Ngày 15/9/2015, Sở y tế tỉnh Khánh Hòa đã tổ chức Hội thảo khoa học chuyên đề liên quan đến kiến thức, thái độ, thực hành về bệnh ung thư vú ở phụ nữ tỉnh Khánh Hòa. Đề tài do BS.CKII Nguyễn Hữu Châu- Trung tâm Nội Tiết tỉnh Khánh Hòa là chủ nhiệm đề tài.
Ung thư vú là ung thư thường gặp nhất tại Việt Nam và trên thế giới. Đây cũng là nguyên nhân ung thư gây tử vong hàng đầu của nữ giới, đứng thứ hai sau ung thư cổ tử cung.
Nghiên cứu thực trạng kiến thức, thái độ, thực hành về bệnh ung thư vú trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa” được tiến hành trên 1.200 phụ nữ độ tuổi từ 20-60 sinh sống ở 30/137 xã, phường thuộc 8/9 huyện, thị xã, thành phố tỉnh Khánh Hòa. 95,9% là dân tộc Kinh có độ tuổi trung bình là 40,2; 74,8% sinh ra tại Khánh Hòa; 93,4% có thời gian lưu trú tại tỉnh trên 20 năm; 70% có trình độ văn hóa THCS trở lên; nghề nghiệp nội trợ chiếm nhiều nhất (34%), có thu nhập bình quân từ 2-4 triệu đồng/tháng là 49,5%.
Kết quả nghiên cứu cho thấy, kiến thức chung về bệnh ung thư vú và hiểu biết các phương pháp chẩn đoán phát hiện ung thư vú của phụ nữ tỉnh Khánh Hòa khá tốt: 67,9% có kiến thức đúng về bệnh ung thư vú; 89,9% có kiến thức đúng về các phương pháp chẩn đoán, phát hiện sớm ung thư vú ( tự khám vú, đi bác sĩ khám vú, siêu âm, chụp nhũ ảnh). Tuy nhiên, kiến thức về các yếu tố nguy cơ, triệu chứng, dấu hiệu của bệnh ung thư vú của đối tượng tham gia nghiên cứu còn khá hạn chế: tỷ lệ có kiến thức đúng về các yếu tố nguy cơ ung thư vú chiếm 46%; có kiến thức đúng về các dấu hiệu và triệu chứng ung thư vú là 60,5%.
Đối với thái độ liên quan đến phòng ngừa, điều trị bệnh ung thư vú của phụ nữ tỉnh Khánh Hòa khá tích cực. Đa số nói không với thuốc lá (99,3%) và không bao giờ sử dụng rượu bia (82,9%); 69,8% luyện tập thể dục hàng ngày với thời lượng luyện tập phổ biến nhất là từ 30-60 phút/ ngày; 1,9% có thường xuyên ăn thức ăn dạng nướng; 88,2% không bao giờ ăn thức ăn nhanh (fast foods); 42,8% ăn ít nhất 1 chén rau trung bình trong mỗi bữa ăn; 71,7% có thái độ đúng về việc thăm khám, tầm soát, chẩn đoán ung thư vú; 62,7% có thái độ khá lạc quan về khả năng điều trị khỏi ung thư vú nếu phát hiện sớm.
Đối với thực hành dự phòng phát hiện sớm bệnh ung thư vú của phụ nữ tỉnh Khánh Hòa tương đối thấp. Tỷ lệ phụ nữ tham gia nghiên cứu tự khám vú hàng ngày là 49,5%; có 37,9% đi bác sĩ khám vú ít nhất 1 lần tính đến thời điểm điều tra; 14,3% đi bác sĩ khám vú định kỳ hàng năm; 31,3% có đi siêu âm vú ít nhất 1 lần tính đến thời điểm điều tra và 6,4% có đi chụp nhũ ảnh ít nhất 1 lần tính đến thời điểm điều tra,
Về thực hành khám, chữa bệnh ung thư vú của phụ nữ trong nghiên cứu tương đối cao. 93,5% cho rằng sẽ đến cơ sở y tế nhà nước để thăm khám, điều trị khi phát hiện khối u bất thường ở vú; 45,9% đến Trung tâm Chăm sóc Sức khỏe sinh sản; 16,9% đến Bệnh viện Đa khoa tỉnh và 8,8% chọn bác sĩ tư để thăm khám phát hiện ung thư vú. Về siêu âm vú, có 46% chọn Trung tâm Chăm sóc Sức khỏe sinh sản; 17% chọn Bệnh viện Đa khoa tỉnh; 12,5% đi bác sĩ tư và 11,4% đến TTYT huyện, thị xã, thành phố. Đối với chụp nhũ ảnh, 60% chọn Bệnh viện đa khoa tỉnh; 5,3% chọn bác sĩ tư và bệnh viện tư.
Đối với nguồn tiếp cận thông tin về bệnh ung thư vú của phụ nữ tỉnh Khánh Hòa còn hạn chế. Mặc dù 91% phụ nữ tham gia nghiên cứu cho rằng đã từng nghe thông tin về ung thư vú qua ti vi nhưng qua đài, báo khá khiếm tốn (60,3%; 34,9%). Có 51,8% tiếp cận thông tin về bệnh ung thư vú từ cán bộ y tế; 44,6% biết được thông tin về bệnh ung thư vú từ bạn bè; 22% từ tranh ảnh, tờ rơi, pano, áp phích và 14,7% từ internet.
Đối tượng nghiên cứu cho rằng nguồn thông tin mong muốn được tiếp cận nhiều nhất là ti vi (86,7%), cán bộ y tế (85,7%), đài (63%), báo chí (36,9%), bạn bè/ người thân (35,9%), tờ rơi/ áp phích (30,7%) và internet (17%).
Kết quả nghiên cứu cũng cho thấy đối với mối liên quan giữa kiến thức, thái độ và thực hành phòng ngừa bệnh ung thư vú: phụ nữ có kiến thức đúng về bệnh ung thư vú có thái độ đúng/ tích cực về phòng ngừa bệnh ung thư vú cao gấp 1,7 lần phụ nữ có kiến thức không đúng về bệnh ung thư vú; phụ nữ có kiến thức đúng về bệnh ung thư vú có thực hành đúng về bệnh ung thư vú gấp 2,2 lần so với phụ nữ có kiến thức đúng về bệnh ung thư vú; phụ nữ có kiến thức đúng về bệnh ung thư vú có thực hành tự khám vú cao gấp 2,2 lần so với phụ nữ không có kiến thức đúng.
Về mối liên quan đến mức độ kiến thức về bệnh ung thư vú của phụ nữ trong nghiên cứu: phụ nữ độ tuổi 20-30 có kiến thức đúng về ung thư vú cao gấp 2,1 lần so với nhóm 51-60 tuổi; phụ nữ mù chữ và chỉ qua tiểu học có kiến thức đúng về bệnh ung thư vú thấp và bằng 54% so với phụ nữ có trình độ Trung cấp trở lên; phụ nữ có trình độ THCS và THPT có kiến thức thấp và bằng 63% so với phụ nữ có trình độ trung cấp trở lên; phụ nữ có tiếp cận thông tin từ cán bộ y tế có kiến thức đúng về bệnh ung thư vú cao gấp 1,5 lần so với phụ nữ không được tiếp cận; phụ nữ được nghe thông tin về bệnh ung thư vú qua bạn bè, người thân có kiến thức đúng về bệnh ung thư vú cao gấp 1,4 lần so với phụ nữ khác.
Đối với phụ nữ có thái độ đúng về bệnh ung thư vú có thực hành tự khám vú cao gấp 2,6 lần so với nhóm phụ nữ khác.
Về thực hành, phụ nữ dân tộc Kinh có thực hành đúng về bệnh ung thư vú cao gấp 7,4 lần so với phụ nữ dân tộc thiểu số; phụ nữ độ tuổi 20-30 có thực hành đúng về bệnh ung thư vú cao gấp 4,9 lần so với phụ nữ độ tuổi 51-60; phụ nữ đã từng nghe thông tin từ bạn bè, người thân về bệnh ung thư vú có thực hành dự phòng, phát hiện sớm bệnh ung thư vú cao gấp 2,9 lần so với nhóm khác.
Quế Lâm