Tiêu chuẩn chọn bệnh nhân là người bệnh bị viêm gân mỏm trên lồi cầu ngoài xương cánh tay kéo dài trên 3 tháng; không đáp ứng với các điều trị trước đó như nghỉ ngơi, mang nẹp, vật lý trị liệu, thuốc kháng viêm không steroid, tiêm corticosteroids tại chỗ.
Bác sĩ Mai cho biết, bệnh lý viêm gân mỏm trên lồi cầu ngoài xương cánh tay hay còn gọi là khuỷu tay quần vợt. Đây là tình trạng bệnh lý viêm tiên phát nơi bám gân cơ duỗi cổ tay quay ngắn vào mỏm trên lồi cầu ngoài, tiếp sau là nơi bám của gân cơ duỗi chung các ngón, cơ duỗi cổ tay quay dài, hiếm hơn đến cơ duỗi cổ tay quay trụ và ngửa cẳng tay. Nó có thể xảy ra trong mọi loại thể thao hay bất kỳ công việc đòi hỏi việc sử dụng cánh tay với cường độ mạnh mẽ và lặp đi lặp lại, đặc trưng bởi triệu chứng đau tại vùng lồi cầu ngoài cánh tay gây nên triệu chứng đau và suy giảm chức năng vận động trong các hoạt động thường ngày. Tần xuất mắc bệnh xấp xỉ 1-3% trong quần thể chung. Nhóm tuổi có nguy cơ cao là 35 đến 50 tuổi.
Có nhiều lựa chọn điều trị cho tình trạng này. Một số các phương pháp điều trị bảo tồn thường được lựa chọn bao gồm nghỉ ngơi, thuốc kháng viêm không steroid, băng ép, phục hồi chức năng, châm cứu, tiêm botox. Tiêm corticosteroids được sử dụng từ những năm 1950 và là lựa chọn điều trị đã lâu. Tuy nhiên một số nghiên cứu cho thấy corticosteroids không có hiệu quả điều trị lâu dài và những liệu pháp điều trị truyền thống này không hiệu quả ở những trường hợp kém đáp ứng. Vì vậy nhiều liệu pháp điều trị sinh học được lựa chọn.
Một trong những phương pháp điều trị mới được lựa chọn là huyết tương giàu tiểu cầu (PRP). Hơn 20 năm qua, các phác đồ điều trị tập trung vào việc sử dụng PRP là một chất sinh học tự thân lý tưởng chiết xuất từ máu được sử dụng có hiệu quả ở nhiều chuyên khoa như hàm mặt, thẩm mỹ, cột sống, chỉnh hình và làm lành các vết thương nói chung. Các phức hợp yếu tố tăng trưởng được giải phóng từ tiểu cầu được hoạt hóa làm kích thích cơ chế lành vết thương nhanh, bắt đầu quá trình chữa lành tự nhiên cho cơ thể. Thêm vào đó, PRP có đặc tính kháng khuẩn có thể đóng góp vào sự ngăn ngừa nhiễm trùng. Nhiều nghiên cứu đã chứng tỏ hiệu quả điều trị của PRP trên bệnh lý viêm gân mỏm trên lồi cầu ngoài xương cánh tay. Tuy nhiên vẫn có những bàn cãi về hiệu quả điều trị của PRP. Một số kết quả nghiên cứu cho thấy không có sự khác biệt giữa PRP với các phương pháp điều trị bảo tồn khác.
Theo bác sĩ Mai, trên toàn quốc sử dụng phương pháp PRP còn khá mới, chưa có báo cáo nghiên cứu nào về sử dụng PRP tự thân trong điều trị các bệnh xương khớp nói chung và bệnh lý viêm gân mỏm trên lồi cầu ngoài xương cánh tay mạn tính nói riêng.
Bác sĩ Mai có kết luận cho nghiên cứu sau khi thực hiện phương pháp PRP trên 50 người bệnh tự nguyện tham gia, cụ thể như sau:
Về hiệu quả điều trị: Mức độ cải thiện điểm VAS và điểm QuickDASH giảm dần tại các thời điểm tuần 0, tuần 4, tuần 12 và tuần 26 có ý nghĩa thống kê; Tỷ lệ cải thiện triệu chứng đau là 81.8% và cải thiện chức năng vận động là 78.7% sau 6 tháng điều trị; Độ dày gân duỗi giảm có ý nghĩa thống kê sau 26 tuần điều trị; Có mối liên quan tuyến tính thuận giữa độ dày gân duỗi và thang điểm VAS, QuickDASH tại mỗi thời điểm theo dõi điều trị.
Đối với tính an toàn của phương pháp điều trị bằng PRP tự thân: Biểu hiện thường gặp nhất là đau tại vị trí tiêm chủ yếu trong lần tiêm đầu tiên (80.0%), giảm còn 16.0% trong lần tiêm thứ 3; Không gặp các biến chứng nặng: nhiễm trùng, dị ứng hoặc chảy máu.
Huyết tương giàu tiểu cầu đã chứng tỏ tính hiệu quả và an toàn trong nghiên cứu điều trị viêm gân mỏm trên lồi cầu ngoài xương cánh tay mạn tính tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Khánh Hòa. Huyết tương giàu tiểu cầu cũng đã bắt đầu được ứng dụng mở rộng trong các điều trị bệnh lý khác của hệ cơ xương. Bác sĩ Mai cho rằng những ứng dụng của tiểu cầu ngày càng được mở rộng trong thời gian sắp tới bởi vì sự an toàn và hiệu quả của nó.
Lâm Quyên