E.Coli thuộc vi khuẩn bình thường của đường tiêu hóa, chiếm tỷ lệ cao nhất trong các vi khuẩn hiếu khí (80%).
E.Coli là một vi khuẩn gây bệnh quan trọng, đứng đầu trong các vi khuẩn gây tiêu chảy, viêm đường tiết niệu, viêm đường mật, nhiễm khuẩn huyết. E.Coli là căn nguyên thường gặp trong viêm màng não, viêm phổi ở trẻ mới sinh. E.Coli sinh ra độc tố Shiga (STEC), còn gọi là verocytotoxin E.Coli. Độc tố Shiga gây viêm đại tràng xuất huyết và hội chứng u rê huyết tan máu. Hội chứng u rê huyết tan máu là bệnh nguy hiểm do các tế bào hồng cầu bị phá hủy; giảm tiểu cầu trong máu và bệnh nhân bị suy thận cấp tính. Nhiễm độc tố Shiga cũng có liên quan đến các trường hợp tiêu chảy có máu.
Theo các nghiên cứu, khả năng gây bệnh của nhóm E.Coli do các gen độc lực quyết định, như stx1, stx2, eae, ehxA. E.Coli có nhiều serotype huyết thanh, hơn 100 serotype đã được xác định có chứa một trong 4 gen độc lực kể trên, serotype nguy hiểm nhất là 0157:H7.
Tại Việt Nam, các vụ ngộ độc thực phẩm do E.Coli rất phổ biến và là mối quan tâm lớn hiện nay. Việc phát hiện nhanh và chính xác vi khuẩn E.Coli có mang gene gây độc sẽ giúp nâng cao năng lực điều tra và kiểm soát các bệnh lây truyền qua đường thực phẩm. Nhóm tác giả nghiên cứu Nguyễn Đỗ Phúc, Nguyễn Quốc Tuấn- Viện Y tế Công Cộng TP Hồ Chí Minh đã tiến hành đề tài nghiên cứu “Xây dựng quy trình Multiplex- PCR phát hiện các gene gây độc của nhóm vi khuẩn E.Coli sinh độc tố Shiga (STEC) trong thực phẩm”.
Theo tác giả nghiên cứu, đối tượng nghiên cứu là các gene gây độc stx1, stx2, eae, ehxA của nhóm vi khuẩn ATEC. Các gene gây độc này được chèn vào plasmit DNA của E.Coli DH 5α/ pSTEC để làm chứng dương. Có 30 chủng E.Coli phân lập trong thực phẩm dùng để kiểm chứng quy trình.
Tác giả nghiên cứu Nguyễn Đỗ Phúc báo cáo kết quả nghiên cứu quy trình multiplex-PCR phát hiện các gene độc lực stx1, stx2, eae, ehxA từ các chủng vi khuẩn STEC có các thông số: tách chiết DNA vi khuẩn từ hai phương pháp tách chiết bằng đun sôi và phenol/ chloroform là như nhau. Nồng độ Mg2+ cần cho phản ứng multiplex- PCR là 3,5 mM. Tỷ lệ về nồng độ các primer cho các gene stx1, stx2, eae, ehxA lần lượt là 1:1:1:2. Quy trình multiplex-PCR có độ chọn lọc tốt, chỉ phát hiện đặc hiệu các gene độc lực, không phát hiện ở các vi khuẩn không đích khác. Độ đặc hiệu chẩn đoán và độ nhạy chẩn đoán lần lượt là 100% và 96,7%. Áp dụng quy trình multiplex- PCR trên 30 mẫu E.Coli phân lập từ thực phẩm phát hiện được 08 chủng mang gene độc lực, chiếm tỷ lệ 27%.
Tác giả nghiên cứu khuyến nghị (1) Cần áp dụng quy trình multiplex- PCR tìm các gene sinh độc lực từ các chủng E.Coli thu thập được trong các mẫu thực phẩm giám sát hàng năm và các chủng E.Coli từ các vụ ngộ độc thực phẩm; (2) tập huấn cho các Trung tâm Y tế Dự phòng triển khai kỹ thuật PCR trong điều tra các vụ ngộ độc thực phẩm.
Theo báo cáo của Cục An toàn Vệ sinh Thực phẩm – Bộ Y tế, qua giám sát mối nguy ô nhiễm thực phẩm trong những năm qua, đối với mối nguy về vi sinh vật tỷ lệ mẫu thực phẩm nhiễm Coliforms chiếm tỷ lệ cao nhất với 20,5%; đứng thứ hai là nhiễm Pseudomonas aeruginosa (20%); tỷ lệ nhiễm Sallmonella có tỷ lệ 18,25%; tỷ lệ mẫu thực phẩm nhiễm Escherichia Coli là 10%. Năm 2015, số phòng kiểm nghiệm trên cả nước đạt ISO 17025 chiếm tỷ lệ 66,6%; số phòng kiểm nghiệm cấp tỉnh thực hiện được các chỉ tiêu thông thường đạt 100%; số phòng kiểm nghiệm thực hiện được các chỉ tiêu khó, kỹ thuật cao đạt 22%.
Đức Bảo