Ung thư vòm mũi họng (Nasopharyngeal Carcinoma-NPC) là ung thư hiếm gặp ở các nước Âu-Mỹ, nhưng lại hay gặp nhất trong các ung thư Tai-Mũi-Họng và đầu cổ ở Việt Nam.
NPC biểu hiện bằng các triệu chứng mượn của Tai, Mũi, hạch cổ to và liệt các dây thần kinh sọ não. Theo RF.Mould đưa ra tỷ lệ viêm tai giữa thanh dịch (Serous Otitis Media) sau xạ trị là 21%. Yi-Ho Young ở Đại học Quốc gia Đài Loan gặp viêm tai giữa ứ dịch (OME) 6 tháng sau xạ trị là 25%, nhưng sau 5 năm tăng lên 40%, trong đó 15% chuyển thành viêm tai giữa mãn tính (COM).
Từ tháng 5/2006 đến tháng 7/2007, nhóm tác giả nghiên cứu Vũ Trường Phong cùng cộng sự bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương thực hiện nghiên cứu “Một số ảnh hưởng đến màng nhĩ và chức năng nghe của NPC” với hai mục tiêu sau: 1. Triệu chứng cơ năng và thực thể của tai trong NPC. 2. Ảnh hưởng đến chức năng nghe và sự thông khí của vòi nhĩ.
Có 374 tai trên 187 bệnh nhân được điều trị tại bệnh viện K tham gia; phương pháp nghiên cứu: Mô tả từng ca, tiến cứu bệnh nhân được chẩn đoán xác định NPC qua lâm sàng nội soi và mô bệnh học tại khoa Giải phẫu bệnh bệnh viện K và bệnh viện Tai-Mũi-Họng Trung Ương.
Bác sĩ Phong báo cáo phân tích, qua nhiều kết quả nghiên cứu, các tác giả đều công nhận những rối loạn về thông khí của vòi nhĩ gây ra bệnh lý tai giữa với những triệu chứng cơ năng thực thể rất phong phú. Triệu chứng ù tai xuất hiện ở 147 tai (39,3%, 125 người bệnh), sau đó đến nghe kém 89 (23,8%). Cảm giác tiếng óc ách trong tai (6,4%), ở 19 người bệnh khi đến khám. Trong 374 tai thì cảm giác ở tai còn bình thường chiếm 56,4%, không bình thường 43,6%, trong đó có 2 trường hợp bị viêm tai giữa thủng màng nhĩ đang chảy mủ.
Kết quả trên cho thấy những triệu chứng ở tai triệu chứng ù tai là hay gặp nhất, kết quả này cũng phù hợp với triệu chứng ban đầu ở người bệnh khi khai thác có 66,8% người bệnh có cảm giác ù tai một hoặc hai bên. Những triệu chứng khác như nghe kém, óc ách cũng là những triệu chứng thường thấy ở những trường hợp viêm tai giữa mủ hay ứ dịch trong hòm nhĩ. Theo Đỗ Thành Chung nghiên cứu trên người bị viêm tai giữa ứ dịch, triệu chứng ù tai chiếm 60%, nghe kém chiếm 70%, tiếng óc ách 20% và tiếng vang (Autophony) chiếm 10%. Khai thác những triệu chứng cơ năng ở tai nêu trên có thể thấy tổn thương NPC có ảnh hưởng rõ rệt đến tai giữa thông qua vòi nhĩ.
Đối với triệu chứng thực thể, quan sát bằng nội soi và ống Otoscope với kính phóng đại, BS Phong báo cáo tổng số màng nhĩ bình thường là 57,5%; còn lại 42,5% là màng nhĩ không bình thường. Tổn thương màng nhĩ đục, mất nón sáng (22,5%), màng nhĩ có lõm, có dịch hoặc vừa có lõm vừa có dịch (66/374 – 17%). Một số tổn thương thực thể khác của màng nhĩ như: viêm đỏ, có trường hợp chuyển màu mỡ gà, có trường hợp có bóng hơi, hoặc bắt đầu có dấu hiệu túi co kéo, xẹp nhĩ độ II-III chiếm 1,6% (theo Sade) có 3 trường hợp màng nhĩ thủng trung tâm (chiếm 0,8%). Tình trạng màng nhĩ đục mất nón sáng được coi như trạng thái không bình thường của màng nhĩ, cũng có thể che dấu một hiện tượng thay đổi nhẹ áp lực hòm nhĩ thậm chí đã có dịch trong tai ở giai đoạn sớm.
Đánh giá độ di động của màng nhĩ bằng pneumatic otoscope với speculum Siegle cho thấy màng nhĩ di động bình thường chiếm 75,7%; di động hạn chế chiếm 13,8%; không di động chiếm 10,5%. Đa số phát hiện màng nhĩ còn di động, có những trường hợp có dịch, bóng hơi nhưng màng nhĩ vẫn còn di động hạn chế dưới áp lực bơm hơi. Nghiên cứu của Đỗ Thành Chung về sự thay đổi màng nhĩ ở viêm tai giữa ứ dịch cho thấy màng nhĩ di động bình thường chỉ chiếm 3,2% còn lại là hạn chế di động hoặc không di động. Theo Nguyễn Lệ Thủy 100% màng nhĩ tai có hạn chế hoặc không di động. Kết quả này tương tự vì đây cũng là những trường hợp đã được chẩn đoán và điều trị viêm tai giữa ứ dịch.
Lâm Quyên