Tác giả Lê Đức Sang và Nguyễn Thanh Hà- Trường Đại học Y tế Công cộng- đã có báo cáo đề tài nghiên cứu “Thực hành tuân thủ một số quy định về an toàn thực phẩm của người kinh doanh thực phẩm tươi sống tại chợ Chờ tỉnh Bắc Ninh”.
Nghiên cứu được thực hiện từ tháng 12/2012 đến tháng 7/2013 tại chợ Chờ, huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh. Có 98 người kinh doanh thực phẩm (mẫu toàn bộ) tươi sống tham gia nghiên cứu. Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ nữ giới chiếm gần 97%; nhóm tuổi chủ yếu từ 30-45 tuổi, chiếm 63,3%; đối tượng có trình độ học vấn từ THCS trở xuống chiếm 87,8%; thời gian hành nghề từ 10 năm trở lên chiếm gần 80%. Mặt hàng kinh doanh thịt: 46,9%; thủy sản: 17,4%; rau quả 35,7%; khám sức khỏe định kỳ 44,9%. Tập huấn kiến thức về an toàn vệ sinh thực phẩm: 28,6%; trong đó tỷ lệ cao nhất ở nhóm những người kinh doanh thủy sản (100%) và thấp nhất là những người kinh doanh rau quả (54,3%).
Đối với thực hành đảm bảo an toàn thực phẩm của người kinh doanh thực phẩm tươi sống tại chợ Chờ, có 56,1% người kinh doanh có thực hành đạt, tỷ lệ cao nhất là nhóm những người kinh doanh thịt (93,5%); thấp nhất là những người kinh doanh thủy sản (17,6%).
Đối với bảo quản thực phẩm không bán hết trong ngày đạt tỷ lệ thấp, đặc biệt những người kinh doanh thủy sản thường để thủy sản cùng với đá lạnh và những người bán rau thì thường để rau ở nhiệt độ thường. Đối với thực hành sử dụng trang phục chuyên dụng và vệ sinh móng tay của người kinh doanh thực phẩm, chỉ có 16,3% có thực hành đạt yêu cầu; tỷ lệ nhóm đạt cao nhất là nhóm những người kinh doanh thủy sản (52,9%), thấp nhất là những người kinh doanh rau quả (8,6%).
Đánh giá thực hành chung về an toàn thực phẩm của người kinh doanh, tỷ lệ thực hành ở người kinh doanh thực phẩm tươi sống tương đối thấp (29,6%); trong đó tỷ lệ thực hành đạt cao nhất là ở nhóm kinh doanh thủy sản (52,9%), tiếp đến là nhóm kinh doanh thịt (30,4%) và thấp nhất là nhóm kinh doanh rau quả (17,1%).
Tác giả nghiên cứu cho rằng đối với những người kinh doanh thực phẩm đã biết quan tâm đến vấn đề vệ sinh bàn tay trong quá trình bán hàng vừa để giữ vệ sinh cho bản thân vừa tránh lây nhiễm vi khuẩn từ người sang thực phẩm. Đối với những người kinh doanh thủy sản có tỷ lệ thực hành đạt rửa tay 100%, nguyên nhân do họ thường xuyên phải tiếp xúc với các đồ tanh và các cơ sở này thường dự trữ rất nhiều nước nên việc rửa tay cũng thuận tiện hơn. Đối với vấn đề vệ sinh móng tay của người kinh doanh vẫn còn hạn chế và chưa được chú ý, trong khi móng tay là nơi giun sán phát triển cộng với việc người kinh doanh không đeo găng tay sẽ làm cho nguy cơ lây nhiễm giun sán vào thực phẩm cao hơn.
Theo tác giả, nghiên cứu có hạn chế là chưa tìm hiểu sâu xem quy trình rửa tay của các nhóm đối tượng nghiên cứu đã đạt chưa, tác giả nghiên cứu đã khuyến nghị các cơ quan quản lý an toàn thực phẩm cần tăng cường công tác truyền thông tới người kinh doanh thực phẩm, các quy định về đảm bảo an toàn thực phẩm cơ sở kinh doanh thực phẩm và tăng cường giám sát việc thực hiện các quy định này.
Chúng ta biết rằng, hiện nay vấn đề an toàn vệ sinh thực phẩm đang trở thành mối quan tâm hàng đầu của các cấp, các ngành và của toàn xã hội. Đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm vì mục tiêu nâng cao chất lượng cuộc sống con người, ổn định phát triển sản xuất kinh doanh có ý nghĩa hết sức quan trọng trong đời sống xã hội.
Trong các thống kê nguyên nhân gây ra ngộ độc thực phẩm năm 2011, thực phẩm hỗn hợp chiếm 52,7%, tiếp đến là thủy sản với thịt với tỷ lệ lần lượt là 11,5% và 10,8%. Ở các chợ, nếu có tình trạng hàng bán lộn xộn, lẫn lộn những đồ ăn chín và thực phẩm sống sẽ làm cho tình trạng ô nhiễm thực phẩm tăng lên.
Đối với trách nhiệm quản lý nhà nước của UBND các cấp, theo Luật an toàn thực phẩm, Điều 65 quy định:
Ban hành theo thẩm quyền hoặc trình cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật, quy chuẩn kỹ thuật địa phương; xây dựng và tổ chức thực hiện quy hoạch vùng, cơ sở sản xuất thực phẩm an toàn để bảo đảm việc quản lý được thực hiện trong toàn bộ chuỗi cung cấp thực phẩm.
Chịu trách nhiệm quản lý an toàn thực phẩm trên địa bàn; quản lý điều kiện đảm bảo an toàn thực phẩm đối với cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm nhỏ lẻ, thức ăn đường phố, cơ sở kinh doanh, dịch vụ ăn uống, an toàn thực phẩm tại các chợ trên địa bàn và các đối tượng theo phân cấp quản lý.
Báo cáo định kỳ, đột xuất về công tác quản lý an toàn thực phẩm trên địa bàn.
Bố trí nguồn lực, tổ chức bồi dưỡng nâng cao chất lượng nhân lực cho công tác bảo đảm an toàn thực phẩm trên địa bàn.
Tổ chức tuyên truyền, giáo dục, truyền thông, nâng cao nhận thức về an toàn thực phẩm, ý thức chấp hành pháp luật về quản lý an toàn thực phẩm; ý thức trách nhiệm của tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm đối với cộng đồng; ý thức của người tiêu dùng thực phẩm.
Thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm pháp luật về an toàn thực phẩm trên địa bàn quản lý.
Quốc Nguyên