Theo Tổ chức Y tế Thế giới, tổn thương hệ cơ xương là nguyên nhân thường gặp nhất của triệu chứng đau trầm trọng và kéo dài, bất động cơ thể, ảnh hưởng đến hàng trăm triệu người trên thế giới. Tổn thương mô mềm bao gồm chấn thương gân và dây chằng chiếm 45% tổn thương hệ cơ xương ở Mỹ.
Bệnh viêm gân mỏm trên lồi cầu ngoài xương cánh tay là một tổn thương thường gặp nhất ở khuỷu tay. Theo một nghiên cứu quan sát gồm 5871 người Phần Lan ở độ tuổi lao động, tần xuất viêm gân mỏm trên lồi cầu ngoài xương cánh tay là 1,3%. Tần xuất này khoảng 1-3% trong cộng đồng. Hút thuốc, béo phì, độ tuổi từ 45-54, vận động lặp lại nhiều lần ít nhất 2 giờ/ ngày, hoạt động mạnh (mang những vật nặng trên 20kg) là những yếu tố nguy cơ của bệnh lý viêm gân mỏm trên lồi cầu ngoài xương cánh tay. Các yếu tố liên quan đến tiên lượng kém bao gồm làm việc với cường độ cao, triệu chứng kéo dài trên 3 tháng, triệu chứng đau trầm trọng tại thời điểm phát hiện. Trong một nghiên cứu 529 người chơi quần vợt của Hiệp hội Quần vợt Mỹ cho thấy khớp khuỷu tay là tổn thương khớp thường gặp nhất với tần xuất 10,6% tổn thương mỏm trên lồi cầu ngoài xương cánh tay (tuổi trung bình là 46,9), đồng thời yếu tố nguy cơ tăng lên so với tuổi. Tần xuất cao hơn ở những người chới trên 40 tuổi.
Về triệu chứng lâm sàng, bệnh nhân viêm gân mỏm trên lồi cầu ngoài xương cánh tay điển hình thường phàn nàn về triệu chứng đau ở bên hoặc giữa khuỷu tay. Mức độ trầm trọng có thể thay đổi từ các biểu hiện đau nhẹ khi chơi thể thao hay khi làm việc cho đến suy giảm nặng khi hoạt động bình thường hay đi ngủ. Các triệu chứng thường tăng lên do các hoạt động lặp lại ở cổ tay và khuỷu tay.
- Đau ở vùng lồi cầu ngoài xương cánh tay, có thể lan xuống cẳng tay và mặt mu của cổ tay. Đau xuất hiện tự nhiên hoặc khi làm một số động tác như duỗi cổ tay, lắc, nâng một vật, mở cửa… Giảm khả năng duỗi cổ bàn tay và khả năng cầm nắm. Đau có thể kéo dài vài tuần cho đến vài tháng.
- Ấn tại lồi cầu hoặc cạnh lồi cầu ngoài xương cánh tay có điểm đau chói. Đôi khi có thể thấy sưng nhẹ tại chỗ.
- Đau xuất hiện hoặc tăng lên khi thực hiện các động tác đối kháng ở tư thế duỗi cổ tay và ngửa bàn tay hoặc nâng vật nặng.
- Ban đầu, các triệu chứng thường xảy ra khi hoạt động, nhưng trong các trường hợp mạn tính, các cơn đau xuất hiện thường trực.
- Các động tác vận động khớp khuỷu trong giới hạn bình thường.
Đối với triệu chứng cận lâm sàng, trên phim
- Xquang có thể thấy phản ứng dày lên của màng xương ở vùng này, sự lắng đọng canxi vào gân ở vị trí mỏm trên lồi cầu ngoài.
- Siêu âm: có thấy hình ảnh bất thường của gân: gân dày lên, vết rách gân, calci hóa. Hình ảnh siêu âm không chỉ xác nhận chẩn đoán lâm sàng mà còn cho phép đánh giá mức độ nặng và vị trí của tổn thương. Siêu âm gân duỗi chung được dùng để xác định viêm gân mỏm trên lồi cầu ngoài xương cánh tay mạn tính ở những bệnh nhân có triệu chứng lâm sàng và cung cấp thông tin về mức độ nặng của bệnh.
- Chụp cộng hưởng từ (MRI) đóng vai trò quyết định sử dụng phương pháp phẫu thuật trong trong trường hợp viêm gân mỏm trên lồi cầu ngoài xương cánh tay mạn tính, canxi hóa, kéo dài trên 6 tháng. MRI là một xét nghiệm có độ nhạy cao hơn trong việc phát hiện viêm gân mỏm trên lồi cầu ngoài xương cánh tay mạn tính. Đồng thời MRI còn có khả năng cho thấy hình ảnh của những chấn thương kèm theo bao gồm những vết rách của dây chằng bên và tổn thương sụn.
Từ tháng 11/2014 Bệnh viện Đa khoa tỉnh Khánh Hòa bắt đầu áp dụng phương pháp ứng dụng huyết tương giàu tiểu cầu trong điều trị viêm gân mỏm trên lồi cầu ngoài xương cánh tay mạn tính. Bác sĩ CK II Nguyễn Thị Phương Mai Phó Giám đốc Bệnh viện Đa khoa tỉnh cùng cộng sự sau khi thực hiện nghiên cứu nội dung trên, đã có kiến nghị:
-Trên cơ sở nghiên cứu này, tiếp tục thực hiện một nghiên cứu đánh giá hiệu quả điều trị của PRP trên bệnh viêm gân mỏm trên lồi cầu ngoài xương cánh tay mạn tính với thời gian theo dõi một năm.
- Để việc sử dụng PRP trên các bệnh lý xương khớp khác có tính thuyết phục hơn, cần tiếp tục thực hiện các nghiên cứu trong điều trị các bệnh lý xương khớp khác để cung cấp các dữ liệu và kinh nghiệm cho thực hành lâm sàng.
- Ứng dụng PRP trong điều trị các bệnh lý xương khớp tại các tuyến điều trị khác trong tỉnh.
Kiến nghị: áp dụng thanh toán bảo hiểm y tế kỹ thuật tiêm huyết tương giàu tiểu cầu tự thân trong điều trị các bệnh lý xương khớp để người dân Khánh Hòa được thụ hưởng các dịch vụ kỹ thuật mới, nâng cao chất lượng khám chữa bệnh phục vụ tại địa phương. Ước tính chi phí điều trị cho một lần tiêm huyết tương giàu tiểu cầu là 2.719.100 đồng.
Hồng Hoa