Theo các chuyên gia tâm thần, ở trẻ em có sự lo lắng và lo âu. 

Đối với lo âu tiền ngôn ngữ ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, các biểu hiện của gồm có:

- Những tiếng thét hoảng sợ: Nhìn chung, người mẹ hoặc người chăm sóc trẻ nhận biết rất rõ các loại tiếng thét của trẻ, tiếng thét nào để gọi mẹ, tiếng thét nào để thể hiện sự thích thú, giận dữ và đôi khi tiếng thét nào thể hiện nỗi hoảng sợ. Tiếng thét hoảng sợ thường đi kèm với các rối loạn trương lực cơ (căng cơ quá mức, vận động bị đảo lộn …), thái độ thận trọng thái quá (im bặt, mặt bất động, nhìn như tượng vào một cái gì đó), hành vi tóm, níu lấy một người hoặc ngược lại buông và lùi ra xa. Trẻ cũng không thể cảm thấy dễ chịu hay cuộn mình vào người lớn ngay cả khi được bế và vỗ về.

- Những rối nhiễu tâm thể: chán ăn, đau bụng …, nhất là các vấn đề về giấc ngủ cũng như những khó khăn trong việc tìm được nhịp thức – ngủ vừa ý và điều độ.

Đối với lo âu ở trẻ em, các biểu hiện gồm có:

- Lo lắng mãn tính hoặc lo lắng thái quá:  Trẻ lo lắng thái quá sống thường trực trong cảm giác e sợ vô định, như thể có điều gì kinh khủng sắp xảy ra. Tình trạng này của trẻ thường bộc lộ qua: Sự không yên tâm về tương lai, lo ngại sẽ xảy ra tai nạn, sẽ bị bệnh (cho chính mình hay cho người thân của mình). Dễ kích động, cáu giận, từ chối, làm mình làm mẩy. Đòi hỏi hoặc cần có người lớn ở bên để được trấn an. Phàn nàn về những điều đã qua (“con đã làm không tốt…”). Những suy nghĩ u uất (tự buộc tội, tự phủ định bản thân…)

Trên “trạng thái lo lắng nền” này có thể xuất hiện những đợt cao điểm, khi trẻ cảm thấy lo âu bùng lên dữ dội. Cơn bùng phát này có thể bắt nguồn từ các yếu tố bên trong hoặc bên ngoài (bệnh tật, đi học, chuyển lớp, chuyển nhà, đi nghỉ…)

- Cơn lo âu bùng phát dữ dội: Cơn lo âu này xuất hiện bất ngờ và thường lên đến cao điểm, nó gồm các biểu hiện: Cơ thể hồi hộp, tim đập nhanh, cảm giác ngạt thở, đau thắt ngực, đau bụng, buồn nôn… Về mặt thần kinh: run rẩy, rung các cơ, chóng mặt, khó ở …  Vận động: sôi sục, bồn chồn, lả người đi… Thần kinh thực vật: đổ mồ hôi, lạnh run… Tinh thần: cảm giác lạ lẫm, mất định hướng, sợ phải chết, sợ bị điên…

Trẻ càng nhỏ thì các biểu hiện cơ thể càng nhiều. Trẻ tỏ vẻ khiếp sợ, mồ hôi đầm đìa, hầu như không thể giải thích lý luận điều gì với trẻ. Khi trẻ còn nhỏ, nghĩa là dưới 7-8 tuổi, chỉ sự hiện diện của cha hoặc mẹ là may ra có khả năng trấn an trẻ lúc này.

Khi trẻ có những dấu hiệu trên gia đình cần có những tham khảo, tư vấn của các chuyên khoa về tâm lý và tâm thần sớm.

Nguyên Khải