Chất lượng cuộc sống sau điều trị tai biến mạch máu não bao gồm 4 tiêu chí lớn: sức khỏe thể chất, sức khỏe chức năng, yếu tố tâm lý, vai trò gia đình và xã hội. Nghiên cứu về chất lượng cuộc sống sẽ giúp chúng ta hiểu được bức tranh toàn diện về sự phục hồi của người bệnh. Biết được các yếu tố liên quan đến chất lượng cuộc sống của người bệnh sẽ giúp cho chúng ta đưa ra được các chiến lược để nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh tai biến mạch máu não.
Từ tháng 1/2017 đến 12/2017, nhóm tác giả nghiên cứu Nguyễn Phương Sinh cùng cộng sự trường Đại học Y Dược Thái Nguyên đã thực hiện nghiên cứu mô tả cắt ngang báo cáo đề tài “Chất lượng cuộc sống của bệnh nhân tai biến mạch máu não sau điều trị và một số yếu tố liên quan tại khoa Phục hồi Chức năng-Bệnh viện Trung ương Thái Nguyên năm 2017”.
Đối tượng nghiên cứu là 60 bệnh nhân bị liệt nửa người do tai biến mạch máu não lần thứ nhất, thời gian mắc bệnh trong vòng 3 tháng. Đồng ý tham gia vào nghiên cứu và tuân thủ quy trình tập luyện. Tiêu chuẩn loại trừ: những bệnh nhân bị liệt nửa người sau chấn thương sọ não, sau động kinh cục bộ hoặc động kinh cơn kèm tiền sử động kinh; những bệnh nhân hôn mê, không hợp tác được trong tập luyện, điều trị dưới 2 tuần.
Về cách đánh giá, lượng giá lần đâu (ngay khi vào viện): xác định tên, tuổi, giới tính, địa chỉ, nghề nghiệp, bên tổn thương, loại tổn thương. Lượng giá chất lượng cuộc sống của bệnh nhân tai biến mạch máu não bằng thang điểm SS-QOL: Có 4 nội dung đánh giá với tổng cộng 245 điểm chia làm 3 mức độ: chất lượng cuộc sống kém 49-98 điểm; chất lượng cuộc sống trung bình 99-195 điểm; chất lượng cuộc sống tốt 196-245 điểm.
Sau khi lượng giá, chỉ định chương trình phục hồi chức năng với các bài tập: đặt vị thế đúng, các bài tập vận động cho tay, chân liệt ở các tư thế nằm, ngồi, đứng… tập phòng co rút khớp vai, xoay ngửa cẳng tay, duỗi cổ tay và nghiêng quay, tập dồn trọng lượng lên tay liệt khi ngồi, tập chức năng bàn tay liệt, tập chức năng sinh hoạt hàng ngày, tập dáng đi đúng, tập lên xuống cầu thang.
Chỉ tiêu nghiên cứu: chất lượng cuộc sống bệnh nhân bằng thang điểm SS-QOL (Stroke Specific Quality of Life Scale).
Bác sĩ Sinh phân tích báo cáo, tai biến mạch máu não trong nghiên cứu chủ yếu gặp ở nam trên 45 tuổi. Trong số 60 bệnh nhân nghiên cứu có 48 nam (80%) và 12 nữ (20%). Tỷ lệ nam/nữ là 4/1. Độ tuổi hay gặp nhất là 45 tuổi chiếm 80%. Theo Nguyễn Văn Triệu tuổi trung bình của bệnh nhân tai biến mạch máu não 64,5, Nguyễn Tấn Dũng là 77,7% ở những người bệnh nhân trên 60 tuổi. Hiệp hội Tim mạch Mỹ đều nhận xét tỷ lệ người bệnh tai biến mạch máu não tăng theo tuổi. Tai biến mạch máu não tăng theo tuổi do khi tuổi càng tăng thì càng có các nguy cơ béo phì, rối loạn mỡ máu, tăng huyết áp, đái tháo đường cũng tăng theo do đó hệ mạch của toàn bộ cơ thể nói chung và mạch não nói riêng dễ bị tổn thương mà mà hậu quả gây nên là tai biến mạch máu não. Nam giới thường có thói quen hút thuốc lá, uống rượu bia, chế độ ăn uống không hợp lý nên nguy có mắc bệnh cũng cao hơn nữ giới.
Nghề nghiêp: Nghiên cứu cho thấy chủ yếu là bệnh nhân nghỉ hưu chiếm tỷ lệ 71,7%, nhóm bệnh nhân công nhân, viên chức hoặc các lao động khác chiếm 28,3%. Nghiên cứu của Nguyễn Tấn Dũng cán bộ hưu chiếm 53,5%. Nghiên cứu của Vũ Thị Thu Hà (2014) hưu trí chiếm 40,3%.
Về chất lượng cuộc sống của bệnh nhân tai biến mạch máu não: khi vào viện, chất lượng cuộc sống trung bình chiếm tỷ lệ cao 61,7%, không có bệnh nhân có chất lượng cuộc sống tốt. Số bệnh nhân có chất lượng cuộc sống kém chiếm tỷ lệ khá cao 38,3%. Sau điều trị 3 tháng thì có sự cải thiện rõ rệt, số bệnh nhân có chất lượng cuộc sống tốt chiếm 20%, chủ yếu bệnh nhân đạt chất lượng cuộc sống mức độ trung bình chiếm 66,7%, mức độ chất lượng cuộc sống kém chỉ chiếm 13,3%. Sự khác biệt có ý nghĩa thống kê. Sở dĩ có được kết quả cải thiện chất lượng cuộc sống của bệnh nhân sau 3 tháng điều trị là do: tai biến mạch máu não là một bệnh càng ngày càng phổ biến nên sự hiểu biết của bệnh nhân và người nhà bệnh nhân về tình trạng bệnh tật của họ ngày càng tốt hơn, nên họ tin tưởng vào điều trị từ đó họ có thái độ lạc quan hơn.
Tác giả nghiên cứu có kết luận, kết quả chất lượng cuộc sống của bệnh nhân sau điều trị: chất lượng cuộc sống của bệnh nhân tai biến mạch máu não đều bị ảnh hưởng sau 3 tháng điều trị thì chất lượng cuộc sống đều được cải thiện. Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống: yếu tố tuổi, bên liệt, khả năng đi lại, mức độ trầm cảm lo lắng có liên quan chặt chẽ đến sự cải thiện chất lượng cuộc sống. Không có mối liên quan tuyến tính của chất lượng cuộc sống với một số yếu tố như: giới, bên liệt, loại tổn thương (nhồi máu não hoặc chảy máu não).
Anh Huy