Tại Hội nghị khoa học thường niên Hội Phẫu thuật Thần kinh Việt Nam lần thứ 16 được tổ chức tại TP Nha Trang tháng 12/2015, ThS.BS Lê Viết Thắng- bộ môn Ngoại Thần kinh Đại học Y Dược TP Hồ Chí Minh- đã báo cáo nghiên cứu “Khảo sát tỉ lệ và đánh giá kết quả vi phẫu thuật thoát vị đĩa đệm thắt lưng tái phát sau cắt bản sống lấy nhân đệm”.
Nghiên cứu được thực hiện từ tháng 6/2010 đến tháng 6/2015 tại Khoa Ngoại Thần kinh Bệnh viện Đại học Y Dược TP Hồ Chí Minh, có 11 nữ và 28 nam đủ tiêu chuẩn tham gia nghiên cứu là: thoát vị đĩa đệm cùng tầng với phẫu thuật thoát vị đĩa đệm đầu tiên, cùng bên hay đối bên; hết đau theo rễ ít nhất 6 tháng sau phẫu thuật đầu tiên; thất bại với điều trị nội khoa sau 6-8 tuần.
Theo tác giả nghiên cứu, tất cả bệnh nhân được chụp X-quang cột sống thắt lưng thẳng, nghiêng, cúi, ngửa và MRI có cản từ, loại trừ những trường hợp kèm mất vững cột sống, thoát vị đĩa đệm tầng khác hay mô xơ chèn ép rễ thần kinh.
Kết quả nghiên cứu cho thấy tần suất thoát vị đĩa đệm tái phát trong nghiên cứu có tỷ lệ 3% (39 trường hợp trên 1.291 trường hợp). Trong số 39 trường hợp thực hiện vi phẫu thuật thoát vị đĩa đệm thắt lưng tái phát sau cắt bản sống lấy nhân đệm, bệnh nhân được theo dõi sau mổ ít nhất 12 tháng, 11 trường hợp có chấn thương ngay trước khi xuất hiện triệu chứng đau rễ tái phát; 15 trường hợp có thói quen hút thuốc lá, 08 trường hợp lao động nặng; 01 trường hợp thoát vị đĩa đệm tái phát tầng L2L3, tầng L3L4 có 02 trường hợp; tầng L4L5 là 22 trường hợp; tầng L5S1 là 12 trường hợp.  Thời gian hết đau sau lần phẫu thuật đầu tiên kéo dài trung bình 15 tháng; có 35 trường hợp thoát vị đĩa đệm cùng bên, 04 trường hợp đối bên. Tác giả nghiên cứu lưu ý khi phẫu thuật lấy nhân đệm vi phẩu, có thể mở rộng thêm bản sống để tạo không gian thao tác, quan sát dễ dàng hơn, tuy nhiên không nên mở bản sống quá nhiều có thể gây đau và mất vững cột sống sau mổ. Sau khi tách mô xơ chèn ép xung quanh rễ thần kinh, phẫu thuật viên lấy nhân đệm tái phát, giải phóng rễ thần kinh, tất cả thao tác được thực hiện trên kính vi phẫu.
Tác giả sử dụng thang điểm Visual analogue scale (VAS) và thang điểm MacNab đánh giá sự hài lòng của người bệnh có 4 mức độ (1) rất tốt: không than phiền quay lại công việc hàng ngày; (2) tốt: không than phiền và quay lại công việc hàng ngày nhưng còn đau lưng hay đau chân nhẹ; (3)Trung bình: không thể quay lại công việc như bình thường, cần sử dụng thuốc giảm đau; (4) kém: đau rễ kéo dài không thay đổi hay tệ hợn, cần sử dụng thuốc thường xuyên. Theo đó, nghiên cứu có 35 trường hợp (90%) có kết quả tốt đến rất tốt. Có 32 trường hợp hết đau rễ ngay sau mổ theo thang điểm VAS.
Thoát vị đĩa đệm là căn bệnh rất phổ biến, thuật ngữ thoát vị đĩa đệm hiện không còn xa lạ với mọi người, thoát vị đĩa đệm là tình trạng nhân nhầy đĩa đệm cột sống thoát ra khỏi vị trí bình thường trong vòng sợi chèn ép vào ống sống hay các rễ thần kinh sống và có sự đứt rách vòng sợi gây nên hội chứng thắt lưng hông điển hình. Thoát vị đĩa đệm thắt lưng là một nguyên nhân phổ biến gây đau cột sống thắt lưng. Việt Nam theo các nghiên cứu người trên 60 tuổi thường bị mắc chứng đau lưng, bệnh xảy ra khoảng 30% dân số, bệnh cũng hay gặp ở lứa tuổi lao động từ 20-55 tuổi. Thoát vị đĩa đệm thắt lưng có bệnh lý lâm sàng rất phức tạp, đa dạng nhất là khi khối lượng thoát vị quá to gây chèn ép tủy sống và thần kinh đuôi ngựa. Tại Việt Nam, nghiên cứu thoát vị đĩa đệm thắt lưng tái phát sau khi cắt bản sống lấy nhân đệm ít được báo cáo.
Định nghĩa thoát vị đĩa đệm thắt lưng tái phát là sự hiện diện nhân đệm cùng bên hay đối bên ở bệnh nhân đã hết đau rễ ít nhất 6 tháng sau phẫu thuật lấy nhân đệm cùng tầng. Hầu hết các nghiên cứu cho rằng vi phẫu thuật điều trị thoát vị đĩa đệm thắt lưng tái phát mang lại kết quả hài lòng cho người bệnh.
ThS.BS Lê Viết Thắng đã kết luận nghiên cứu là kết quả sau vi phẫu thuật thoát vị đĩa đệm thắt lưng tái phát mang lại sự hài lòng cho người bệnh. Bắt vis cột sống và hàn xương không là lựa chọn đầu tiên trong điều trị thoát vị đĩa đệm tái phát. Hàn xương chỉ đặt ra khi thoát vị đĩa đệm thắt lưng tái phát kèm bệnh lý nhân đệm và mất vững cột sống. Tác giả khuyến cáo vi phẫu thuật lấy nhân đệm là phù hợp trong những trường hợp điều trị thoát vị đĩa đệm thắt lưng tái phát.
Lâm Quyên