Theo BS Lê Thị Minh Hương khoa Dị ứng – Miễn dịch – Khớp Bệnh viện Nhi Trung ương, việc sử dụng globulin miễn dịch đường tĩnh mạch (IVIG) ngày càng nhiều trong điều trị. Nhờ sử dụng IVIG liều thay thế (400-600mg/kg/tháng) đã giảm đáng kể tỷ lệ mắc các bệnh nhiễm khuẩn ở bệnh nhân thiếu hụt kháng thể. IVIG liều cao (2g/kg/tháng) được chỉ định nhằm ức chế miễn dịch. So với các thuốc ức chế miễn dịch khác, IVIG là một lựa chọn an toàn và được chỉ định ngày càng nhiều. Nó đã có một tác động lớn trong việc điều trị một số bệnh thần kinh, huyết học, miễn dịch và da liễu.
Việc sử dụng IVIG là an toàn và ít tác dụng phụ hơn so với sử dụng corticoid cũng như các thuốc ức chế miễn dịch khác. Tuy nhiên hạn chế của IVIG là phải dùng đường tĩnh mạch cũng như chi phí khá đắt. Do vậy cần phải có sự hiểu biết về ưu nhược điểm của IVIG để cân nhắc chỉ định cho bệnh nhân.
Về chỉ định dùng IVIG, theo Cục quản lý thực phẩm và dược phẩm của Mỹ (FDA) năm 2006, điều trị IVIG trong 6 trường hợp: suy giảm miễn dịch dịch thể nguyên phát (bẩm sinh), xuất huyết giảm tiểu cầu miễn dịch, bệnh Kawasaki, Leucemie kinh dòng tế bào B, HIV, ghép tủy.
Sau đó các nghiên cứu khác cho thấy IVIG có hiệu quả trong điều trị một số bệnh huyết học, miễn dịch, thần kinh và một số bệnh tự miễn khác. Cụ thể các chỉ định chính của IVIG đối với thần kinh gồm Guillain Barre, viêm thần kinh đa ổ, viêm thần kinh mất myelin mạn tính, nhược cơ nặng, hội chứng Lambert-Eaton, hội chứng Stiff person. Đối với huyết học gồm giảm tiểu cầu miễn dịch, sau khi ghép tủy, bạch cầu kinh, parvovirus B19 kèm theo bất sản, giảm bạch cầu miễn dịch, thiếu máu huyết tán miễn dịch. Đối với miễn dịch bao gồm suy giảm miễn dịch thể dịch bẩm sinh (XLA, CVID, HIGM WAS và bệnh khác) và suy giảm miễn dịch thể dịch thứ phát (u tủy, CLL, do thuốc hoặc nguyên nhân khác). Đối với da bao gồm hội chứng Kawasaki, viêm da cơ, hội chứng TEN, bệnh phồng rộp, mề đay miễn dịch, viêm da cơ địa nặng, viêm da mủ gangrenosum. Các bệnh khác gồm viêm mạch, lupus ban đỏ hệ thống, hội chứng sốc do độc tố tụ cầu, viêm màng bồ đào Birdshot, viêm màng bồ đào tự miễn, bệnh Pemphigoid.
Cũng theo báo cáo BS Lê Thị Minh Hương, liệu pháp globulin miễn dịch thay thế có thể được dùng qua đường tiêm tĩnh mạch. Tuy nhiên điều trị IVIG không phải là lý tưởng cho tất cả bệnh nhân. Những hạn chế của IVIG là cần phải lấy đường truyền tĩnh mạch, bệnh nhân có phản ứng hệ thống tái phát, yêu cầu nhập viện hoặc một chế độ chăm sóc tại nhà rất tốt.
Về phản ứng phụ của IVIG, hầu hết các phản ứng dị ứng đều nhẹ và không có biểu hiện phản vệ. Các tác dụng phụ hay gặp bao gồm đau lưng, đau bụng, buồn nôn, ớn lạnh, viêm mũi, hen, sốt nhẹ, đau cơ và đau đầu. Phản ứng hệ thống gặp từ 3% đến 15%. Các phản ứng này thường tự giới hạn và có thể tránh được bằng cách giảm liều. Tốc độ truyền thường được bắt đầu tại 0,01-0,02 ml/kg/phút và tăng lên đến 0,1 ml/kg/phút. Truyền chậm hoặc ngừng truyền trong 15-30 phút có thể làm giảm tác dụng phụ. Điều trị dự phòng các trường hợp tiền phản vệ với diphenhydramine (1mg/kg/liều). Phản ứng nghiêm trọng hơn có thể được điều trị bằng hydrocortison (6mg/kg/liều; tối đa 100mg). Sốc phản vệ là rất hiếm và là liên quan với kháng thể kháng IgA trong một số bệnh nhân thiếu hụt IgA (IgA<0,05g/l). Suy thận cấp và thoái hóa thần kinh có liên quan với IVIG nhưng không liên quan trực tiếp đến việc truyền dịch. Có ý kiến cho rằng các sản phẩm dựa trên các đường đơn thường liên quan đến suy thận cấp. Nguy cơ biến chứng nhiễm trùng thấp. Cần tuân thủ những yêu cầu nghiêm ngặt xét nghiệm nhằm sàng lọc các bệnh truyền nhiễm. Chưa có trường hợp viêm gan B, HIV hoặc bệnh Creutzfeldt-Jakob được báo cáo là lây nhiễm do truyền IVIG./.
Trần Mai