Tác giả D.Metzger cùng cộng sự Trung tâm nghiên cứu nghiện, Trường Đại học Penusylvania Mỹ, Trường Đại học Y Dược thành phố Hồ Chí Minh đã tiến hành nghiên cứu đề tài “ Điều trị lồng ghép nghiện và HIV: Điều trị thay thế bằng Buprenophine/Naloxone – Bước đầu áp dụng tại Việt Nam”.
Theo nhóm tác giả nghiên cứu, tại Việt Nam số người điều trị lồng ghép nghiện – HIV còn hạn chế. Tháng 11/2013 nhóm nghiên cứu thực hiện chương trình điều trị nghiện lồng ghép tại Trung tâm điều trị HIV ở quận Gò Vấp thành phố Hồ Chí Minh. Tất cả bệnh nhân tham gia nghiên cứu đều đã điều trị bằng Methadone hoặc buprenorphine/naloxone). Các đối tượng nghiên cứu được làm xét nghiệm HIV và HCV, được tư vấn về sử dụng chất gây nghiện và các nguy cơ bị lây nhiễm HIV, viêm gan vi rút C. Sau 6 tháng nghiên cứu theo dõi các đối tượng nghiên cứu, kết quả có 296 người tiêm chích ma túy đủ tiêu chuẩn về rối loạn sử dụng chất dạng thuốc phiện đã được mời tham gia nghiên cứu, có 224 người được uống Methadone và 72 người được sử dụng Suboxone (buphenprphine/naloxone).
Tác giả D.Metzger báo cáo đối tượng nghiên cứu phần lớn là nam giới (97%); độ tuổi trung bình đối tượng nghiên cứu là 32,4%, đang sống cùng gia đình chiếm gần 80%, hiện đang có việc làm chiếm tỷ lệ 51%. Đối tượng nghiên cứu sử dụng heroin trung bình từ 7-8 năm, tất cả đều có hút thuốc lá, có 20% thường xuyên uống rượu, 4% thường xuyên uống thuốc an thần, 3% thường xuyên hút cần sa và 3% thường xuyên sử dụng amphetamines. Qua phân tích, tác giả nghiên cứu cho kết quả không có sự khác biệt rõ rệt giữa bệnh nhân dùng thuốc Methadone và những bệnh nhân dùng buprenorphine/naloxone. Liều dùng đầu tiên hàng ngày của Suboxone là 2-8mg, liều ổn định từ 2-24mg/ngày.
Qua theo dõi, có gần 56% đối tượng nghiên cứu được quản lý tốt theo lịch trình mỗi ngày dùng thuốc dao động liều từ 16-32mg, thời gian sử dụng sau ít nhất 4 tuần dùng liều ổn định hàng ngày. Sau 6 tháng đầu có 18 đối tượng nghiên cứu ngừng sử dụng Soboxone, 5 đối tượng nghiên cứu chuyển sang dùng Methadone, 9 bệnh nhân bỏ trị và 2 người chuyển đi tỉnh khác, có 2 người được chuyển vào Trung tâm cải tạo giáo dưỡng.
Tác giả nghiên cứu có nhận xét tỷ lệ tuân thủ điều trị của đối tượng nghiên cứu cao, tỷ lệ đối tượng nghiên cứu tham gia các buổi tư vấn là từ 92% đến 97,5%. Sau 6 tháng điều trị, số người trong nghiên cứu quay trở lại dùng heroin giảm đáng kể. Số ngày sử dụng heroin cũng giảm. Tỷ lệ dương tính với HIV là 35,2%, tải lượng vi rút trong máu từ 0-400.000.
Có 50% đối tượng nghiên cứu có tải lượng vi rút ở ngưỡng không phát hiện được ở thời điểm ban đầu. Tỷ lệ đối tượng nghiên cứu nhiễm viêm gan vi rút C là 70,6%, trong đó có 100 bệnh nhân mới được chẩn đoán phát hiện viêm gan vi rút C.
Tác giả nghiên cứu kết luận sau 6 tháng nghiên cứu, các phát hiện ghi nhận được đã chứng minh việc lồng ghép điều trị bằng thuốc thay thế với công tác tư vấn về hành vi và nguy cơ của thuốc trong cơ sở y tế điều trị HIV/AIDS là khả thi. Các chiến lược điều trị lồng ghép thay thế Buprenorphene/Naloxone đã chứng tỏ tác động tích cực của nó đến việc sử dụng ma túy, phát hiện và tích cực điều trị HIV, viêm gan vi rút C.
Tác giả kiến nghị cần có nhiều nghiên cứu khác để khẳng định về sự ổn định lâu dài của các phát hiện trong nghiên cứu.
Một nghiên cứu khác tại thành phố Hải Phòng do tác giả Nguyễn Thị Thắm cùng cộng sự Khoa Y tế Công cộng, Trường Đại học Y Dược Hải Phòng thực hiện về tình trạng bỏ trị của bệnh nhân tham gia nghiên cứu điều trị nghiện thay thế bằng Methadone. Qua 3 năm theo dõi, với tiêu chí bệnh nhân bỏ uống Methadone trên 5 ngày được xem là bỏ trị, bỏ uống Methadone qua một tháng được xem là rời chương trình. Trong số 1055 bệnh nhân được theo dõi, tỷ lệ bỏ trị năm đầu là 13,6%, bỏ trị năm thứ 2 là 16,5%, bỏ trị năm thứ 3 là 22,3%. Có 33% đối tượng nghiên cứu rời bỏ hẳn chương trình, trong đó chết 10,6%; bị bắt 24%.
Qua phỏng vấn lý do bỏ trị là do bệnh nhân không cỏn phụ thuộc heroin (22%), thời gian uống thuốc Methadone là ảnh hưởng đến công việc (21%), bị mắc bệnh (16%), không còn khả năng chi trả (14,8%). Nguy cơ bệnh nhân bỏ trị giảm khi bệnh nhân sử dụng liều Methadone liều 120mg/ngày. Tác giả nghiên cứu kiến nghị chương trình cần đảm bảo liều duy trì Methadone và tối thiểu hóa các chương trình đóng góp của người bệnh tham gia.
Lâm Quyên