Viêm tai giữa cấp là bệnh tai mũi họng thường gặp. Viêm tai giữa là hiện tượng mưng mủ trong hòm tai, ngay sau màng nhĩ. Người bệnh viêm tai giữa có các triệu chứng của bệnh tai như: đau tai, sốt, màng nhĩ phồng, tai giữa có dịch, chảy tai và nghe kém. Một số triệu chứng ít gặp trong viêm tai giữa là nghe kém, chóng mặt, ù tai.
Mặc dù việc chẩn đoán và điều trị viêm tai giữa cấp ngày càng được cải thiện, các biến chứng đe dọa tính mạng của viêm tai giữa cấp giảm dần nhưng không phải là không còn, phải kể đến như mất sức nghe hoặc mất thăng bằng được coi như là một biến chứng cần được điều trị. Nghe kém có thể xuất hiện dưới hình thức điếc đột ngột.
Điếc đột ngột được định nghĩa là điếc trên 30dB ở ít nhất 3 tần số, xuất hiện trong 72 giờ đầu. Điếc đột ngột có thể xảy ra ngang nhau ở mọi giới, mọi lứa tuổi tuy nhiên tỷ lệ cao nhất là 40-50 tuổi. Bệnh sinh của điếc đột ngột ở đối tượng viêm tai giữa còn có quan điểm khác nhau giữa các tác giả. Các tác giả nghiên cứu cho rằng điếc đột ngột xảy ra trên những bệnh nhân viêm tai giữa sẽ tác động làm mất rung động của cửa sổ tròn. Ngày nay với phát triển của điều trị nội khoa đặc biệt là các thế hệ kháng sinh có tác dụng phổ rộng, các biến chứng gây điếc tiếp nhận như viêm mê nhĩ giảm đáng kể nhưng hầu hết các điếc tiếp nhận đều không tìm được căn nguyên. Vấn đề chính vẫn là sinh bệnh học và nguyên nhân của điếc đột ngột ở những người viêm tai giữa, việc coi điếc đột ngột là một biến chứng hay di chứng của viêm tai giữa ít có ý nghĩa bằng việc phải điều trị sớm điếc đột ngột và coi đây là một cấp cứu về sức nghe.
Vừa qua, nhóm tác giả nghiên cứu Phạm Thị Bích Đào cùng cộng sự Trường Đại học Y Hà Nội thực hiện nghiên cứu mô tả từng ca, tiến cứu báo cáo đề tài “Yếu tố nguy cơ biến chứng gây điếc đột ngột ở bệnh nhân viêm tai giữa cấp”. Đối tượng nghiên cứu được chọn từ Khoa cấp cứu Bệnh viện Tai mũi họng Trung ương và Khoa khám Bệnh viện Đại học Y Hà Nội. Bệnh nhân được chẩn đoán điếc đột ngột có viêm tai giữa 10 ngày đầu tiên của bệnh. Đối với các chỉ số nghiên cứu gồm: đánh giá mức độ suy giảm sức nghe: 16-25 dB nhẹ, 26-40 dB trung bình, 41-55 dB trung bình nặng, 56-70 dB nặng, 71-90 dB hoặc trên 90 dB điếc sâu. Có hồ sơ bệnh án lưu trữ. Các bệnh nhân được khám tai mũi họng, đo thính lực đơn âm, nhĩ lượng, làm xét nghiệm hóa sinh và vi khuẩn học dịch tai giữa, CT scan, MRI.
Tác giả nghiên cứu phân tích báo cáo, có nhiều giả thuyết được đưa ra để giải thích cho bệnh lý điếc đột ngột là nhiễm trùng, chấn thương, khối u, bệnh tự miễn, ngộ độc, rối loạn tuần hoàn, thần kinh và chuyển hóa. Các chức năng nội tiết và các yếu tố tim mạch là nguyên nhân thường gặp của điếc đột ngột. Trong nghiên cứu với 87 bệnh nhân điếc đột ngột kết quả có 54 nam (62,1%) và 33 nữ (37,9%), có độ tuổi từ 17-70.
Về nguyên nhân gây điếc đột ngột, bác sĩ Bích Đào cho rằng trong nghiên cứu thấy 44,8% không tìm ra nguyên nhân, 20,7% viêm tai giữa thanh dịch, 16,1% viêm tai giữa cấp, 10,3% viêm đường hô hấp trên, 8,1% bệnh hệ thống. Kuhn M chỉ ra rằng 74% số các trường hợp điếc đột ngột là không tìm được nguyên nhân và có một số yếu tố liên quan trong nghiên cứu có thể nghĩ rằng có liên quan với điếc đột ngột với hệ số tương quan 0,05 và 0,01 là bệnh lý cột sống, viêm tai giữa cấp, viêm tai giữa thanh dịch. Robert Stachler lại cho rằng điếc đột ngột ít liên quan đến những bệnh lý về tai mà chủ yếu do bệnh rối loạn chuyển hóa gây ra, tuy nhiên cũng có 3,4% do viêm nhiễm đi từ tai giữa vào mê nhĩ gây viêm mê nhĩ cấp tính và gây điếc.
BS. Đào cho biết, kết quả nghiên cứu mức độ nghe kém trong điếc đột ngột theo thứ tự nghe kém rất nhẹ, nghe kém nhẹ, nghe kém trung bình, nghe kém trung bình nặng, nghe kém nặng và điếc sâu lần lượt là: 6,5%, 32,9%, 43,7%, 11,1%, 4,3%, 1,5%. Như vậy điếc ở mức độ nhẹ và trung bình gặp chủ yếu trong nghiên cứu, với mức độ điếc này nếu xuất hiện ở một tai bệnh nhân thường đi khám muộn vì triệu chứng nghe kém chung chỉ giảm khoảng 10% nên nếu công việc bận rộn người bệnh sẽ đến khám muộn sau 2 tuần. Song JE khi nghiên cứu về thời gian đến khám tai mũi họng với những trường hợp nghe kém nhẹ và trung bình là 7 ngày với những bệnh nhân nghe kém 1 tai ở mức độ nhẹ và khả năng hồi phục thính lực vẫn tốt sau 2 tuần điều trị.
Dạng nhĩ đồ phẳng gặp 50%, dạng đi xuống 29%, đi lên, khuyết và khuyết ngược 7%. Kuhn M nhận xét các nhĩ đồ dạng phẳng gặp trong điếc đột ngột có viêm tai giữa chiếm tới 61,3%. Tác giả nghiên cứu cho rằng tổn thương tai giữa trong trường hợp này là nguyên nhân gây điếc đột ngột. Về mối tương quan giữa một số bệnh lý với điếc đột ngột nghiên cứu thu được. Trong điếc đột ngột đa phần là chưa tìm được nguyên nhân có liên quan với bệnh lý cột sống, với tuổi.
Tác giả nghiên cứu có kết luận, qua nghiên cứu nhận thấy, điếc đột ngột có thể do viêm tai giữa cấp hoặc viêm tai giữa thanh dịch, vì vậy khi người bệnh đến khám vì điếc đột ngột phải thăm khám đầy đủ các bộ phận tai mũi họng kèm theo đo nhĩ lượng và thính lực để phát hiện sớm và điều trị kịp thời.
Trần Hưng