Tác giả Bùi Thị Minh Hảo cùng cộng sự Trung tâm Nghiên cứu và Đào tạo HIV/AIDS, Trường Đại học Y Hà Nội đã tiến hành nghiên cứu đề tài “Thực trạng trầm cảm, lo âu, stress ở nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới tại TP Hà Nội và TP Hồ Chí Minh năm 2015”.
Độ tuổi đối tượng nghiên cứu từ 16 – 29 tuổi; kết quả nghiên cứu cho thấy đối tượng nghiên cứu có các vấn đề sức khỏe tâm thần gồm stress 31%; Trầm cảm 49,1% và lo âu 57,7%; tỷ lệ đối tượng nghiên cứu tại TP Hồ Chí Minh có các vấn đề sức khỏe tâm thần cao hơn TP Hà Nội (p<0,05). Tác giả nghiên cứu Bùi Thị Minh Hảo báo cáo các hành vi có nguy cơ lây nhiễm HIV như sử dụng chung bơm kim tiêm; không sử dụng bao cao su khi quan hệ tình dục, bị bạo lực tình dục là các yếu tố có liên quan với trầm cảm, lo âu và stress trong mô hình phân tích tương quan đơn biến. Trong mô hình phân tích đa biến chỉ có yếu tố đang sử dụng ma túy của đối tượng nghiên cứu có liên quan với tình trạng trầm cảm. Đối với yếu tố tình trạng stress có liên quan với hành vi sử dụng ma túy, bị bạo lực tình dục và không sử dụng bao cao su khi quan hệ tình dục qua hậu môn.
Chúng ta biết rằng trầm cảm là một trong những trải nghiệm đau đớn và khó khăn nhất của con người. Trầm cảm cướp đi năng lượng, sự yêu thích và mong muốn làm mọi việc trở nên tốt đẹp. Trầm cảm mang đến cảm giác tiêu cực sâu sắc về bản thân, thế giới và tương lai. Người mắc trầm cảm cảm thấy không có gì có thể thay đổi vì vậy họ nghĩ họ không bao giờ có thể hồi phục.
Các chuyên gia tâm lý khẳng định, tình trạng trầm cảm của người trầm cảm có thể thuyên giảm và trầm cảm có thể kết thúc. Nhân viên y tế có thể cung cấp cho người trầm cảm các biện pháp điều trị trầm cảm, nhưng người trầm cảm có thể học các kỹ năng tự chăm sóc và áp dụng chúng.
Người trầm cảm thường gặp khó khăn trong các hoạt động cuộc sống hàng ngày. Nếu không được phát hiện sớm, điều trị kịp thời, bệnh có thể gây hậu quả nghiêm trọng cho người bệnh, gia đình và xã hội. Cần lưu ý khi ta cảm thấy không vui hoặc buồn rầu, đó không có nghĩa là ta bị trầm cảm. Cảm thấy buồn hoặc chán nản là một phần không thể tránh khỏi cuộc sống hàng ngày. Khi có một việc gì không theo ý ta, tâm trạng ta có thể đi xuống.
Theo các chuyên gia, trầm cảm là người cảm thấy rất u buồn, sầu não hoặc không có bất kỳ hứng thú, niềm vui gì trong hầu hết các ngày. Cảm giác này kéo dài hàng tuần, đồng thời kèm theo những vấn đề như thay đổi đáng kể về cân nặng hoặc sự thiếu ăn, không thể ngủ đủ giấc; ngủ quá nhiều; luôn thấy bồn chồn, uể oải; cảm thấy bản thân vô giá trị, thấy tội lỗi; cảm thấy ngu ngốc hoặc trống rỗng; nghĩ đến cái chết hoặc tự sát.
Như vậy có những nghiên cứu cho thấy những nam quan hệ tình dục đồng giới rơi vào tình trạng trầm cảm có thể do những nguyên nhân nói trên, hoặc có thể do những sức ép của gia đình, sự kỳ thị của gia đình và của cộng đồng, thậm chí đó là chính sự tự kỳ thị bản thân của chính họ. Hoặc có những nguyên nhân khác như sự cô lập khỏi xã hội, thiếu liên lạc với mọi người; các xung đột cá nhân trong hôn nhân hoặc gia đình rất căng thẳng gây trầm cảm.
Đối với sự tự kỳ thị, người trầm cảm có thể có những suy nghĩ tiêu cực, không thực tế; quá nhấn mạnh đến các yếu tố tiêu cực quên đi những yếu tố tích cực hoặc khả quan. Có những trường hợp đánh giá bản thân quá khắc nghiệt, không công bằng; dự đoán tương lai sẽ thất bại, phóng đại những kết quả tiêu cực. Những suy nghĩ tiêu cực này càng làm cho con người có những đau đớn về cảm xúc. Một người trầm cảm có thể thấy chán nản, mất hy vọng ngay cả khi mọi việc đã trở nên tốt đẹp.
Theo các chuyên gia, các kỹ năng để kiểm soát trầm cảm đó là thay đổi cách sống, suy nghĩ thực tế và giải quyết vấn đề. Người trầm cảm cần xác định rõ các hoạt động cần tăng cường, liên quan đến sở thích như đọc báo, đi bộ thư giản, làm đồ thủ công, đi du lịch, xem phim, ca nhạc hoặc chơi trò chơi yêu thích. Cần chú ý tự chăm sóc như ăn mặc đẹp, vệ sinh cơ thể, tập thể dục; ăn thức ăn nhiều dinh dưỡng để nâng cao sức khỏe thể chất.
Cần thực hiện các việc vặt trong nhà như ủi quần áo, nấu ăn, rửa chén, đi chợ, dọn dẹp nhà cửa. Tăng cường tụ tập gia đình, bạn bè, kết nối với mọi người, qua đó không bị cô đơn, tránh các suy nghĩ tiêu cực.
Trong quá trình thay đổi cần đạt các mục tiêu hết sức cụ thể, mức độ của hoạt động có thể thực hiện được. Quyết định mức độ thường xuyên hoặc tần suất thực hiện các hoạt động đó. Người trầm cảm cần học cách xác định các suy nghĩ trầm cảm, nhận ra những suy nghĩ đó và thay thế chúng bằng những suy nghĩ công bằng và thực tế; từ đó biến chúng thành những hoạt động cụ thể vượt qua trầm cảm.
Trần Hưng