Tại Hội nghị Khoa học Tim mạch miền Trung – Tây Nguyên lần thứ 8 năm 2015, tác giả Nguyễn Đức Hoàng, Lê Thanh Hải cùng cộng sự Bệnh viện Đa khoa tỉnh Thừa Thiên Huế báo cáo nghiên cứu “Đánh giá lâm sàng, cận lâm sàng nhồi máu cơ tim cấp được tiếp nhận và điều trị ban đầu tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Thừa Thiên Huế”.
Ngoài mục tiêu đánh giá lâm sàng, cận lâm sàng nghiên cứu còn có mục tiêu xác định tỷ lệ dương tính cơn đau thắt ngực – Điện tâm đồ - Chỉ điểm sinh học (CK-MB) so với kết quả chụp động mạch vành ở tuyến trên. Nghiên cứu được thực hiện từ tháng 1/2014 đến tháng 11/2014, có 32 đối tượng nghiên cứu được chẩn đoán nhồi máu cơ tim cấp tham gia; về lâm sàng cơn đau ngực kiểu mạch vành, tức giống cơn đau ngực trong thể bệnh đau thắt ngực, nhưng khác biệt ở 3 điểm: cường độ lớn hơn, kéo dài hơn 20-30 phút; không giảm đi dù nghỉ hoặc ngậm dưới lưỡi Trinitrine.
Kết quả nghiên cứu tác giả báo cáo cho thấy, trong 32 đối tượng nghiên cứu có 17 nam và 15 nữ, tuổi trung bình của đối tượng nghiên cứu ở nam là 69 và nữ là 70,5 tuổi. Về phân bố nhồi máu cơ tim theo tuổi, nhóm tuổi 60-80 tuổi chiếm tỷ lệ cao nhất 25 trường hợp, trên 80 tuổi có 03 trường hợp. Từ 40-60 tuổi có 04 trường hợp. Theo tác giả nghiên cứu, so sánh nhóm không hút thuốc lá và có hút thuốc lá nguy cơ dẫn đến bệnh mạch vành do xơ vữa đến 60%, tăng 50% tử vong do bệnh tim mạch. Hút thuốc lá là nguy cơ cao gây xơ vữa động mạch, tăng huyết áp và cholesterol máu. Khi có các yếu tố nguy cơ này phối hợp với nhau, hút thuốc lá tạo ra những ảnh hưởng lớn hơn rất nhiều so với từng yếu tố nguy cơ riêng rẽ. Trong nghiên cứu của BS. Hoàng, 29/32 bệnh nhân có hút thuốc lá, với số lượng trên 20 gói/năm. Đối với yếu tố nguy cơ tăng huyết áp, có 25/32 trường hợp tăng huyết áp, tác giả lưu ý nếu mắc bệnh tăng huyết áp trước 40 tuổi tuổi thọ có thể giảm đi hơn 10 năm. Đối với nguy cơ Đái tháo đường tuýp 2, trong nghiên cứu có 5/32 bệnh nhân mắc Đái tháo đường tuýp 2; Đái tháo đường tuýp 2 là yếu tố nguy cơ gây ra bệnh tim mạch và đột quỵ. Thêm vào đó béo bụng, béo phì là những yếu tố nguy cơ của bệnh lý tim mạch và mạch máu não, nguyên nhân dẫn đến tăng huyết áp, tăng LDL-C, tăng Triglyceridem, tăng LDL, tăng cholesterol, tăng Fibrinogen máu, tăng Plasminogen Activator Inhibitor – 1 (PAI-1) và tăng Insulin. Nồng độ cholesterol máu cao là nguyên nhân của 56% bệnh thiếu máu cơ tim, gây nên tử vong, đồng thời tăng LDL, tăng choleterol máu trên 200mg% gia tăng nguy cơ mắc bệnh và tử vong do bệnh mạch vành; giảm HDL cũng gây gia tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch.
Trong nghiên cứu có 01 trường hợp bệnh nhân có bệnh cầu cơ động mạch vành, đây là bệnh thường không có triệu chứng. Tuy nhiên có thể gây cơn đau thắt ngực, nhồi máu cơ tim, block nhĩ – thất, suy thất trái, thậm chí đột tử. Trong nghiên cứu đã chẩn đoán trường hợp bệnh cầu cơ động mạch vành qua kết quả siêu âm tim và chụp động mạch vành.
Đối với thời gian cơn đau thắt ngực, vị trí cơn đau, theo tác giả nghiên cứu, cơn đau thắt ngực ổn định thường xảy ra khi gắng sức và giảm đi khi người bệnh được nghỉ ngơi nên y học gọi là cơn đau thắt ngực ổn định, nó thường tự hết từ 1-5 phút sau khi ngừng gắng sức. Đôi khi nó có thể thầm lặng không đau hoặc đau ngực không điển hình gọi là thiếu máu cơ tim thầm lặng. Vị trí đau thường giữa ngực, sau xương ức hay vùng trước tim. Trong nghiên cứu của BS. Hoàng có 28/32 trường hợp có cơn đau thắt ngực và đa số cơn đau kéo dài trên 20 phút. Vị trí cơn đau vùng trước tim chiếm gần 82%, vùng thượng vị chiếm tỷ lệ hơn 6%.
Đối với vị trí xảy ra nhồi máu cơ tim được căn cứ trên hình ảnh ECG và có giá trị đánh giá tiên lượng tử vong trong 30 ngày đầu và trong năm đầu tiên xảy ra nhồi máu cơ tim. Trong nghiên cứu này, nhồi máu cơ tim vùng sau dưới chiếm tỷ lệ cao nhất với 10/30 trường hợp mắc; vùng trước rộng có 06 trường hợp; vùng trước vách mõm 05 trường hợp; vùng trước vách có 01 trường hợp. Đối với xét nghiệm chỉ số sinh học CK-MB, do chỉ số này phụ thuộc vào tổn thương cơ xương, có thể dương tính giả trong chấn thương, gắng sức, viêm đa cơ, suy thận vì vậy kết quả nghiên cứu chỉ số CK-MB thấp hơn bình thường hoặc nằm trong giới hạn bình thường; tăng lên có 17 trường hợp. Đối với kết quả chụp động mạch vành có 29/32 bệnh nhân được chẩn đoán xác định nhồi máu cơ tim, còn lại là bệnh cầu cơ tim, bệnh cơ tim giãn.
BS. Nguyễn Đức Hoàng đã có kết luận cho nghiên cứu là trong các đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng của nhồi máu cơ tim đã nghiên cứu, cơn đau thắt ngực và điện tâm đồ cho kết quả khá tin cậy trong chẩn đoán nhồi máu cơ tim cấp.
Chúng ta biết rằng, trên thế giới mỗi năm có 2,5 triệu người chết do bệnh nhồi máu cơ tim, trong đó ¼ chết trong giai đoạn cấp tính của bệnh. Tại Việt Nam hiện nay số bệnh nhân bị nhồi máu cơ tim cấp ngày càng gia tăng, các yếu tố nguy cơ của nhồi máu cơ tim được ghi nhận là béo phì, rối loạn lipit máu, hút thuốc lá, tăng huyết áp, đái tháo đường và gia đình có người mắc bệnh tim mạch sớm trước tuổi 60.
Hoa Phượng