Loãng xương là bệnh khá phổ biến hiện nay, để lại hậu quả gãy xương, giảm khả năng lao động của người bệnh và ảnh hưởng đến kinh tế gia đình.
Trên thế giới, có khoảng 200 triệu người bị loãng xương, cứ 3 phụ nữ thì có 1 người bị loãng xương, tỷ lệ loãng xương nam giới là 1/5.
Tại Châu Âu cứ 30 giây lại có 1 người bị gãy xương do loãng xương và tại Hoa Kỳ có khoảng 1,3 triệu người gãy cổ xương đùi do loãng xương. Tại Việt Nam, bệnh loãng xương ảnh hưởng tới 1/3 phụ nữ và 1/8 đàn ông trên 50 tuổi. Ước tính tại Việt Nam số người gãy cổ xương đùi do loãng xương đến năm 2010 là 26.000 và đến năm 2030 sẽ là 41.000 người. Hiện nay, vấn đề giáo dục người dân dự phòng loãng xương cũng chưa được quan tâm đúng mức, số người dân biết về dự phòng và điều trị loãng xương trong cộng đồng chưa nhiều, vì vậy còn dẫn đến biến chứng gãy xương. Bởi vậy cần có những giải pháp tuyên truyền và hướng dẫn người dân biết cách phòng tránh loãng xương.
Vừa qua, nhóm tác giả nghiên cứu Cao Trường Sinh cùng cộng sự Đại học Y Khoa Vinh thực hiện nghiên cứu báo cáo đề tài “Đánh giá hiệu quả một số giải pháp can thiệp dự phòng loãng xương ở người từ 40 tuổi trở lên tại thành phố Vinh tỉnh Nghệ An”.
Đối tượng nghiên cứu là 1560 người tuổi từ 40 trở lên đã được đo mật độ xương tại vị trí xương gót bằng máy Osteosys 3000-EXA (X quang năng lượng kép) và đã được chẩn đoán giảm mật độ xương và loãng xương theo tiêu chuẩn của WHO 1994; gồm 743 người giảm mật độ xương và 817 người loãng xương.
Phương pháp nghiên cứu, thiết kế dựa trên can thiệp cộng đồng, đánh giá bằng so sánh kết quả trước sau. Các giải pháp can thiệp được tiến hành trên 2 nhóm như sau:
Nhóm 1: nhóm người giảm mật độ xương (743 người), Áp dụng giải pháp chỉ tuyên truyền nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi nâng cao chất lượng sinh hoạt bằng tài liệu. Cụ thể:
+ Tuyên truyền bằng tài liệu nâng cao nhận thức về hậu quả của bệnh loãng xương, thay đổi hành vi như ăn uống thực phẩm giàu canxi, vận động thể lực, tập thể dục và thể thao, đi bộ, không hút thuốc lá, giảm rượu bia, thận trọng khi dùng cocticoid.
+ Tư vấn bổ sung canxi bằng cách uống 2 cốc sữa có canxi/ngày và tư vấn dùng viên canxi bổ sung trong 9 tháng.
Nhóm 2: nhóm người bị loãng xương (817 người). Áp dụng giải pháp tuyên truyền bằng tài liệu + tập huấn, hướng dẫn thực hiện. Cụ thể:
+ Tuyên truyền bằng tài liệu nâng cao nhận thức về hậu quả của bệnh loãng xương, thay đổi hành vi như ăn uống thực phẩm giàu canxi, vận động thể lực, tập thể dục và thể thao, đi bộ, không hút thuốc lá, giảm rượu bia, thận trọng khi dùng cocticoid.
+ Bổ sung canxi bằng cách uống 2 cốc sữa có canxi/ngày và kê đơn dùng viên canxi bổ sung trong 9 tháng.
+ Tập huấn, hướng dẫn thực hiện chế độ đi bộ theo từng nhóm dựa vào chỉ số BMI và đề phòng ngã gãy xương.
+ Tập huấn, hướng dẫn chế độ ăn đối với bệnh nhân loãng xương.
Đánh giá hiệu quả sau 9 tháng can thiệp bằng đo mật độ xương tại vị trí xương gót bằng máy Osteosys 3000-EXA của Hàn Quốc.
Bác sĩ Cao Trường Sinh báo cáo phân tích nghiên cứu, có 2 nhóm can thiệp ở các mức độ khác nhau, các biện pháp can thiệp. Nhóm 1: Áp dụng đối với những người giảm mật độ xương, sử dụng biện pháp tuyên truyền nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi, nâng cao chất lượng bằng tài liệu. Nhóm 2: Áp dụng đối với những bệnh nhân loãng xương nhưng không sử dụng thuốc điều trị chỉ áp dụng biện pháp tuyên truyền nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi, nâng cao chất lượng bằng tài liệu kết hợp với tập huấn và hướng dẫn thực hiện.
Hiệu quả can thiệp của 2 nhóm. Ở nhóm giảm mật độ xương (nhóm 1): trong tổng số 645 đối tượng giảm mật độ xương có 20% người giảm mật độ xương trở về bình thường, 76,7% người vẫn trong tình trạng giảm mật độ xương và có 3,1% bệnh nhân bị mắc loãng xương mới trong nhóm người bị giảm mật độ xương. Ở nhóm loãng xương (nhóm 2): trong tổng số 788 bệnh nhân bị bệnh loãng xương có 2,54% bệnh nhân loãng xương trở về bình thường, 23,4% người loãng xương chuyển sang giảm mật độ xương và có 74% bệnh nhân vẫn bị bệnh loãng xương.
Hiệu quả can thiệp trên điểm số T-Score và % mật độ xương ở nhóm loãng xương (nhóm 2): Sau 9 tháng can thiệp ở nhóm loãng xương đã có cải thiện về điểm số T-Score và % mật độ xương. Trước can thiệp ở nhóm này T-Score: -3,4+0,42, sau can thiệp T-Score tăng lên rõ rệt:-2,6+0,6, sự khác biệt có ý nghĩa thống kê với p<0,05. Trước can thiệp ở nhóm này % mật độ xương 58,9+23,5, sau can thiệp % mật độ xương tăng lên rõ rệt: 70,5+10,7, sự khác biệt có ý nghĩa thống kê với p<0,05.
Tác giả nghiên cứu có kết luận, các giải pháp nâng cao nhận thức về bệnh, làm thay đổi hành vi ăn uống các thực phẩm giàu canxi, luyện tập thể dục thể thao, đề phòng gãy xương, uống sữa giàu canxi và uống viên canxi bổ sung có hiệu quả làm tăng mật độ xương.
Thanh Tùng