Vừa qua tác giả Đỗ Tấn cùng cộng sự Bệnh viện mắt Trung ương thực hiện và báo cáo kết quả nghiên cứu “Biến đổi thị thần kinh trên OCT sau cơn Glôcôm đóng cấp tính”
Đối tượng nghiên cứu là các bệnh nhân glôcôm góc đóng nguyên phát cấp tính được điều trị cắt cơn thành công bằng laser mống mắt chu biên; Tuổi từ 35 trở lên; có các triệu chứng của cơn glôcôm góc đóng nguyên phát cấp tính ở mắt nghiên cứu trong vòng 120 giờ hoặc bệnh nhân đã điều trị cắt cơn glôcôm góc đóng cấp tính bằng thuốc hạ nhãn áp và mở mống mắt băng tia laser với nhãn áp ở mắt nghiên cứu nhỏ hơn 21mmHg; hoặc bệnh nhân có thị lực chỉnh kính tối đa lớn hơn 20/200 ngay sau khi điều trị cắt cơn glôcôm cấp tính; bệnh nhân có các môi trường trong suốt đảm bảo để nhìn thấy và đánh giá đĩa thị giác.
Có 22 bệnh nhân tham gia nghiên cứu được chụp cắt lớp võng mạc (OCT); chụp đĩa thị giác; chụp độ dày lớp sợi thần kinh xung quanh đĩa thị. Kết quả nghiên cứu số bệnh nhân nữ là 16 người, tuổi từ 50 đến 75; Thị lực lúc vào viện có 17 mắt nhóm thị lực kém (20/200-20/60); có 05 mắt đục thủy tinh thể độ 1. Trong cơn glôcôm cấp nhãn áp trung bình là 34,6 mmHg; thời gian kéo dài cơn glôcôm trung bình là 52,82 giờ. Sau điều trị cắt cơn glôcôm cấp 22 mắt nghiên cứu đều có nhãn áp nhỏ hơn 21 mmHg.
Bác sĩ Đỗ Tấn cho biết sau điều trị cắt cơn glôcôm cấp, mặc dù nhãn áp điều chỉnh nhưng tổn thương mạn tính của thị thần kinh vẫn tiếp tục diễn ra; vị trí nhạy cảm với tổn thương của điã thị là 7 giờ, 8 giờ, 11 giờ, 12 giờ thể hiện qua các chỉ số viền thần kinh, lớp sợi thần kinh quanh đĩa giảm.
Theo bác sĩ Tấn, glôcôm là bệnh nguy hiểm, thường xảy ra ở 02 mắt, sẽ dẫn đến mù lòa nếu không được phát hiện sớm và điều trị kịp thời. Đây là một bệnh mắt thường gặp và là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây mù lòa ở nước ta cũng như ở nhiều quốc gia khác. Glôcôm có nhiều hình thái, trong đó bệnh glôcôm góc đóng cấp tính được xem là một tình trạng cấp cứu do có thể gây ra tổn thương dây thần kinh thị và mù trong vòng vài giờ khởi phát. Trong cơn glôcôm góc đóng cấp có nhiều tế bào của thần kinh võng mạc sẽ không chịu được sự thiếu máu cấp tính do áp lực nội nhãn tăng đột ngột và tế bào sẽ chết đi. Theo nghiên cứu, sau cơn glôcôm cấp khi nhãn áp đã về bình thường thì quá trình tổn hại của tế bào hạch còn sống sót sẽ tiếp tục diễn ra và cơ chế tổn thương lúc đó là quá trình chết từ từ theo chương trình.
Hiện nay với tiến bộ của công nghệ chẩn đoán hình ảnh OCT, các tổn thương của thị thần kinh sau cơn cấp đã được đánh giá một cách chi tiết. Tại Việt Nam, glôcôm góc đóng nguyên phát có nghẽn đồng tử gặp ở 70-80% bệnh nhân glôcôm góc đóng nguyên phát, vì vậy việc đánh giá hình thái tổn thương của thị thần kinh trên lâm sàng và chẩn đoán hình ảnh có ý nghĩa quan trọng. Bác sĩ Tấn phân tích, viền thần kinh và lớp sợi thần kinh là thành phần rất quan trọng của đầu dây thần kinh thị giác, nó chính là phần sợi trục của tế bào hạch. Trong glôcôm góc đóng cấp, sau giai đoạn cấp các tế bào hạch chết từ từ theo chương trình làm giảm kích thước của viền thần kinh, lớp sợi thần kinh quanh đĩa thị giác. Diện tích viền thần kinh giảm có thể do đĩa thị hết phù nề sau khi nhãn áp trở về bình thường hoặc do mất dần các sợi trục dọc theo thời gian ở giai đoạn mạn tính sau cơn cấp (chết theo chương trình).
Bệnh glôcôm gây mù có tỷ lệ khoảng 6,5% dân số ở Việt Nam. Glôcôm là nguyên nhân thứ ba gây mù sau đục thủy tinh thể và bệnh đáy mắt. Tỷ lệ người mắc bệnh glôcôm là 2,1% dân số trên 40 tuổi. Các chuyên gia Bệnh viện Mắt Trung ương cảnh báo vấn đề đáng lưu ý việc người dân lạm dụng và tự ý sử dụng thuốc nhỏ mắt làm cho có thể bị mắc bệnh do nhỏ thuốc có steroid trong các chứng ngứa, khô mắt, viêm kết mạc kéo dài. Dân gian hay gọi glôcôm là bệnh thiên đầu thống hay cườm nước. Tuổi càng cao khả năng mắc glôcôm càng lớn. Những bệnh nhân bị bệnh đái tháo đường, tăng huyết áp, có người ruột thịt mắc bệnh glôcôm; những bệnh nhân bị viễn thị nặng, giác mạc nhỏ, người dễ xúc cảm, lo âu…cũng dễ có khả năng mắc bệnh glôcôm.
Khi mắc bệnh glôcôm cần phải điều trị ngay bằng thuốc nhỏ mắt và thuốc hạ nhãn áp, sử dụng thuốc theo đúng chỉ định và theo dõi chặt chẽ của bác sĩ nhãn khoa. Bệnh nhân phải khám định kỳ, theo dõi diễn tiến bệnh hạn chế tối đa tổn thương chức năng thị giác./.
Nguyên Khải